Cukrzyca a choroby nerek i niewydolność nerek

W przewlekłej cukrzycy może rozwinąć się cukrzycowa choroba nerek, przez lekarzy określana także jako nefropatia cukrzycowa. Na skutek hiperglikemii – wysokiego stężenia cukru we krewi dochodzi do uszkodzenia kłębuszków nerkowych i niewydolności nerek. To jedno z cięższych powikłań cukrzycy, które prowadzi do nadciśnienia tętniczego, anemii i obrzęków.

Choroby nerek w przebiegu cukrzycy

Co ma wspólnego schorzenie, jakim jest niewydolność nerek z cukrzycą? Czy cukrzycy powinni szczególnie dbać o nerki, jeśli tak to w jaki sposób? Czy są oni bardziej narażeni na schorzenia tego narządu? Wreszcie, w jaki sposób może dochodzić do uszkadzania nerek w przebiegu cukrzycy? Niestety, oba wymienione schorzenia faktycznie są ze sobą znacząco powiązane i warto poznać ich patogenezę, aby móc im skutecznie zapobiegać.

Mechanizm uszkodzenia nerek w przebiegu cukrzycy jest wynikiem hiperglikemii, czyli zwiększonego stężenia cukru we krwi. Hipergikemia wymusza niejako intensywniejszą pracę nerek. Zwiększa się tzw. przesączanie kłębuszkowe (GFR), czyli ilość filtrowanego osocza w jednostce czasu, zwiększa się wydzielanie substancji obkurczających naczynia i powodujących wzrost ciśnienia tętniczego, takich jak renina, angiotensyna czy endotelina.

Dochodzi do gromadzenia szkodliwych substancji m.in. tak zwanych produktów glikacji białek (białka połączone z obecnymi w nadmiarze we krwi resztami cukrowymi) i – w konsekwencji – stopniowej utraty funkcjonalnego miąższu nerek a także aktywacji nieprawidłowych szlaków metabolicznych.

Wszystkie te procesy doprowadzają do powstania miejscowego procesu zapalnego i stopniowego uszkadzania struktury kłębuszka nerkowego, przede wszystkim funkcji tak zwanej błony filtracyjnej, aż do włóknienia tkanki nerek i rozwoju niewydolności narządu, to jedno z poważniejszych powikłań cukrzycy. Zmiany takie zachodzą w różnym tempie i z różną intensywnością u poszczególnych chorych, dlatego też podejrzewa się, że znaczącą rolę odgrywają czynniki genetyczne, decydujące o predyspozycji do rozwoju choroby. Na szczęście współczesna medycyna dysponuje metodami ograniczającymi lub znacznie spowalniającymi proces uszkadzania nerek w przebiegu cukrzycy.

Cukrzycowa choroba nerek – nefropatia cukrzycowa

Stanem, w którym diagnozuje się uszkodzenie nerek, i które wynika z przewlekłej hiperglikemii, czyli zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi charakterystycznego dla cukrzycy jest nefropatia cukrzycowa. Lekarze często używają też określenia cukrzycowa choroba nerek, która obejmuje nie tylko ściśle uszkodzenie miąższu nerki przez hiperglikemię, ale także inne częste w cukrzycy stany, takie jak zakażenie układu moczowego czy zapalenia nerek. Sprzyja im między innymi obecność cukru w wydalanym moczu, który stanowi wspaniała pożywkę dla bakterii.

Nefropatia cukrzycowa występuje u kilku, do niemal 50% osób chorych na cukrzycę, a jednocześnie cukrzyca jest najczęstszą przyczyną stosowania dializoterapii, stanowi bowiem niemal ¼ przypadków.

Zazwyczaj pierwszym objawem uszkodzenia nerek jest stopniowo narastający białkomocz, jego obecność świadczy o tym, że nerki przestały sobie radzić z dokładnym filtrowaniem, czyli oczyszczaniem krwi z toksycznych produktów przemiany materii, dodatkowo u pacjenta pojawiają się stopniowo kolejne konsekwencje upośledzonej funkcji nerek:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • osłabienie,
  • obniżenie odporności organizmu,
  • skłonność do krwawień,
  • anemia czy
  • obrzęki.

Bez odpowiedniego leczenia, od momentu stwierdzenia białkomoczu, do rozwoju pełnoobjawowej niewydolności nerek upływa średnio 7 do 10 lat. Niezwykle ważne jest zatem, aby u osób z rozpoznaną cukrzycą nie przeoczyć pierwszych objawów uszkodzenia nerek, w tym celu powinny one co najmniej raz w roku oznaczyć ilość białka w moczu oraz poziom kreatyniny, odzwierciedlający funkcję nerek. Nie wolno bagatelizować tak regularnej kontroli tym bardziej, że białkomocz jest całkowicie bezobjawowy, innymi słowy pacjent na tym etapie czuje się dobrze i nie ma żadnych dolegliwości bólowych, a kiedy takie się pojawią, może być już stanowczo za późno na skuteczne leczenie.

Leczenie cukrzycowej choroby nerek

Podstawowa i najważniejsza zasada w leczeniu nefroprotekcyjnym, to jak najszybsze rozpoznanie zagrożenia i natychmiastowe ograniczenie narażenia na czynniki przyspieszające uszkodzenie nerek. Podstawowe i najważniejsze zalecenia to:

  • kontrola glikemii,
  • kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego (współistnienie cukrzycy i nadciśnienia tętniczego oznacza nawet 5-6 krotnie zwiększenie ryzyka rozwoju niewydolności nerek),
  • zaprzestanie palenia tytoniu,
  • unikanie narażenia na leki i związki działające toksycznie na nerki (metale ciężkie, kontrast radiologiczny),
  • dbałość o higienę i unikanie zakażeń układu moczowego,
  • unikanie zastoju moczu lub odwodnienia,
  • kontrola poziomu wapnia i sodu we krwi a także leczenie dyslipidemii,
  • leczenie otyłości.

Czynnikami, które nie podlegają kontroli, a przyczyniają się do rozwoju niewydolności nerek są ponadto starszy wiek, płeć męska i oczywiście obciążenie genetyczne. Jeśli oprócz białkomoczu występuje retinopatia (uszkodzenia siatkówki), neuropatia (zaburzenia czucia) lub inne powikłania cukrzycy, to również bardziej prawdopodobne jest, że u danego pacjenta dojdzie, lub już doszło do znacznego uszkodzenie nerek.

Leczenie niewydolności nerek w cukrzycy

Kiedy lekarz rozpozna nefropatię cukrzycową, najczęściej na podstawie obecności białkomoczu przez okres co najmniej 6-miesięczny przy wykluczeniu innych chorób nerek, stosuje się leczenie mające na celu spowolnienie procesu chorobowego. Niestety, wielką rolę odgrywa czas w jakim rozpocznie się terapię – im wcześniej uda się rozpoznać chorobę, tym lepsze wyniki leczenia i szansa na znaczne opóźnienie rozwoju niewydolności nerek.

W zasadzie leczenie choroby nerek w cukrzycy powinno być rozpoczęte z chwilą rozpoznania cukrzycy, wraz z dobrym wyrównaniem poziomu glikemii daje nawet szansę na całkowite zahamowanie uszkadzania narządowego. Poza leczeniem schorzeń podstawowych – cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii oraz otyłości, pacjent otrzymuje leki działające nefroprotekcyjnie – inhibitory konwertazy angiotensyny lub blokery receptora angiotensyny. Dodatkowo pacjentom zleca się dietę niskosodową i niskobiałkową, zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia kofeiny.

Leczenie nerkozastępcze i przeszczep

Jak już wspomniano, w przebiegu cukrzycy, która sama w sobie jest chorobą nieuleczalną, najczęściej udaje się jedynie spowolnić, ale nie zahamować rozwój niewydolności nerek. Leczenie nerkozastępcze u takich chorych rozpoczyna się wcześniej, niż w innych przypadkach, przygotowania do tego leczenia należy rozpocząć, gdy przesączanie kłębuszkowe (GFR) wynosi ok. 30 ml/min, a dializoterapię zwykle rozpoczyna się, gdy spada do poziomu ok. 20 ml/min.

Ostatecznym sposobem leczenia niewydolności nerek jest przeszczep nerki, do którego wskazania również są bardziej rygorystyczne u cukrzyków, niż osób nie chorujących na cukrzycę. Co więcej, u pacjenta chorującego na cukrzycę typu 1, w przebiegu której funkcja trzustki jest trwale upośledzona, czasem konieczny jest łączny przeszczep obu organów, czyli trzustki i nerki, co oczywiście po pierwsze wiąże się z odpowiednio większym ryzykiem operacyjnym, ryzykiem odrzucenia przeszczepu, koniecznością intensywniejszego leczenia cytostatycznego i wreszcie – dłuższym oczekiwaniem na znalezienie odpowiedniego dawcy.

Cukrzycy podlegają też bardziej rygorystycznym normom wyrównywania współistniejących chorób i zaburzeń metabolicznych – docelowe wartości ciśnienia tętniczego są dla nich o ok 15-20 % niższe, niż dla całej populacji i wynoszą <130/80 mm Hg, a u osób z dużym białkomoczem nawet < 125/75 mm Hg. Chorzy na cukrzycę obarczeni są większym ryzykiem wystąpienia powikłań ze strony układu naczyniowego (zawał serca czy udar mózgu), dlatego w tej grupie należy dążyć do uzyskania poziomu cholesterolu całkowitego we krwi poniżej 175 mg/dl. Jak widać leczenie niewydolności nerek w przebiegu cukrzycy wymaga wielkiej dyscypliny chorego i niestety – musi być stosowane do końca życia, niemniej jednak sumienne stosowanie się do zaleceń lekarskich pozwala znacznie ograniczyć proces chorobowy i funkcjonować bez jakichkolwiek dolegliwości.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Krioglobulinemia – typy, objawy, powikłania, badania, leczenie

Krioglobulinemia to choroba układowa spowodowana obecnością we krwi białek, które nie występują we krwi osób ...

Nefropatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie, kontrolowanie

Nefropatia cukrzycowa to jedno z najczęściej występujących przewlekłych powikłań cukrzycy. Dotyczy nawet 40% cukrzyków. Za ...

Leczenie niewydolności nerek

Kiedy dochodzi do nieodwracalnego upośledzenia funkcji nerek i załamania równowagi wodno-elektrolitowej, możemy mieć do czynienia ...

Badanie białka w moczu

Badanie białek w moczu wykonywane jest podczas badania ogólnego moczu, przy ocenie czynności nerek oraz ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Niewydolność nerek a cukrzyca

Co ma wspólnego schorzenie, jakim jest niewydolność nerek z cukrzycą (DM – Diabetesmellitus)? Czy cukrzycy ...

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to stan, w którym dochodzi do upośledzenia funkcji nerek. Wyróżnia się tak zwane ...

Wstrząs septyczny

Wstrząs septyczny to ostra, zagrażająca życiu reakcja organizmu. Wstrząs rozwija się w następstwie posocznicy – ...

Przyczyny niewydolności nerek

Niewydolność nerek to stan, w którym dochodzi do upośledzenia licznych funkcji nerek, przede wszystkim wydalania ...

Przewlekła niewydolność nerek u dzieci – przyczyny, objawy, stadia, leczenie

Przewlekła niewydolność nerek to zespół chorobowy, którego istotą jest postępujące, nieodwracalne zniszczenie czynnego miąższu nerek ...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Parathormon (PTH) – badanie – wskazania, przygotowanie, normy i wyniki

PTH (parathormon) jest wytwarzany przez komórki przytarczyc (gruczoły przytarczyczne). Bierze udział w regulacji gospodarki wapniowej ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon