Białko w moczu (białkomocz)

Nerki których jedną z podstawowych funkcji jest oczyszczanie krwi z nadmiaru wody, elektrolitów, toksyn oraz wielu innych substancji są bardzo wrażliwe na toczące się w organizmie człowieka procesy chorobowe. Jednym z objawów, który może świadczyć o chorobie układu moczowego lub wielu innych narządów jest białkomocz, czyli obecność patologicznie dużej ilości białek w moczu.

Białko w moczu a choroby

Obecność białka w moczu powyżej pewnych wartości uznaje się za stan patologiczny, wskazujący na konieczność wykonywania dalszej diagnostyki i podjęcia leczenia. W warunkach fizjologicznych organizm człowiek wydala z moczem do 250 mg białek w ciągu doby. W większości są to albuminy, czyli białka obecne w osoczu. Resztę stanowią białka pochodzące z dróg moczowych, np. białko Tamma i Horsfalla oraz inne białka krążące w krwi.

Białko nie przenika swobodnie przez błonę filtracyjną w kłębuszku nerkowym kłębuszka dzięki jej szczelnej budowie oraz oddziaływaniu elektrostatycznemu. Ważną rolę dla utrzymania odpowiedniej ilości białka w ustroju człowieka pełni również prawidłowy proces odzyskiwania zwrotnego białek z moczu pierwotnego.

Kiedy i jakie białka mogą pojawić się w moczu?

W moczu mogą być obecne wszystkie białka zawarte w osoczu krwi oraz białka pochodzące z kanalików nerkowych. O stanie klinicznym chorego mówi nie tylko ilość obecnego w moczu białka, ale z równym poziomem istotności również jego rodzaj. Za fizjologię uważa się obecność białka do 250 mg na dobę. Przy czym rozkład procentowy powinien wynosić około 40% albuminy, 15% immunoglobuliny osoczowe, a 45% białka z dróg moczowych, głównie białko Tamma i Horsfalla. W ciągu doby człowiek powinien wydalać maksymalnie 30 mg albumin, czyli podstawowych białek osocza krwi.

Białkomocz z reguły dzieli się ze względu na umiejscowienie źródła, z którego pochodzą przedostające się do moczu proteiny. Najczęstszy i na ogół najpoważniejszy w swoich konsekwencjach jest białkomocz pochodzenia nerkowego. Pojawia się on kiedy uszkodzona jest struktura lub upośledzona funkcja kłębuszków bądź kanalików nerkowych. W zależności od stopnia zaawansowania zmian patologicznych w moczu może zwiększyć się tylko stężenie albumin, czyli małych białek osoczowych lub może wystąpić masywny, nieselektywny białkomocz. Nieznaczny wzrost stężenia albumin nazywany jest mikroalbuminurią. Stan ten może być pierwszym sygnałem świadczącym o procesie chorobowym obejmującym kłębuszki nerkowe. Choroby, których powikłaniem może być uszkodzenie struktur nerki powodujące mikroalbuminurię to między innymi nadciśnienie tętnicze i cukrzyca. Główną przyczyną są kłębuszkowe zapalenia nerek. Jest to bardzo zróżnicowana pod względem przyczyn i obrazu klinicznego pacjenta grupa chorób nerek. Schorzenie obejmujące kłębuszki może być powikłaniem infekcji bakteryjnej. Jego przyczyną mogą być również autoprzeciwciała przeciwko komórkom budującym tkanki nerek oraz inne choroby przewlekłe, takie jak:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • znaczna otyłość,
  • toczeń rumieniowaty układowy,
  • zakażenie HIV,
  • niedokrwistość sierpowatokrwinkowa,
  • celiakia,
  • marskość wątroby,
  • rak płuca,
  • rak jelita grubego,
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B oraz C,
  • kiła,
  • schistosomoza,
  • sarkoidoza.

Białkomocz nerkowy, przednerkowy i zanerkowy

Białkomocz nerkowy może pojawić się również przy długotrwałej terapii penicylaminą, litem, interferonem. Duże znaczenie ma również przewlekłe przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przebiegu uzależnienia od heroiny również ze względu na jej toksyczne działanie może wystąpić białkomocz. Powodem obecności nadmiernej ilości białek w moczu spowodowanej chorobą nerek mogą być również wrodzone patologie takie jak zespół Alporta, choroba Fabry’ego czy wrodzony zespół nerczycowy. Kanaliki nerkowe mogą być źródłem nadmiernej ilości białka w moczu w przebiegu śródmiąższowego zapalenia nerek, wrodzonych tubulopatii czy wielotorbielowatego zwyrodnienia nerek.

Białkomocz pojawiający się w skutek chorób wywodzących się z innych struktur anatomicznych niż te należące do układu moczowego to tak zwany białkomocz przednerkowy. W przebiegu tej patologii w moczu mogą pojawić się następujące białka:

  • mioglobina – w przypadku urazu, bardzo dużego wysiłku fizycznego, drgawek, zapaleń mięśni, toksycznego uszkodzenia mięśni oraz zatorowości płucnej,
  • hemoglobina – występuje w moczu kiedy w świetle naczyń krwionośnych niszczone są krwinki czerwone, czyli erytrocyty (jest to tak zwana hemoliza wewnątrznaczyniowa),
  • łańcuchy lekkie immunoglobulin (białko Bence’a Jonesa) pojawiają się w moczu na ogół w przebiegu szpiczaka plazmocytowego (kiedyś nazywanego mnogim).

Ostatni typ białkomoczu zgodnie z podziałem w zależności od lokalizacji źródła to białkomocz zanerkowy. Pojawia się głównie w czasie chorób zapalnych dróg moczowych. Ponadto źródłem nadmiaru białka w postaci białka Tamma i Horsfalla (nazywanego uromoduliną) mogą być cewki dystalne nefronu. Jest to białko fizjologiczne wydzielane właśnie w kanalikach dalszych nefronu. Jedną z jego funkcji jest ograniczanie przylegania bakterii Escherichia coli do błony śluzowej układu moczowego.

Diagnostyka białkomoczu

Obecność białka w moczu może być powodem pienie się moczu przy mikcji. Jeżeli sytuacja taka będzie powtarzała się przy każdym oddawaniu moczu należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Ilość białka w moczu oznacza się w sposób jakościowy i ilościowy. Ten pierwszy wykonywany przy użyciu testu paskowego służy do wykrycia białkomoczu w stężeniu powyżej 200 mg/L. Testów paskowych używa się aby jedynie określić czy obecny białkomocz wymaga dalszej diagnostyki. Do ilościowego opisania stopnia zaawansowania białkomoczu używa się technik kolorymetrycznych oraz immunochemicznych. Przy czym określenie białkomoczu z przygodnej, pojedynczej próbki moczu nie ma tak silnego znaczenia diagnostycznego jak określenie białkomoczu na podstawie próbki pobranej z dobowej zbiórki moczu.

Leczenie białkomoczu

Sytuacje, w których białkomocz jest jednorazowy i ewidentnie związany z intensywnym wysiłkiem fizycznym czy gorączką, nie wymagają na ogół leczenia. Natomiast w innych okolicznościach, kiedy białkomocz nawraca, jest odpowiednio nasilony bądź występują inne obciążające czynniki, jak na przykład przewlekłe choroby współistniejące, należy poszerzyć zakres diagnostyki i w zależności od uzyskanych informacji włączyć leczenie. Najistotniejsze jest leczenie przyczynowe, ukierunkowane na usunięcie bezpośredniego czynnika wywołującego białkomocz.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Albuminy w dobowej zbiórce moczu

Albuminy w moczu dobowym, to badanie, w którym mocz badany jest na obecność białek, które ...

Badanie białka w moczu

Badanie białek w moczu wykonywane jest podczas badania ogólnego moczu, przy ocenie czynności nerek oraz ...

Jakie są przyczyny białkomoczu? Co oznacza białko w moczu?

Białko w moczu w prawidłowych warunkach nie powinno być obecne. Białkomocz najczęściej wskazuje na choroby ...

Białkomocz

Białkomocz stanowi określenie obecności białka w moczu. Fizjologicznie wraz z moczem dobowym może być wydzielana ...

Badanie ogólne moczu – jak odczytać wyniki?

Badanie ogólne moczu umożliwia wykrycie wielu chorób układu moczowego (np. kamicy, zapalenia nerek), a także ...

Nefrokalcynoza (wapnica nerek) – przyczyny, badania i leki na zwapnienia w nerkach

Nefrokalcynoza jest rzadkim zjawiskiem chorobowym polegającym na występowaniu licznych drobnych zwapnień w nerkach i predysponującym ...

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

Badanie białka całkowitego w dobowej zbiórce moczu pozwala zdiagnozować białkomocz, będący efektem uszkodzenia nerek. Prawidłowo ...

Zespół dziadka do orzechów – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół dziadka do orzechów (zespół ucisku lewej żyły nerkowej przez aortę i tętnicę krezkową górną) ...

Choroba Bergera (Nefropatia IgA)

Choroba Bergera jest to najczęstsze kłębuszkowe zapalenie nerek zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. ...

Białko w moczu u dziecka – co oznacza białkomocz w badaniu moczu u dziecka?

Badanie ogólne moczu u dziecka najczęściej wykonywane jest z powodu wskazań lekarskich. Wynik badania moczu ...

Zespół Alporta

Zespół Alporta to rzadka choroba genetyczna, której istotą jest zaburzenie produkcji kolagenu typu IV. Jest ...

Elektroforeza białek w moczu

Elektroforeza białka w moczu zlecana jest w przypadku nieprawidłowego poziomu białka całkowitego, zwiększonego wydalania białka ...

Komentarze (0)