Żylaki kończyn dolnych – metody leczenia

Żylaki kończyn dolnych, czyli trwałe poszerzenie żył powierzchownych, są najczęstszą manifestacją przewlekłej niewydolności żylnej. Stanowią nie tylko problem kosmetyczny, ale i zdrowotny. Obecnie istnieją alternatywy do operacji w terapii żylaków kończyn dolnych, jednak możliwość ich zastosowania zależy od zaawansowania choroby.

Czym są żylaki i jak powstają?

Żylaki kończyn dolnych to poszerzone, wydłużone i charakterystycznie poskręcane żyły układu powierzchownego. U człowieka występują dwa układy żylne kończyn dolnych – powierzchowny i głęboki. Obydwa układy są ściśle połączone poprzez żyły przeszywające (perforatory) oraz przez duże żyły powierzchowne: żyłę odpiszczelową i odstrzałkową, które uchodzą do układu głębokiego.

Częstość występowania żylaków ocenia się nawet na 40% w krajach wysoko rozwiniętych. W Polsce problem ten dotyczy około 47% kobiet i 37% mężczyzn. Etiologia procesu powstawania żylaków jest dość skomplikowana i wieloczynnikowa:

  • żylaki pierwotne są spowodowane predyspozycjami genetycznymi, sprawiającymi, że ściana naczyń jest mniej odporna na rozciąganie. W określonych sytuacjach zwiększonego ciśnienia w żyłach (np. długie stanie powodujące zastój żylny czy utrudnienie odpływu z żył, np. podczas ciąży) następuje poszerzenie żył. To z kolei przyczynia się do niewydolności zastawek żylnych, krew cofa się, powodując dalszy wzrost ciśnienia krwi i dalsze poszerzenie naczynia;
  • żylaki wtórne powstają, gdy kompensacyjnie zwiększa się przepływ w układzie powierzchownym podczas niedrożności żył w układzie głębokim (na zasadzie naczyń połączonych), np. w zakrzepicy żył głębokich czy też wtedy, gdy krew nie odpływa do układu głębokiego w przypadku niewydolności żył przeszywających.

Żylaki powstają również w przypadku chorób genetycznych, powodujących powstanie przetok tętniczo-żylnych, których istnienie podnosi ciśnienie krwi w układzie żylnym.

Diagnostyka i leczenie żylaków kończyn dolnych

Standardem w diagnostyce niewydolności żylnej jest badanie ultrasonografii dopplerowskiej, pozwalającej ocenić przepływ krwi w naczyniach. Badanie wykonuje się na stojąco. Ocenia się wydolność żył układu powierzchownego, perforatorów oraz czy nie ma cech świeżej lub przebytej zakrzepicy żył głębokich. Od dobrze wykonanego badania ultrasonograficznego zależy kwalifikacja do zabiegu i jego zakres.

W leczeniu zachowawczym żylaków zaleca się to samo, co w przypadku zapobiegania ich powstawania: unikanie długiego stania, chodzenia (pracujące mięśnie przyspieszają powrót żylny, tzw. pompa mięśniowa), elewację, czyli unoszenie kończyny podczas siedzenia czy leżenia oraz kompresjoterapię, czyli noszenie bandaży lub specjalnych, robionych na miarę (co bardzo ważne) pończoch uciskowych, zakładanych rano na uniesioną kończynę (by żyły układu powierzchownego opróżniły się z krwi i następnie zostały uciśnięte, by uniknąć poszerzania się). Leki w żylakach kończyn dolnych mają znaczenie pomocnicze.

Operacja żylaków kończyn dolnych

Zakres operacji żylaków kończyn dolnych zależy w dużym stopniu od jakości przedoperacyjnego badania dopplerowskiego. Bardzo ważna jest ocena wydolności żyły odpiszczelowej i odstrzałkowej, obecności żył dodatkowych, niewydolnych perforatorów. Przed operacją wykonuje się tzw. „mapping” żylaków, często „malując nogę” i oznaczając żylaki, by móc je później usunąć (gdy chory leży na stole operacyjnym, żylaki są mniej widoczne niż podczas stania, gdyż znajduje się w nich mniej krwi).

Usunięcie żył układu powierzchownego nie skutkuje zmniejszeniem odpływu krwi z kończyny – za odpływ krwi odpowiedzialny jest głównie układ głęboki.

Poszerzone żyły usuwa się z małych cięć skórnych. Jednak w większości przypadków to nie wystarcza. Gdy niewydolna jest żyła odpiszczelowa, ją również trzeba usunąć, gdyż jej pozostawienie poskutkowałoby rozwojem kolejnych, zasilanych przez nią żylaków. W tym celu wykonuje się cięcie w okolicy kostki oraz w pachwinie, by uwidocznić jej opuszkę – poszerzone miejsce ujścia do żyły udowej (żyły układu głębokiego). Podwiązuje się wszystkie bocznice i odcina żyłę, a do jej światła wprowadza specjalny drut (stripper), za pomocą którego można usunąć żyłę w całości z dwóch cięć.

W przypadku niewydolności żył przeszywających możliwe jest podwiązanie ich metodą endoskopową. Dawniej, by je podwiązać, konieczne było długie cięcie przez całe podudzie, by odnaleźć pod powięzią niewydolne żyły. Dziś wystarczy z małych cięć wprowadzić pod powięź kamerę, co pozwala doskonale uwidocznić perforatory, a z drugiego cięcia narzędzie chirurgiczne – metoda SEPS, czyli podpowięziowa endoskopowa operacja perforatorów.

Najczęstszymi powikłaniami operacji żylaków są krwiaki. Może się zdarzyć również uszkodzenie nerwów, powodujące zaburzenia czucia na skórze.

Chory bezpośrednio po operacji żylaków powinien nosić wyrób uciskowy.

Inne metody leczenia żylaków

W mniej zaawansowanych przypadkach żylaków kończyn dolnych istnieją inne metody leczenia, ambulatoryjne i mniej inwazyjne niż operacja (w Polsce nierefundowane). Najpopularniejsza z nich to skleroterapia. Polega ona na wstrzyknięciu (do większych żył pod kontrolą USG, do mniejszych pod kontrolą wzroku) do światła żyły specjalnego środka (sklerozantu). Środek ten drażni miejscowo ścianę naczynia, powodując jego zwłóknienie i zamknięcie się jego światła. Metodą tą zamyka się głównie małe żylaki i pajączki żylne, choć zastosowanie sklerozantu w postaci piany pozwala na zamknięcie również większych żył.

Powikłania skleroterapii występują rzadko i zwykle mają charakter miejscowy, jak przebarwienia, stwardnienie skóry czy reakcje alergiczne. Poważniejszym powikłaniem jest zakrzepica żył głębokich, jednak występuje w mniej niż 1% przypadków. Groźne powikłania opisane w literaturze na początku stosowania metody występują niezwykle rzadko. Bezpośrednio po zabiegu bardzo ważne jest zastosowanie kompresjoterapii oraz uruchomienie pompy mięśniowej (chodzenie).

W celu zamknięcia żyły (najczęściej odpiszczelowej) można wykorzystać laser. Do żyły pod kontrolą USG wprowadza się cienkie włókno laserowe. Energia lasera doprowadza do obkurczania się żyły i zamknięcia jej światła. Zastępuje to jej tradycyjne usunięcie za pomocą strippera. Pozwala to uniknąć cięcia w pachwinie, a w konsekwencji blizny i ewentualnego krwawienia.

Metoda RFITT (Radiofrequency Induced Thermotherapy) jest to metoda wykorzystująca prąd o częstotliwości fal radiowych w celu termicznej ablacji żył. Stosuje się ją głównie do zamykania małych żył blisko powierzchni skóry. Powoduje ona mniej przebarwień i powikłań miejscowych niż inne metody leczenia żylaków.

Małoinwazyjne metody leczenia są skuteczne, jednak w przypadku żylaków o znacznym zaawansowaniu operacja pozostaje nadal standardem postępowania.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Skurcze łydek

Skurcze mięśni nóg mogą być bardzo silne. Często pojawiają się w nocy. Silny ból mięśni ...

Antykoncepcja hormonalna

Antykoncepcja hormonalna to najskuteczniejsza metoda kontroli urodzeń. Najpopularniejszą metodą ochrony przed niechcianą ciążą są tabletki ...

Skleroterapia pianą żylaków kończyn dolnych

Skleroterapia pianą jest jedną z metod alternatywnego leczenia żylaków kończyn dolnych. Jednak możliwość jej zastosowania ...

Żylaki kończyn dolnych

Przyczyną powstawania żylaków kończyn dolnych są wady zastawek w żyłach. Częściej chorują kobiety, wpływ ma ...

Antykoncepcja a żylaki

Antykoncepcja hormonalna to wysoce skuteczna metoda zapobiegania ciąży. Przyjmowanie syntetycznych hormonów niesie jednak wiele skutków ...

Leczenie w przewlekłej niewydolności żylnej

Przewlekła niewydolność żylna dotyczy znacznego odsetka osób. Najczęstszą manifestacją choroby są żylaki kończyn dolnych, czyli ...

Diosmina a żylaki

Diosmina skutecznie łagodzi objawy towarzyszące żylakom kończyn dolnych. To skuteczny i bezpieczny lek na żylaki ...

Żylaki w ciąży – jak zapobiegać?

Żylaki nóg – żylaki ud i podudzi to problem wielu kobiet w ciąży. Skąd się ...

Jak zapobiegać powstawaniu żylaków?

Przewlekła niewydolność żylna i żylaki kończyn dolnych – jej najczęstsza manifestacja kliniczna – to częsty ...

Przyczyny powstawania żylaków

Żylaki kończyn dolnych to najczęstsza manifestacja kliniczna przewlekłej niewydolności żylnej. To nie tylko problem kosmetyczny. ...

Leki na żylaki kończyn dolnych

Żylaki kończyn dolnych to często spotykane schorzenie, z którym zmagają się zwłaszcza dojrzałe kobiety. W ...

Żylaki a leczenie uciskowe

Podstawą leczenia zachowawczego przewlekłej niewydolności żylnej jest elewacja kończyny oraz odpowiednia kompresjoterapia. Leczenie farmakologicznie, opisane ...

Komentarze (0)