Objaw Chełmońskiego – na czym polega i co oznacza dodatni wynik badania jamy brzusznej?

Objaw Chełmońskiego polega na wstrząsaniu okolicy pod prawym łukiem podżebrowym. Dodatni objaw występuje w kamicy pęcherzyka żółciowego oraz w zapaleniu pęcherzyka żółciowego. Kiedy objaw Chełmońskiego jest dodatni, diagnostyka powinna zostać uzupełniona, by postawić rozpoznanie. Jakie badania wykonać, gdy występuje ból w prawym boku pod żebrami w czasie opukiwania brzucha? Jak wygląda leczenie?

Objaw Chełmońskiego – na czym polega badanie jamy brzusznej?

Objaw Chełmońskiego opisany został przez polskiego lekarza – Adama Chełmońskiego. Należy on do jednego z podstawowych objawów chorej wątroby i pęcherzyka żółciowego, których obecność lub brak sprawdzany jest podczas ogólnego badania lekarskiego. Objaw Chełmońskiego badany jest w obrębie jamy brzusznej razem z takimi objawami, jak m.in. objaw Blumberga czy objaw Rovsinga.

Objaw Chełmońskiego badany jest w pozycji leżącej – pacjent powinien leżeć na plecach całkowicie swobodnie, powinien on być rozluźniony, a jego kończyny górne być ułożone wzdłuż ciała. Do przeprowadzenia fizykalnego badania jamy brzusznej, w tym do sprawdzenia, czy objaw Chełmońskiego jest dodatni, konieczne jest ściągnięcie górnej części garderoby (rozebranie się od pasa w górę).

Kiedy pacjent jest gotowy, lekarz przykłada jedną rękę – a zasadniczo dłoń – pod prawym łukiem żebrowym badanego. Aby zapewnić pacjentowi jak największy komfort (szczególnie, kiedy sprawdza się objaw Chełmońskiego u dziecka) warto zadbać o to, aby dłoń nie była chłodna – można ją rozgrzać chociażby poprzez pocieranie jej o drugą dłoń.

Sprawdzenie objawu Chełmońskiego polega na tym, że w dłoń, która umieszczona jest na ciele pacjenta, uderza się drugą, wolną ręką (fachowo, w terminologii medycznej, czynność tę określa się mianem wstrząsania w okolicy prawego łuku podżebrowego). Możliwe odpowiedzi na ten ruch są dwie. Najczęściej pacjent nie zgłasza, że wstrząsanie doprowadziło do pojawienia się u niego jakichkolwiek nieprzyjemnych dolegliwości – wtedy objaw Chełmońskiego jest ujemny. Zdarza się jednak tak, że po dokonaniu uderzenia pacjent aż wręcz krzyknie z bólu – wystąpienie takiej dolegliwości przy wstrząsaniu prawej okolicy podżebrowej pozwala stwierdzić, że u badanego dodatni objaw Chełmońskiego.

Dodatni objaw Chełmońskiego – kamica pęcherzyka żółciowego

W sytuacji, gdy u badanego zostanie wykryty dodatni objaw Chełmońskiego, z dużym prawdopodobieństwem przyczyną tej patologii jest kamica pęcherzyka żółciowego (przy kamicy nerkowej występuje dodatni objaw Goldflama). Wbrew pozorom na schorzenie to cierpi zdecydowanie więcej osób, niż można przypuszczać – szacuje się bowiem, że nawet u 8 na 10 pacjentów, którzy mają kamicę, choroba przebiega całkowicie bezobjawowo.

Zanim jednak pacjent trafi do lekarza, gdzie stwierdzony zostanie u niego dodatni odruch Chełmońskiego, zwykle pojawiają się u niego dolegliwości, skłaniające go w ogóle do odwiedzenia specjalisty. Wśród możliwych objawów kamicy żółciowej wymienia się m.in.:

  • nawracające, napadowe silne bóle brzucha (mogą się one pojawić szczególnie po błędach dietetycznych, tzn. po spożyciu wyjątkowo tłustych czy ciężkostrawnych pokarmów); dolegliwości występują jako ból w prawym podżebrzu, a także w środkowym nadbrzuszu czy promieniujące ku łopatce;
  • nudności;
  • wymioty;
  • wzdęcia brzucha.

Objawy te są niecharakterystyczne i mogą stanowić oznakę innych schorzeń. O tym, że dolegliwości wynikają z kamicy żółciowej, pomyśleć można zwłaszcza wtedy, gdy pacjent obarczony jest czynnikami ryzyka tego schorzenia. Należą do nich m.in.: starszy wiek i płeć żeńska, ale i hiperlipidemia, otyłość i cukrzyca. Zwiększone narażenie na kamicę pęcherzyka żółciowego, a przez to również i na wystąpienie dodatniego objawu Chełmońskiego, mają również pacjenci cierpiący na mukowiscydozę oraz osoby, u których często pojawiają się infekcje dróg żółciowych.

Kiedy jeszcze objaw Chełmońskiego jest dodatni?

Inną przyczyną dodatniego objawu Chełmońskiego, jest ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego. Dolegliwości są podobne, jak przy kamicy, dodatkowo może wystąpić jednak gorączka czy dreszcze. Charakterystyczne dla ostrego zapalenia dróg żółciowych jest także to, że w tym przypadku dolegliwości bólowe są zdecydowanie silniejsze niż przy kamicy pęcherzyka żółciowego i ich pojedynczy epizod może utrzymywać się przez znacznie dłuższy czas, przekraczający nawet kilka godzin.

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego rozwija się wskutek zaburzeń odpływu żółci i jest ono ściśle powiązane ze wspomnianą kamicą żółciową – to właśnie ona stanowi najczęstszą przyczynę ostrego zapalenia woreczka. Nie jest to jednak jedyny możliwy powód stanu zapalnego i związanego z tym bólu podczas opukiwania brzucha w prawym boku pod żebrami. Choć zdecydowanie rzadziej niż kamica, to do ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego może doprowadzić np. także i sepsa, doświadczenie ciężkiego urazu czy przebycie bardzo rozległej operacji w obrębie jamy brzusznej.

Dodatni objaw Murphy'ego, to, obok odruchu Chełmońskiego, druga oznaka ostrego stanu zapalnego. W tym przypadku występuje ból w prawym podżebrzu przy wdechu.

Objaw Chełmońskiego dodatni – jakie badania wykonać?

Jak wspomniano dodatni objaw Chełmońskiego nasuwa podejrzenie patologii pęcherzyka żółciowego, jednakże samo jego stwierdzenie nie umożliwia postawienia jednoznacznej diagnozy. U pacjenta, u którego zostanie wykryte takie odchylenie w trakcie badania przedmiotowego, zlecane są badania laboratoryjne: m.in.:

  • morfologia krwi,
  • poziom bilirubiny,
  • poziom enzymów wątrobowych,
  • badanie stężenia CRP.

Gdy objaw Chełmońskiego jest dodatni, istotne są również i badania obrazowe. Tutaj podstawę stanowi USG jamy brzusznej: w jego trakcie możliwe jest chociażby uwidocznienie złogów w pęcherzyku żółciowym w przebiegu kamicy żółciowej.

Ból w czasie opukiwanie brzucha – leczenie

Objaw Chełmońskiego jest przejawem, że u pacjenta istnieje jakaś choroba. Nie leczy się objawów, a leczy się choroby, które je wywołują – to właśnie dlatego aż tak istotna jest dokładna diagnostyka, która umożliwia stwierdzenie, z jakiej to przyczyny u pacjenta objaw Chełmońskiego jest dodatni. Dopiero wtedy możliwe jest wdrożenie pacjentowi potrzebnego mu leczenia. W przypadku kamicy żółciowej – szczególnie w trakcie napadów kolki – stosowane mogą być leki rozkurczowe i przeciwbólowe. Wtedy zaś, kiedy kamica pęcherzyka żółciowego prowadzi do silnych objawów u chorego lub gdy pojawią się jej powikłania (np. wspominane zapalenie pęcherzyka żółciowego), wykorzystywane może być leczenie operacyjne, polegające na usunięciu pęcherzyka żółciowego (zabieg ten określa się mianem cholecystektomii).

Bibliografia:

  1. Medycyna rodzinna pod red. A. Windaka, S. Chlabicza i A. Mastalerz-Migas, wyd. Termedia, Poznań 2015.
  2. Interna Szczeklika 2016/2017, red. P. Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna.
  3. https://emedicine.medscape.com/article/175667-overview
Opublikowano: ; aktualizacja: 02.07.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Higiena przy nietrzymaniu moczu

Nietrzymanie moczu to mimowolne, niekontrolowane oddawanie, moczu stanowiące problem higieniczny. Nietrzymanie moczu dotyczy kobiet i ...

Bakteryjne zapalenie nerek

Bakteryjne zapalenie nerek to choroba spowodowana przez zakażenie układu moczowego patogenami bakteryjnymi. Schorzenie często poprzedzone ...

Krew w moczu (krwiomocz)

Obecność czerwonych krwinek w moczu (krew w moczu) może być bardzo istotnym objawem klinicznym wielu ...

Choroby prostaty

Prostata, czyli gruczoł krokowy lub stercz, jest nieparzystym narządem mężczyzn, znajdującym się poniżej pęcherza moczowego. ...

Mastka – co to jest, jak usunąć i się jej pozbyć?

Mastka, inaczej smegma, to biała lub żółtawa wydzielina gromadząca się pod napletkiem u mężczyzn. U ...

Leczenie dny moczanowej

Dna moczanowa to choroba zapalna stawów, należąca do grupy chorób reumatycznych. Związana jest z obecnością ...

Zespół dziadka do orzechów – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół dziadka do orzechów (zespół ucisku lewej żyły nerkowej przez aortę i tętnicę krezkową górną) ...

Bakterie w nasieniu (bakteriospermia)

Bakteriospermia, to stan, w którym w nasieniu obecne są bakterie, które w warunkach fizjologicznych nie ...

Zakażenie dróg moczowych

Zakażenie dróg moczowych to schorzenie, które objawia się m.in.:: zaburzeniami w oddawaniu moczu (ból przy ...

Rak nerki

W nerkach, jak we wszystkich innych narządach, może pojawić się nowotwór (nie zawsze złośliwy). Guzy ...

Torbiel jądra

Torbiel jądra może przyjmować różne formy. Do najczęstszych zmian torbielowatych lokalizujących się w obrębie jądra ...

Żylaki jąder – przyczyny, objawy, leczenie

Żylaki powrózka nasiennego, przez pacjentów częściej określane jako żylaki jąder, to schorzenie naczyń żylnych, które ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon