Tony serca – pierwszy, drugi, tony dodatkowe podczas osłuchiwania

Brak zdjęcia

12 czerwca 2018

Osłuchiwanie serca to jedno z podstawowych badań przedmiotowych, pozwalające na ocenę tonów serca, czyli odgłosu pracy zastawek. Głośny pierwszy ton bywa normą, jednak cichy może wskazywać m.in na niewydolność serca lub niedomykalność zastawki mitralnej. Sztywne, szerokie lub paradoksalne rozdwojenie drugiego tonu stanowi objaw chorób serca i wymaga interwencji lekarskiej. Ocenie podlegają również tony dodatkowe – trzeci i czwarty, a także ewentualne szmery w sercu.

Osłuchiwanie serca – charakterystyka tonów serca

Obecnie osłuchiwanie serca odbywa się przy użyciu stetoskopu. Są cztery podstawowe punkty osłuchiwania serca. Tony serca to po prostu odgłosy pracy serca, a głównie zamykających się zastawek. Pola osłuchiwania zastawek aortalnej i pnia płucnego znajdują się pomiędzy żebrami II a III odpowiednio przy prawym i lewym brzegu mostka. Zastawkę trójdzielną osłuchuje się pomiędzy żebrami IV a V przy prawym brzegu mostka. Z kolei pole osłuchiwania zastawki mitralnej ma miejsce po stronie lewej, pomiędzy żebrami V a VI w linii środkowo-obojczykowej. Jest to tzw. punkt Erba.

Kolejność osłuchiwania zastawek nie ma większego znaczenia. Serce można osłuchiwać w pozycji stojącej, leżącej, w ułożeniu na lewym boku lub w pozycji siedzącej. Lekarz w trakcie badania może poprosić o wstrzymanie oddechu, o normalne lub głębokie oddychanie. Zmiana pozycji i oddech mają wpływ na zmianę tonów serca. Jeśli pacjent siedzi pochylony do przodu, mięsień sercowy przesuwa się bliżej przedniej ściany klatki piersiowej i jest lepiej słyszalny.

Wyróżnia się dwa podstawowe tony serca. Ton pierwszy powstaje w wyniku zamknięcia zastawek przedsionkowo-komorowych – mitralnej i trójdzielnej. Zamykają się one praktycznie jednocześnie. Prawidłowo 1 ton jest słyszalny nad punktem Erba i nie jest zauważalne jego rozdwojenie. Za drugi ton odpowiada zamknięcie zastawek aortalnej i pnia płucnego. Prawidłowo zastawka aortalna zamyka się nieco wcześniej. Rozdwojenie drugiego tonu jest bardziej słyszalne na wdechu.

Pierwszy ton serca – głośny i cichy – co to znaczy?

Osłuchiwanie serca często rozpoczyna się od szybkiej, ogólnej oceny pracy serca. Dopiero później szczegółowo analizuje się poszczególne tony. Najpierw sprawdza się częstość rytmu i jego miarowość. Czasami jednocześnie osłuchuje się serce i bada tętno na tętnicach obwodowych. Gdy akcja serca jest szybsza niż tętno, mówi się o deficycie tętna. Zarówno niemiarowa praca serca, jak i deficyt tętna na obwodzie są częstymi znaleziskami w trakcie osłuchiwania pacjenta z migotaniem przedsionków.

W przypadku pierwszego tonu ocenia się głównie głośność bicia serca. Głośny pierwszy ton nie zawsze jest patologią. Zdarza się u osób bardzo szczupłych lub przy szybkiej akcji serca. Może też świadczyć o przedwczesnych skurczach komór lub zwężeniu zastawki mitralnej. Bardzo cichy pierwszy ton występuje u osób otyłych, z klatką piersiową beczkowatą (w przebiegu POChP) lub zmianami rozedmowymi w płucach. Może też być objawem niewydolności serca, zawału, bloku przedsionkowo-komorowego I stopnia lub niedomykalności zastawki mitralnej. Zmienna głośność tonu 1. zdarza się w bloku przedsionkowo-komorowym II stopnia. Jeśli podczas osłuchiwania tonów serca jest słyszalne rozdwojenie pierwszego tonu, może ono świadczyć o całkowitym bloku prawej odnogi pęczka Hisa.

Rozdwojenie drugiego tonu serca – sztywne, szerokie, paradoksalne

W drugim tonie ocenia się głównie rozdwojenie. Prawidłowo zastawka aorty zamyka się nieco wcześniej niż pnia płucnego. Prawidłowe rozdwojenie drugiego tonu może być słyszalne zwłaszcza w czasie wdechu. Sztywne rozdwojenie II tonu to znaczne rozdwojenie, które nie zmienia się w czasie oddychania jest już nieprawidłowe i zdarza się w ubytku przegrody międzyprzedsionkowej lub zaawansowanej niewydolności serca. Jeśli szerokie rozdwojenie drugiego tonu pogłębia się w czasie wdechu, może świadczyć np. o zupełnym bloku prawej odnogi pęczka Hisa.

Paradoksalne rozdwojenie 2 tonu występuje, wówczas gdy zastawka pnia płucnego jest słyszalna przed aortalną, a rozdwojenie pojawia się w czasie wydechu. Do najczęstszych przyczyn należą: zupełny blok lewej odnogi pęczka Hisa, zwężenie zastawki aortalnej, lub stymulacja prawej komory przy użyciu tzw. rozrusznika. Pojedynczy II ton występuje w podeszłym wieku, u osób ze zmianami rozedmowymi w płucach lub ze znacznym zwężeniem zastawki aortalnej lub pnia płucnego.

Ton drugi serca może być głośniejszy u osób z nadciśnieniem tętniczym. Natomiast przy zwężeniu zastawek aorty lub pnia płucnego 2 ton serca jest cichy.

Dodatkowe tony serca – ton trzeci i ton czwarty

Do tonów dodatkowych należą tony wypełnienia komór – ton trzeci i czwarty. Powstają jako efekt gwałtownego napełniania komór i ich wibracji. Ton 3. występuje fizjologicznie u dzieci i młodzieży. Ulega wzmocnieniu w czasie aktywności fizycznej i po kaszlu. Ton III u dorosłych jest poważnym objawem chorób serca przebiegających z niewydolnością lewej komory. Zdarza się, że poprzedza wystąpienie obrzęku płuc.

Ton czwarty, zwany również tonem przedsionkowym jest efektem skurczu przedsionków. Podobnie jak poprzedni, występuje u młodych, sprawnych fizycznie osób. W przypadku dorosłych, jest to niepokojący objaw. Świadczy on wówczas o ciężkim nadciśnieniu tętniczym, zwężeniu zastawki aortalnej, chorobie niedokrwiennej serca, kardiomiopatii przerostowej lub przeroście lewej komory.

Kliki to krótkie tony o wysokiej częstotliwości. Kliki wczesnorozkurczowe występują zaraz po pierwszym tonie serca. Występuje w zwężeniu zastawki aortalnej lub poszerzeniu aorty. Kliki śródskurczowe i późnoskurczowe mogą świadczyć o niedomykalności zastawki mitralnej spowodowanej wypadaniem płatka zastawki mitralnej.

Szmery w sercu – jakie są przyczyny szmerów serca?

Szmery na sercu wynikają ze zmiany laminarnego przepływu krwi na turbulentny (chaotyczny). Dzieje się tak, kiedy:

  • znacznie rośnie przepływ krwi, np. w czasie gorączki, w ciąży, w nadczynności tarczycy;
  • droga odpływu jest zwężona lub krew przepływa do poszerzonego naczynia;
  • krew cofa się w wyniku niedomykalności którejś z zastawek;
  • występują nieprawidłowe przecieki krwi, np. ubytek przegrody międzyprzedsionkowej.

Istnieje wiele rodzajów szmerów, w zależności od tego, w którym momencie pracy serca powstają i kiedy zanikają. Najprościej można je podzielić na skurczowe i rozkurczowe. Niektóre szmery skurczowe są normalnym zjawiskiem u młodych osób. Zwłaszcza u dzieci i noworodków. Są to tzw. szmery niewinne. Natomiast szmery rozkurczowe są zawsze patologiczne.

Do najczęstszych przyczyn patologicznych szmerów skurczowych należą: zwężenie zastawki aortalnej, niedomykalność zastawki mitralnej, ubytek przegrody międzykomorowej lub kardiomiopatia przerostowa z upośledzeniem odpływu lewej komory. Z kolei szmery rozkurczowe są najczęściej spowodowane przez zwężenie zastawki mitralnej lub niedomykalność zastawki aortalnej. Poszczególne szmery skurczowe i rozkurczowe można różnicować według miejsca najlepszej słyszalności i czynników, które wpływają na ich głośność. Np. szmer skurczowy przy niedomykalności zastawki mitralnej jest najlepiej słyszalny w punkcie Erba, staje się głośniejszy przy ćwiczeniach izometrycznych (np. uścisk ręki) i cichnie w pozycji stojącej.

Szmery maszynowe są z kolei słyszalne przez cały okres pracy serca. Powstają wskutek nieprawidłowych połączeń tętniczo-tętniczych lub tętniczo-żylnych. Częstą przyczyną jest przetrwały przewód Botalla – połączenie pomiędzy aortą a tętnicami płucnymi z okresu życia płodowego.

Bibliografia:

  1. P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika 2015, Kraków: Medycyna Praktyczna, 2015; s. 22–26
  2. E. Szczeklik, A. Szczeklik: Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych, wyd. VII, s. 133–147, Warszawa 1979.
Opublikowano: ; aktualizacja: 12.06.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Hirudoterapia – wskazania, przeciwwskazania, kurs, cena, opinie

Leczenie pijawkami (hirudoterapia) to skuteczny sposób na takie dolegliwości, jak m.in. choroby skóry (trądzik, egzema, ...

Lipodemia – przyczyny, objawy, leczenie lipedemy

Lipedema, nazywana chorobą grubych nóg, jest schorzeniem tkanki tłuszczowej o nieznanej dotąd przyczynie. Lipodemia mylona ...

Ból w klatce piersiowej po wysiłku

Ból w klatce piersiowej jest jednym z najważniejszych objawów chorób serca. Bardzo często związany jest ...

Co sprzyja powstawaniu żylaków i jak im zapobiegać?

Oprócz obciążenia genetycznego, istnieje wiele przyczyn, które prowadzą do powstawania żylaków na nogach. Wiele z ...

Triada Becka – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, czy można leczyć?

Obniżone ciśnienie tętnicze (hipotensja) to stan występujący równie często jak nadciśnienie tętnicze. Zazwyczaj nie jest ...

Jakie są przyczyny i objawy miażdżycy?

Skąd się bierze miażdżyca? Miażdżyca to choroba charakteryzująca się bardzo podstępnym przebiegiem. Przez wiele lat ...

Sinica kończyn

Sinica kończyn, inaczej akrocyjanoza, jest łagodnym zaburzeniem naczynioruchowym, które jako pierwotne schorzenie nie wymaga leczenia ...

Bigeminia komorowa – przyczyny, objawy i leczenie

Serce osoby z bigeminią komorową nie bije według normalnego rytmu. Czasami po jednym prawidłowym skurczu ...

Blok prawej odnogi pęczka Hisa (RBBB) – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Blok prawej odnogi pęczka Hisa to jeden z rodzajów śródkomorowych bloków serca. Polega on na ...

Wyprysk podudzi (wyprysk żylakowy) – objawy i leczenie egzemy żylakowej

Przewlekła niewydolność żylna spowodowana jest nieprawidłową pracą zastawek i cofaniem się krwi do żył oddalonych ...

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) – wytyczne, mechanizm, postępowanie

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest stanem, w którym dochodzi do ustania mechanicznej czynności serca, co ...

Ból w klatce piersiowej i plecach – jakie są przyczyny?

Ból w klatce piersiowej i plecach to niepokojąca dolegliwość, która może wiązać się z chorobami ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon