Przeszczep nerki

W Polsce z powodu niewydolności nerek umiera aż 3000 pacjentów w ciągu roku. Niemal połowa z nich kwalifikuje się do transplantacji nerek. Wskazaniem do operacji przeszczepu nerki jest schyłkowa faza niewydolności nerki, która nie poddaje się leczeniu farmakologicznemu. Dawcą nerki może być członek rodziny w ramach rodzinnego przeszczepu nerki, większość pobranych nerek pochodzi ze zwłok.

Na czym polega przeszczep nerki?

Historia przeszczepów nerek sięga lat 50-tych XX wieku. Wówczas narządy pobierano ze zwłok. Nie znano jednak leków immunosupresyjnych, które aktualnie umożliwiają długoletnie przeżycie po przeszczepie.

Miejscem, w które przeszczepia się nerkę, jest prawy lub lewy dół biodrowy. Jako pierwsze zespala się naczynia nerkowe dawcy z naczyniami biodrowymi biorcy. Następnie zespala się moczowód z pęcherzem moczowym. Jeśli operacja przebiegła prawidłowo, nerka rozpoczyna produkcję moczu, po wykonaniu połączeń naczyniowych.

Dawcą organów nazywamy osobę, od której pobiera się narządy lub tkanki do przeszczepu. Może być to osoba żywa lub zmarła. Od dawcy żywego można pobrać narząd dla członka rodziny. W innym przypadku (dla osoby niespokrewnionej) wymagana jest zgoda sądu rodzinnego. Od dawcy zmarłego narządy można pobrać, jeśli za życia osoba ta nie wyraziła sprzeciwu, zasada ta nosi nazwę zgody domniemanej. Biorcą organu nazywamy osobę, której przeszczepia się narząd, tkanki od dawcy.

Leki immunosupresyjne mają za zadanie modyfikować odpowiedź immunologiczną (odpornościową), która pojawia się u biorcy po przeszczepieniu narządu od dawcy. Jeśli odpowiedź immunologiczna jest silna, może dojść do odrzucenia narządu.

Najczęściej stosowanymi lekami są:

  • azatiopryna,
  • przeciwciała przeciwlimfocytarne,
  • glikokortykosteroidy (GKS),
  • inhibitory kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus).

Niedawno odkrytym immunosupresantem jest syrolimus – należący do grupy antybiotyków makrolidowych.

Przeszczep nerki – kto może być biorcą?

Mimo tak wielu chorych, wymagających transplantacji, nie zawsze można przeprowadzić przeszczep nerki. Każdy człowiek ma swój wyjątkowy i niepowtarzalny profil genetyczny. Aby przeszczep nie został odrzucony, konieczne jest dobranie dawcy i biorcy w taki sposób, aby ich profile genetyczne były do siebie jak najbardziej zbliżone. Przed przeszczepem nerki wykonuje się badania zgodności tkankowej, m.in.:

  • badanie antygenów zgodności tkankowej (układ HLA),
  • badanie zgodności w zakresie głównego układu grupowego krwi ABO,
  • wykonanie próby krzyżowej, która pozwala sprawdzić czy we krwi biorcy nie występują przeciwciała limfocytotoksyczne, skierowane przeciwko antygenom znajdującym się na organach lub tkankach dawcy. Ich obecność może doprowadzić do odrzucenia przeszczepu.

Kandydatami do przeszczepu nerki są chorzy z nieodwracalną niewydolnością nerek, spowodowaną:

  • zapaleniem kłębuszkowym nerek (60 %),
  • odmiedniczkowym zapaleniem nerek (15 %),
  • torbielowatością nerek (5 %).

Chorzy są przez wiele lat leczeni hemodializami lub dializami otrzewnowymi. Coraz częściej jednak planuje się przeszczep wyprzedzający – przed podjęciem dializoterapii.

Monitoruje się wówczas wskaźnik GFR (współczynnik przesączania kłębuszkowego, pozwala ocenić wydolność nerek), a gdy wynosi on mniej niż 15 ml/ min/1,73 m2 planuje się transplantację. Kryterium to jest dużo bardziej surowe u cukrzyków i wynosi 20 ml/ min/ 1,73 m2. W tej sytuacji zalecane jest jednoczesne przeszczepienie nerki i trzustki.

W Polsce przeszczepia się jedynie 1 000 nerek rocznie. Zapotrzebowanie szacowane jest na 50 osób/ milion mieszkańców/ rok. Co oznacza, że tylko co drugi chory ma szansę na przeszczep.

Kto może być dawcą do przeszczepu nerki?

Dawcą nerki może zostać zdrowy członek rodziny, małżonek lub osoba niespokrewniona, po uzyskaniu zgody sądu. W Polsce dotyczy to ok. 3 % przypadków. Reszta – 97 %, to pobrania od dawców zmarłych.

Jeśli chory jest w śpiączce i podejrzewa się u niego śmierć pnia mózgu, zwołuje się specjalną komisję lekarską, składająca się z trójki lekarzy, która może stwierdzić śmierć pnia mózgu po wykonaniu stosownych badań. Śmierć pnia mózgu oznacza nieodwracalne ustanie jego funkcjonowania. Od tego momentu uznaje się osobę za zmarłą i można pobrać od niej narządy, jeśli za życia nie wyraziła sprzeciwu.

Przeciwwskazania do pobrania nerki

Do przeciwwskazań bezwzględnych pobrania nerki należą:

  • choroba nowotworowa, poza pierwotnymi (nie przerzutowymi) guzami mózgu,
  • niewydolność wielonarządowa,
  • cukrzyca typu 1,
  • uogólnione zakażenie,
  • narkomania,
  • nosicielstwo HIV, zakażenie kiłą,
  • uogólniona miażdżyca ze zmianami naczyniowymi i narządowymi,
  • sprzeciw wyrażony za życia.

Wiek nie stanowi obecnie przeciwwskazania. Niegdyś nie przeszczepiano narządów od dawców poniżej 5 roku życia i powyżej 65 rż. Obecnie sytuacja uległa zmianie.

Okres po przeszczepie nerki

Zwykle po prawidłowo wykonanej operacji, nerka podejmuje swoją funkcję i zaczyna produkować mocz. Choremu zaleca się przyjmowanie leków immunosupresyjnych już dożywotnio.

Często obserwuje się przejściowe pogorszenie funkcji przeszczepionej nerki, zwykle między 8 a 40 dniem po przeszczepie. Pojawiają się wtedy objawy odrzucenia przeszczepu nerki wymienione niżej. Sytuacja jest wskazaniem do zwiększenia dawki GKS.

W 15–40 % przypadków zdarza się, że nerka bezpośrednio po operacji nie podejmuje swojej funkcji. Może to być związane ze zbyt długim czasem niedokrwienia przed pobraniem narządu i podczas operacji. Leczeniem w tej sytuacji są powtarzane co 2-3 dni dializy, aż do momentu podjęcia funkcji przez narząd. Dodatkowo stosuje się antybiotykoterapię, by zapobiec powikłaniom infekcyjnym.

Objawy odrzucenia przeszczepu:

  • tkliwość i bolesność przeszczepu,
  • złe samopoczucie,
  • gorączka,
  • zmniejszenie objętości wydzielanego moczu,
  • wzrost stężenia kreatyniny, mocznika, białkomocz,
  • wzrost ciśnienia tętniczego.

W leczeniu odrzucenia przeszczepu jako terapię podstawową (pierwszego rzutu) stosuje się glikokortykosteroidy (GKS), które zwykle powodują ustąpienie objawów. Jeśli natomiast objawy odrzucenia utrzymują się nadal, wskazane jest podanie przeciwciał monoklonalnych (terapia drugiego rzutu).

Powikłania po przeszczepie nerki

Do najczęstszych powikłań po przeprowadzeniu przeszczepu nerki, które mogą doprowadzić do zgonu, należą:

  • zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze,
  • krwawienia w okolicy zespoleń naczyniowych lub w okolicy zespolenia moczowodu z pęcherzem moczowym, spowodowane zakażeniem,
  • pęknięcie nerki,
  • krwotok do przewodu pokarmowego,
  • krwawienie do wnęki nerki,
  • zakrzep tętnicy lub żyły nerkowej,
  • przeciek moczu i przetoki moczowe,
  • upośledzenie odpływu moczu – w wyniku zamknięcia światła moczowodu przez skrzep lub skręceniu moczowodu wzdłuż długiej osi,
  • odpływ pęcherzowo moczowodowy - cofanie się moczu z pęcherza do moczowodu. Grozi odmiedniczkowym zapaleniem nerek i odrzuceniem przeszczepu.

Wskazaniem do usunięcia nerki są sytuacje, w których doszło do odrzucenia przeszczepu, mimo podjętej terapii farmakologicznej (usunięcie nerki przeprowadza się w trybie planowym) oraz powikłania chirurgiczne podczas operacji. Częstą przyczyną są zakażenia przeszczepianego narządu (usunięcie w trybie nagłym). Jeśli usunięcie narządu jest odroczone w czasie, nerkę usuwa się podtorebkowo (torebka nerki nie zostaje usunięta, gdyż zrasta się ściśle z tkankami ją otaczającymi, a próby usunięcia nerki wraz z torebką wiązałyby się z uszkodzeniem tkanek sąsiadujących).

Lepszym rokowaniem cechują się transplantacje od dawców żywych. 5 lat po przeszczepie przeżywa 90 % biorców nerki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
3.9


Może cię

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy to stan kliniczny, występujący w przebiegu wielu chorób, najczęściej jako powikłanie cukrzycowego uszkodzenia ...

Ból jądra – jakie mogą być przyczyny bólu jąder?

Ból jądra (ból moszny) może wskazywać na wiele różnych chorób. Choroby jąder, które powodują ból ...

Grzybica penisa – przyczyny, objawy, leczenie

Grzybica penisa to dość wstydliwy problem, który panowie często ignorują, mimo że objawy grzybicy prącia ...

Higiena przy nietrzymaniu moczu

Nietrzymanie moczu to mimowolne, niekontrolowane oddawanie, moczu stanowiące problem higieniczny. Nietrzymanie moczu dotyczy kobiet i ...

Guz Wilmsa – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Guz Wilmsa należy do grupy nowotworów najczęściej występujących w populacji dziecięcej. Jest najczęstszym złośliwym nowotworem ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

Oligospermia

Oligospermia to schorzenie dotykające mężczyzn. Oznacza ona zbyt małą ilość plemników w ejakulacie. Wartością graniczną ...

Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego charakteryzują się zróżnicowaną manifestacją objawów. Najczęściej jedynym symptomem wskazującym na chorobę nerek ...

Leczenie zakażeń układu moczowego

U większości pacjentów zakażenia układu moczowego przebiegają łagodnie i dobrze poddają się leczeniu, jednak warto ...

Hiperkalcemia – wysoki poziom wapnia we krwi

Hiperkalcemia to zwiększona zawartość wapnia w osoczu. Jego norma laboratoryjna to 2,25–2,75 mmol/l. Każdy wynik ...

Kamica moczowa

Kamica moczowa jest obecnie schorzeniem bardzo powszechnym. Występuje zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. ...

Scyntygrafia nerek – wskazania, przebieg badania, wyniki, cena

Scyntygrafia nerek jest obrazową metodą pozwalającą na dokładną ocenę wyglądu nerek oraz ich funkcji wydalniczej. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon