Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca

Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca prowadzą do zwolnienia jego pracy poniżej 60 uderzeń na minutę (stan ten jest określany jako bradykardia). Powoduje to spadek ilości krwi wychodzącej z serca, co wiąże się z niebezpiecznymi dla zdrowia i życia skutkami.

Układ przewodzący serca

Formę „rozrusznika” serca pełni tzw. węzeł zatokowo-przedsionkowy. To właśnie w nim w warunkach prawidłowych powstaje pierwszy impuls elektryczny, który nadaje rytm pracy dla serca. Impuls ten biegnie następnie przez mięśnie przedsionków do węzła przedsionkowo-komorowego, a później przez tzw. pęczek Hisa i jego odnogi do mięśni komór serca. Jeżeli uszkodzeniu ulegnie węzeł zatokowo-przedsionkowy lub przewodzenie impulsu będzie w znaczny sposób przedłużone, wtedy jego funkcję przejmuje węzeł przedsionkowo-komorowy (nadaje on jednak wolniejszy rytm niż węzeł zatokowy, co wiąże się wystąpieniem pewnych objawów). Pozostała część układu przewodzącego serca ma również możliwość przejęcia rytmu, a dzieje się tak w momencie uszkodzenia drugiego węzła. Na tej podstawie możemy podzielić zaburzenia w układzie przewodzącym serca na:

  • zaburzenie na poziomie węzła zatokowo – przedsionkowego: jest to tzw. dysfunkcja węzła zatokowego,
  • bloki przedsionkowo-komorowe,
  • bloki śródkomorowe: dotyczą drogi przewodzenia poniżej węzła przedsionkowo-komorowego.

Węzeł zatokowy - dysfunkcja

Dysfunkcja węzła zatokowego polega na nadawaniu przez węzeł zatokowo-przedsionkowy zbyt wolnego rytmu i przejęciu rytmu przez węzeł przedsionkowo-komorowy, co wiąże się z nadaniem wolniejszego rytmu sercu, co prowadzi do występowania objawów takich jak zawroty głowy, omdlenia czy utraty przytomności. Jeżeli dysfunkcja węzła ma charakter stały, to wtedy możemy rozpoznać zespół chorego węzła zatokowego lubi inaczej zespół chorej zatoki (są określane jako SSS z ang. sick sinus syndrome). Zaburzenia w obrębie węzła zatokowego dotyczą najczęściej osób starszych, ale mogą też występować w każdym wieku. Główną przyczyną powstawania tych zaburzeń jest choroba niedokrwienna serca, a na drugi plan wysuwają się:

  • niedoczynność tarczycy,
  • uszkodzenia po operacjach kardiochirurgicznych,
  • stosowanie niektórych leków (np. beta-blokery, blokery kanału wapniowego, amiodaron, związki litu), również jako powikłanie po chemioterapii.

U osób w podeszłym wieku zaburzenia w obrębie węzła zatokowego są przyczyną ponad połowy przypadków wszczepienia stymulatorów serca.

Bloki przedsionkowo-komorowe

Są one związane z zaburzeniem w przekazywaniu impulsu pomiędzy przedsionkami, a komorami serca. Bloki przedsionkowo-komorowe dzieli się na:

  • blok serca I stopnia – wszystkie impulsy, które powstają w przedsionkach są przekazywane do komór, jednak czas potrzebny na ich dotarcie jest dłuższy niż w zdrowym sercu, co powoduje wystąpienie pewnego opóźnienia na drodze przedsionki – komory;
  • blok serca II stopnia – nie wszystkie impulsy docierają do komór. Przykładowo, jeżeli skurcz komór ma miejsce dopiero po dwóch skurczach przedsionków to jest to blok 2:1, a jeżeli po trzech skurczach przedsionków to jest to blok 3:1;
  • blok III stopnia – jest to tzw. blok zupełny serca, w którym impulsy elektryczne z przedsionków nie dochodzą do komór. Prowadzi to do niezależnej pracy przedsionków i komór serca. Komory zaczynają bić swoim rytmem zastępczym, który jest jednak wolniejszy od rytmu przedsionków.

Objawy kliniczne u osób z blokiem przedsionkowo-komorowym zależą przede wszystkim od stopnia zwolnienia akcji serca (stopnia bradykardii), ale także od wieku chorego, jego aktywności fizycznej oraz współwystępowania innych chorób serca. U chorych może mieć miejsce tylko gorsza tolerancja wysiłku czy zawroty głowy, a w cięższych przypadkach może dochodzić do utraty przytomności z nagłym zgonem sercowym włącznie. Blok przedsionkowo-komorowy może być wrodzony, a inne przyczyny prowadzące do jego powstania są podobne do tych w przebiegu dysfunkcji węzła zatokowego.

Bloki śródkomorowe

Należą do nich m.in. blok prawej oraz lewej odnogi pęczka Hisa. Bloki śródkomorowe zazwyczaj nie prowadzą do wystąpienia objawów klinicznych, chyba że współistnieją z blokiem przedsionkowo – komorowym o cięższym przebiegu. Najczęstszą przyczyną bloku prawej odnogi pęczka Hisa jest ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej (ang. atrial septal defect, ASD). Blok lewej odnogi częściej występuje w przebiegu choroby niedokrwiennej serca, kardiomiopatii rozstrzeniowej serca, czy innych wad serca. Bloki śródkomorowe mogą być skutkiem przyjmowania leków hamujących zaburzenia rytmu serca w tym amiodaronu.

Leczenie zaburzeń automatyzmu i przewodzenia serca

Lekkie zaburzenia przewodzenia typu bloków przedsionkowo-komorowych I i II stopnia często nie wymagają leczenia, a jedynie okresowej kontroli. W przypadku dysfunkcji węzła zatokowego czy bloku przedsionkowo-komorowego III i IV stopnia, w którym ma miejsce ciężka bradykardia z wystąpieniem objawów klinicznych, zaleca się wszczepienie tzw. stymulatora serca.

Stymulator serca jest niewielkich rozmiarów urządzeniem, który ma za zadanie przejąć funkcję „rozrusznika” serca. Stymulator posiada swoje źródło zasilania (obecnie przeciętna żywotność baterii wynosi około 6 do 8 lat), specjalne elektrody, przez które przechodzi impuls elektryczny do serca, a także możliwość programowania go w zależności od potrzeb. Stymulator potrafi „wyczuwać” własny rytm pacjenta i wtedy nie generuje impulsu elektrycznego – zapobiega to jednoczesnej stymulacji w przypadku wystąpienia aktywności serca oraz pozwala na mniejsze zużycie energii.

Stymulator serca jest wszczepiany podskórnie, najczęściej pod lewym obojczykiem, a elektrody są umieszczane przez żyłę podobojczykową do prawej komory lub prawej komory i prawego przedsionka – zależy to od typu stymulacji. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, przez kardiologa, w warunkach sali operacyjnej. Pacjent, któremu wszczepiono stymulator serca wymaga okresowej kontroli w celu oceny prawidłowego funkcjonowania urządzenia. Zwykle pierwsza kontrola ma miejsce 2-3 miesiące po zabiegu, a następnie co najmniej raz w roku. Każda osoba ze wszczepionym stymulatorem powinna przy sobie nosić kartę identyfikacyjną, która określa typ wszczepionego stymulatora, jest to tzw. paszport urządzenia. Dokument ten należy również okazać strażnikom podczas przechodzenia przez bramki na lotnisku ponieważ metalowe elementy urządzenia mogą wyzwolić alarm.

Obecne stymulatory pozwalają prowadzić aktywne życie, prowadzić samochód, a także uprawiać sport (z wyjątkiem takich dyscyplin, w których może dojść do urazu prowadzącego do uszkodzenia urządzenia). Osoby, które posiadają wszczepiony stymulator serca powinny unikać pola elektromagnetycznego, które może zakłócić prawidłową pracę urządzenia. Badanie obrazowe za pomocą rezonansu magnetycznego (MR) jest u takich pacjentów przeciwwskazane. W przypadku użytkowania telefonów komórkowych zaleca się prowadzenie rozmowy trzymając telefon przy uchu po stronie przeciwnej od miejsca wszczepienia urządzenia tak, żeby odległość telefon-stymulator przekraczała co najmniej 15 cm. Po wszczepieniu stymulatora zaleca się również szybkie przechodzenie przez bramki w sklepach i nie opieranie się o nie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.03.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Anomalia Ebsteina

Anomalia Ebsteina (ang. Ebstein's anomaly) to wrodzona wada serca, polegająca na przemieszczeniu płatków zastawki trójdzielnej ...

Leczenie zaburzeń automatyzmu i przewodzenia w sercu

Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia w sercu to schorzenia w których impuls elektryczny niezbędny do pobudzenia ...

Co to jest stenokardia? Jakie są objawy bólu stenokardialnego?

Stenokardia to termin pochodzący od dwóch greckich wyrazów: steno- (zwężenie) oraz -cardia (serce). Słowo to ...

Blok przedsionkowo-komorowy – przyczyny, objawy, leczenie

Bloki przedsionkowo-komorowe to zaburzenia rytmu serca, w których dochodzi do zakłóceń w przekazywaniu impulsów elektrycznych ...

Nadczynność tarczycy a serce

Nadczynność tarczycy, a w konsekwencji przyspieszony metabolizm ma negatywny wpływ na wszystkie narządy, także na ...

Co to są bloki serca – jakie są rodzaje, objawy, leczenie i rokowanie?

Bloki serca to zaburzenia przewodzenia w obrębie układu bodźcotwórczo-przewodzącego serca. Ich przyczyną jest utrudnione lub ...

Astma sercowa – przyczyny i objawy dychawicy sercowej

Astma sercowa lub dychawica sercowa to dawna, spolszczona nazwa napadowej duszności spowodowanej niewydolnością lewej komory ...

Blok lewej odnogi pęczka Hisa – przyczyny, objawy, rokowanie

Blok lewej odnogi pęczka Hisa (LBBB, left bundle branch block) to jeden ze śródkomorowych bloków ...

Jak żyć z rozrusznikiem serca?

Stymulator serca to małe elektroniczne urządzenie, którego celem jest regulacja pracy serca. Wszczepienie rozrusznika serca ...

Częstoskurcz komorowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Częstoskurcz komorowy należy do tzw. komorowych zaburzeń rytmu serca. Na skutek nieprawidłowego przewodzenia impulsów elektrycznych ...

Bloki przedsionkowo-komorowe i śródkomorowe

Blok serca przedsionkowo-komorowy może występować, jako samodzielna choroba lub jako objaw w przebiegu innych schorzeń. ...

Co oznacza podwyższony cholesterol?

Podwyższony poziom cholesterolu zwiększa ryzyko rozwoju chorób serca oraz naczyń krwionośnych. Przekroczenie norm cholesterolu dotyczy ...

Komentarze (0)