Bakteryjne zapalenie nerek – przyczyny i objawy

Bakteryjne zapalenie nerek, czyli odmiedniczkowe zapalenie nerek to wynik przedostania się bakterii powyżej pęcherza moczowego. Objawy zapalenia nerek to początkowo ból nerek i gorączka. Zapalenie nerki może prowadzić do powikłań, którymi są poważne choroby nerek takie jak urosepsa (bakterie trafiają do krwi) czy niewydolność nerek.

Przyczyny bakteryjnego zapalenia nerek

Bakteryjne zapalenie dotyczące górnego odcinka dróg moczowych, czyli ich części położonej powyżej pęcherza, zwane jest także odmiedniczkowym zapaleniem nerek. W warunkach prawidłowych drogi moczowe są jałowe, kiedy jednak dostaną się do nich szkodliwe patogeny, kolonizują one stopniowo coraz wyżej położone odcinki, aż do nerek włącznie. Infekcja bakteryjna zajmuje wtedy układ kielichowo-miedniczkowy oraz sąsiadujący miąższ nerki, wywołując swoiste objawy.

Górne drogi moczowe powinny stanowić środowisko jałowe. Ujście cewki moczowej fizjologicznie kolonizują pewne gatunki bakterii, których obecność nie wiąże się z powstaniem stanu zapalnego. Są to także szczepy, które niejako chronią przed osiedleniem się w tym sprzyjającym siedlisku bakterii uropatogennych, powodujących wystąpienie zakażenia układu moczowego (ZUM).

Do tych ostatnich należą między innymi:

  • gronkowce,
  • paciorkowce,
  • bakterie E. Coli,
  • dwoinka zapalenia płuc,
  • rzadziej bakterie z gatunku Proteus mirrabilis i Klebsiella pneumoniae.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek może być także spowodowana przez grzyby lub wirusy, dlatego konieczna jest wizyta u lekarza, zanim włączy się do leczenia antybiotyk, aby wykluczyć te czynniki etiologiczne.

Stany sprzyjające bakteryjnemu zapaleniu nerek

Istnieją pewne stany sprzyjające bakteryjnemu zapaleniu nerek. W pierwszej kolejności należy tutaj wymienić wszystkie stany zastoju moczu lub utrudnienia w jego oddawaniu, np.:

  • zwężenie czy uraz cewki moczowej,
  • kamica nerkowa,
  • przerost prostaty u mężczyzn.

W przypadku zakażenia układu moczowego nie bez znaczenia jest też płeć. O ZUM zdecydowanie łatwiej u kobiet, u których dodatkowym źródłem bakterii może być pochwa, a ich cewka moczowa jest znacznie krótsza niż u mężczyzn, co sprzyja zakażeniu.

Naturalną ochroną przed dostaniem się patogenów do górnych dróg moczowych jest także prawidłowa perystaltyka moczowodów i ich budowa, oraz dobra funkcja zastawek pęcherzowo-moczowodowych.

Wzrost bakterii hamuje także kwaśne pH i obecność mocznika w moczu, a u mężczyzn także składniki wydzieliny gruczołu krokowego. Podobną role pełnią białka układu odpornościowego produkowane lub wydzielane do moczu. Sam akt mikcji, czyli opróżniania pęcherza moczowego, sprzyja fizycznemu oczyszczaniu dróg moczowych.

Inne czynniki rozwoju zapalenia nerek

Niezależnymi czynnikami ryzyka rozwoju ZUM są ponadto:

  • starszy wiek,
  • ciąża,
  • okres połogu,
  • wszelkie nieprawidłowości anatomiczne w obrębie dróg moczowych,
  • cewnikowanie pęcherza moczowego,
  • inne zabiegi instrumentalne,
  • cukrzyca,
  • stany obniżonej odporności.

Mówiąc o zakażeniu układu moczowego drogą wstępującą opisany został najczęstszy przypadek, kiedy bakterie trafiają do nerek od strony dróg moczowych, ale w rzadkich sytuacjach, stanowiących około 2% zachorowań, do zajęcia nerek dochodzi drogą krwiopochodną. Dotyczą one jedynie pacjentów w ciężkim stanie, najczęściej z upośledzoną odpornością, u których stwierdza się uogólnione zakażenie.

Bakteryjne zapalenie nerek – objawy

Objawy zakażenia układu moczowego przybierają niezwykle szeroką gamę – od stanu całkowicie bezobjawowej bakteriurii, czyli obecności bakterii w moczu wykrytych w badaniu ogólnym, po ciężki stan kliniczny, włącznie z sepsą. Najczęściej jednak wśród dolegliwości odczuwanych przez pacjentów pojawiają się;

  • ból lub pieczenie w czasie mikcji,
  • częste oddawanie moczu, także wywołujące konieczność wielokrotnego wstawania w nocy (nykturia).
  • stały ból w okolicy nadłonowej oraz lędźwiowej.

Zdarza się, że pacjent traci całkowicie lub częściowo kontrolę nad oddawaniem moczu. Dodatkowo obecne mogą być ogólne oznaki infekcji, takie jak;

  • gorączka,
  • nudności,
  • wymioty,
  • bóle brzucha,
  • bóle głowy.

Może pojawić się nieprawidłowy wyciek z cewki moczowej, a oddawany mocz przybiera mętną barwę, może zawierać krew i mieć cuchnący zapach.

Lekarz pierwszego kontaktu najczęściej zleca badanie ogólne moczu i morfologię, w których stwierdza się obecność bakterii i leukocytów w moczu oraz cechy stanu zapalnego w morfologii.

Po wykonaniu wymazu z cewki lub posiewu moczu można ustalić dokładnie czynnik etiologiczny infekcji, co znacznie przyspiesza wprowadzenie najodpowiedniejszego antybiotyku.

W razie nawracających zakażeń układu moczowego konieczna jest dalsza diagnostyka mająca na celu wyjaśnienie tego stanu, m.in. poszukiwanie wad anatomicznych w obrębie dróg moczowych w:

  • tomografii komputerowej,
  • USG miednicy,
  • urografii

oraz poszukiwanie chorób metabolicznych i stanów upośledzonej odporności. Jeśli infekcja przechodzi już na nerki, mamy do czynienia z odmiedniczkowym zapaleniem nerek (OZN). Objawy zapalenia nerek to:

  • silny ból okolicy lędźwiowej (określany jako ból nerek),
  • złe samopoczucie,
  • dreszcze,
  • gorączka,
  • wymioty.

W najgorszym wypadku rozwija się urosepsa, czyli posocznica moczowa. Wtedy bezspornie konieczne jest już leczenie w szpitalu, bowiem bakterie przedostają się do krwi, co stanowi realne zagrożenie życia. Pacjent wymaga ścisłego monitorowania funkcji życiowych i intensywnego leczenia antybiotykami.

Leczenie bakteryjnego zapalenia nerek

W zdecydowanej większości przypadków przebieg zakażenia układu moczowego ma charakter niepowikłany i kończy się szybkim i pełnym powrotem do zdrowia po krótkotrwałej antybiotykoterapii. Nie są wymagane badania kontrolne, a jedynie odpowiednia higiena układu moczowego.

Jeśli jednak przebieg choroby nie jest tak pomyślny i dochodzi do odmiedniczkowego zapalenia nerek, konieczne bywa skierowanie pacjenta do szpitala.

Terapię antybiotykami zwykle rozpoczyna się od podawania ich drogą dożylną, a następnie doustną, a wybór leku uzależniony jest od wyniku posiewu moczu i krwi, które pozwalają określić dokładnie czynnik etiologiczny.

W leczeniu bakteryjnego zapalenia nerek konieczne jest także leczenie objawowe, a więc pacjentowi zaleca się:

  • odpoczynek,
  • przyjmowanie dużych ilości płynów,
  • przyjmowanie leków:
    • przeciwgorączkowych,
    • przeciwbólowych,
    • ewentualnie przeciwwymiotnych.

Po ustąpieniu gorączki i poprawie stanu klinicznego przechodzi się na terapię doustną. Czasami możliwa jest 10-14 dniowa terapia w warunkach ambulatoryjnych, ale tylko w przypadkach niepowikłanych, u zdyscyplinowanych pacjentów w dobrym stanie ogólnym.

Do najczęściej stosowanych grup antybiotyków należą fluorochinolony, aminoglikozydy oraz cefalosporyny III generacji. Są to leki, które charakteryzują się przenikaniem w dużym stężeniu do moczu.

Powikłania bakteryjnego zapalenia nerek

Zlekceważenie infekcji bakteryjnej układu moczowego może doprowadzić do poważnych powikłań, takich jak:

  • urosepsa,
  • ropnie nerki lub tkanek okołonerkowych,
  • zgorzelinowe odmiedniczkowe zapalenie nerek prowadzące do martwicy narządu, a nawet konieczności jej chirurgicznego usunięcia.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek może także przybrać charakter przewlekły, prowadzący do stopniowego włóknienia i zaniku narządu, ostatecznie do niewydolności nerek. Wszystkie te stany dotyczą jednak z reguły osób obciążonych licznymi schorzeniami, z upośledzeniem odporności, nieprawidłowościami anatomicznymi w obrębie dróg moczowych lub współistnieniem innego czynnika ryzyka wymienionego wyżej.

Zapobieganie bakteryjnemu zapaleniu nerek

Aby uchronić się przed bakteryjnym zapaleniem nerek należy przede wszystkim dbać o odpowiednią higienę układu moczowego i unikać zakażenia układu moczowego. Proste obowiązujące tutaj zasady to:

  • picie odpowiedniej ilości płynów,
  • regularne oddawanie moczu,
  • dbałość o higienę okolic intymnych, zwłaszcza w przypadku kobiet.

W razie wystąpienia zakażenia układu moczowego konieczne jest skuteczne leczenie, stosowanie profilaktyki w postaci stałego przyjmowania preparatów przeciwbakteryjnych oraz zawierających ochronne bakterie z rodzaju Lactobacillus.

Kobietom po menopauzie zaleca się kremy dopochwowe zawierające estrogeny. Ważne też, aby nigdy nie bagatelizować pojawiających się dolegliwości, nawet jeśli nie wydaja się one uciążliwe.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Żurawina – właściwości

Żurawina jest niskim krzewem pochodzącym z Ameryki Północnej. Uprawiana jest głównie ze względu na małe, ...

Co oznacza obecność białych krwinek w moczu?

Obecność białych krwinek w moczu czyli leukocyturia może być spowodowana wieloma czynnikami na czele z ...

Wideo – Odmiedniczkowe zapalenie nerek

Odmiedniczkowe zapalenie nerek jest zakażeniem górnych dróg moczowych, do którego dochodzi od strony miedniczki nerkowej. ...

Zakażenie układu moczowego

Każda obecność bakterii w drogach moczowych powyżej zwieracza pęcherza moczowego jest określana jako zakażenie, ponieważ ...

Infekcje dróg moczowych u dziecka

Infekcje dróg moczowych są dość powszechnymi zakażeniami u dzieci, wywoływanymi najczęściej przez bakterie Escherichia coli. ...

Przyczyny i objawy ZUM u dziecka

U dzieci często dochodzi do zakażenia układu moczowego (ZUM). Wywołać je może np. bakteria Escherichia ...

Odmiedniczkowe zapalenie nerek

Odmiedniczkowe zapalenie nerek jest zapalną chorobą nerek o etiologii bakteryjnej. Postać ostra należy do najcięższych ...

Co to jest urosepsa – jakie są objawy posocznicy moczowej i jak się ją leczy?

Urosepsa to bakteryjne zakażenie ogólnoustrojowe, którego przyczyną są choroby układu moczowego. Posocznica moczowa może wystąpić ...

Wideo – Posiew moczu

Posiew moczu jest podstawowym badaniem potwierdzającym zakażenie układu moczowego, na podstawie, którego możemy stwierdzić i ...

ZUM u dzieci – przyczyny, objawy i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci

Zakażenie układu moczowego (określane skrótowo jako ZUM) u dzieci, zwłaszcza tych najmłodszych, często przebiega bez ...

Zakażenie dróg moczowych – objawy i leczenie

Ogromna ilość kobiet choruje z powodu infekcji pęcherza moczowego czy cewki moczowej. Zakażenia dróg moczowych ...

Zakażenie układu moczowego u dziecka

Zakażenia układu moczowego (ZUM) u dzieci obejmują zapalenie górnych dróg moczowych oraz zapalenie pęcherza i ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon