Serce płucne (przerost prawej komory) – objawy, przyczyny i leczenie

Serce płucne (łac. cor pulmonale, inna nazwa: płucna choroba serca) to stan, w którym doszło do przerostu i powiększenia prawej komory mięśnia sercowego w odpowiedzi na choroby naczyń płucnych lub miąższu płuc. Definicja ta wyklucza wrodzone wady serca oraz choroby, w których prawa komora staje się niewydolna wtórnie do dysfunkcji lewej komory.
 

Serce płucne – co to jest?

Definicja ogólna mówi, że serce płucne (łac. cor pulmonale) to charakterystyczne zmiany w morfologii i czynności mięśnia sercowego, które rozwinęły się w odpowiedzi na ostre lub przewlekłe procesy patologiczne, dotyczące miąższu płucnego lub naczyń płucnych, powodując wtórnie wzrost ciśnienia w tętnicach płucnych., inna nazwa tego schorzenia to płucna choroba serca lub przewlekły zespół sercowo-płucny.

Określenie, z jaką częstością występuje serce płucne jest zadaniem trudnym, ponieważ nie we wszystkich przypadkach przewlekłej choroby płuc dochodzi do rozwinięcia się tego stanu chorobowego. Co więcej, w ramach rutynowo przeprowadzanej przez lekarza diagnostyki (tj. w badaniu przedmiotowym i testach laboratoryjnych) niewielkie są także możliwości rozpoznania nadciśnienia płucnego.

Przerost i powiększenie prawej komory serca

Chociaż do rozwoju serca płucnego może prowadzić wiele przyczyn, to wspólnym mechanizmem patofizjologicznym niemal we wszystkich przypadkach pozostaje nadciśnienie płucne. Podwyższone ciśnienie w naczyniach płucnych determinuje wystąpienie powiększenia prawej komory serca z lub bez współistniejącego przerostu mięśniówki. Na stopień obserwowanego nadciśnienia w tętnicy płucnej (jak również na stopień niewydolności prawej komory serca) ma wpływ wiele czynników, spośród których na uwagę zasługują:

  • hipoksja – wtórna do nieprawidłowości w wymianie gazowej,
  • hiperkapnia – czyli stan podwyższonego ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla we krwi powyżej 45 mm Hg,
  • kwasica,
  • zmiany napełniania prawej komory serca – spowodowane wysiłkiem, częstością pracy serca, nadkrwistością lub wynikającą z obniżonego rzutu serca zwiększoną retencją soli i wody.

Serce płucne – przyczyny

U podłoża niespełna połowy przypadków serca płucnego leży przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) oraz przewlekłe zapalenie oskrzeli (PZO). Niemniej jednak każda choroba dotycząca naczyń płucnych lub miąższu płucnego może prowadzić do rozwoju tego zespołu. Do najczęstszych przyczyn, mogących spowodować rozwój serca płucnego, zaliczamy więc:

  • choroby lub stany prowadzące do skurczu naczyń płucnych z powodu hipoksji (niedotlenienia), takie jak:
    • przewlekłe zapalenie oskrzeli (PZO),
    • przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
    • mukowiscydoza,
    • przebywanie na dużych wysokościach,
    • przewlekłe upośledzenie wentylacji, będące efektem otyłości, chorób nerwowo-mięśniowych lub dysfunkcji ścian klatki piersiowej;
  • choroby powodujące niedrożność naczyniowego łożyska płucnego, takie jak:
    • nawracająca zatorowość płucna,
    • pierwotne nadciśnienie płucne,
    • choroby układowe tkanki łącznej z zajęciem naczyń płucnych,
    • choroba płuc indukowana lekami,
    • zarostowe zapalenie żył;
  • choroby prowadzące do uszkodzenia miąższu płucnego, takie jak:
    • przewlekłe zapalenie oskrzeli (drugi mechanizm),
    • przewlekła obturacyjna choroba płuc (j.w.),
    • mukowiscydoza (jw.),
    • rozstrzenie oskrzeli,
    • pylica,
    • sarkoidoza,
    • idiopatyczne włóknienie płuc.

Zaburzenia oddychania w czasie snu (uważane niegdyś za główną przyczynę serca płucnego) bez współwystępowania z innymi chorobami rzadko prowadzą do nadciśnienia płucnego i niewydolności prawej komory serca. W obturacyjnym bezdechu sennym do pojawienia się przewlekłego nadciśnienia płucnego niezbędne jest współistnienie hipoksemii (niedotlenienia) w ciągu dnia.

Przewlekłe serce płucne – następstwa, skutki, powikłania

Następstwa obwodowe serca płucnego wynikają na równi z zaburzeń rzutu serca oraz nieprawidłowości homeostazy soli i wody. Natomiast następstwa związane z samym mięśniem sercowym wiążą się z wystąpieniem niewydolności serca.

W warunkach prawidłowych prawa komora serca jest strukturą cienkościenną, podatną, a tym samym lepiej dopasowaną do radzenia sobie z przeciążeniem objętościowym niż ciśnieniowym. Dlatego narzucone przez nadciśnienie płucne i zwiększony opór naczyń płucnych przewlekłe przeciążenie ciśnieniowe może spowodować jej niewydolność. Odpowiedź prawej komory na nadciśnienie płucne zależy przede wszystkim od gwałtowności przebiegu i nasilenia przeciążenia ciśnieniowego:

  • ostre serce płucne pojawiające się po nagłym, silnym bodźcu np. masywnym zatorze tętnic płucnych, wiąże się z:
  • powiększeniem prawej komory serca,
  • brakiem przerostu prawej komory serca;

Przewlekłe serce płucne skojarzone z powoli narastającym nadciśnieniem płucnym postępuje wolniej, co wiąże się z tym, że pojawia się wiążąc się powiększona prawa komora serca oraz przerost prawej komory serca.

powiększona prawa komora serca

Serce płucne – objawy płucne

Objawy przewlekłego serca płucnego związane są zwykle z leżącą u jego podstawy chorobą płuc. Do grupy tej należy zaliczyć:

  • duszność – najczęstszy objaw wynikający ze wzmożonej pracy przy oddychaniu,
  • hipoksję (niedotlenienie) – jest bezpośrednim następstwem obniżonej przepuszczalności błon włośniczkowych, nieprawidłowego stosunku wentylacji do perfuzji oraz przecieków krwi w obrębie serca lub płuc,
  • orthopnoë – chory z powodu nasilonej duszności przyjmuje pozycję stojącą i opiera się rękami o jakiś przedmiot np. parapet, co ułatwia mu oddychanie poprzez uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych,
  • napadową duszność nocną – rzadki objaw izolowanej niewydolności prawej komory serca, odzwierciedlający zwykle wzmożoną pracę oddechową (związaną z ruchami przepony) w pozycji leżącej na plecach,
  • przyspieszenie oddechu.

Serce płucne – objawy ze strony układu krążenia

Do objawów wynikających z obecności nieprawidłowości w obrębie układu krążenia, należy zaliczyć:

  • omdlenia – obecne szczególnie u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem płucnym, są skutkiem niemożności dostarczenia przez prawą komorę adekwatnej ilości krwi drogą naczyń płucnych do lewej połowy serca i mogą wystąpić podczas kaszlu lub wysiłku;
  • obrzęki kończyn dolnych – związane z poszerzeniem naczyń obwodowych wtórnie do aktywacji neurohormonalnej, podwyższonego ciśnienia napełniania prawej komory oraz zwiększonego stężenia dwutlenku węgla i hipoksji (niedotlenienia);
  • bóle brzucha i wodobrzusze – będące wynikiem niewydolności prawej komory serca;
  • wypełnione żyły szyjne;
  • hepatomegalię (powiększenie wątroby);
  • sinicę.

Serce płucne – badania pomocnicze

Spośród badań obrazowych w diagnostyce serca płucnego zastosowanie znajdują następujące metody:

  • zdjęcie przeglądowe (RTG) klatki piersiowej – może wykazać poszerzenie pnia płucnego oraz naczyń wnęk,
  • angiografia tomografii komputerowej (angio-TK) – jest użyteczna w diagnostyce ostrych objawów choroby zakrzepowo-zatorowej,
  • scyntygrafia – badając wentylację i perfuzję płuc jest przydatna do ustalenia rozpoznania przewlekłej choroby płuc,
  • tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości (ang. HRCT, TKWR) klatki pierdiowej – najlepszy sposób diagnostyki rozedmy i chorób śródmiąższowych płuc,
  • badanie echokardiograficzne – niezwykle pomocne narzędzie pozwalające na pomiar grubości ścian prawej komory i wielkości jam serca, ocenę anatomii zastawek tętnicy płucnej i zastawki trójdzielnej, obserwację ruchomości przegrody międzykomorowej w czasie skurczu (ruch paradoksalny w nadciśnieniu płucnym) oraz oszacowanie ciśnienia w tętnicy płucnej za pomocą echokardiografii dopplerowskiej.

Pozostałe badania pomocnicze użyteczne w diagnostyce serca płucnego to:

  • oznaczanie stężenia BNP oraz NT-proBNP w surowicy krwi – podwyższone wartości wtórnie do rozciągnięcia ścian prawego serca,
  • badanie elektrokardiograficzne (EKG) – w przypadku ciężkiego nadciśnienia płucnego w EKG obecne jest tzw. P pulmonale, dekstrogram oraz cechy przerostu prawej komory,
  • cewnikowanie prawego serca – inwazyjne badanie przydatne do potwierdzenia rozpoznania nadciśnienia płucnego.

Serce płucne – leczenie

Leczenie choroby płuc

Zasadniczy cel postępowania terapeutycznego w sercu płucnym stanowi leczenie leżącej u jego podłoża choroby płuc. Opanowanie jej powoduje zmniejszenie płucnego oporu naczyniowego i spadek przeciążenia ciśnieniowego prawej komory. Niestety, większość chorób prowadzących do zespołu płucno-sercowego znajduje się już w bardzo zaawansowanym stadium, przez co są mniej podatne na leczenie. Główne kierunki leczenia są następujące:

  • zmniejszenie pracy związanej z oddychaniem poprzez stosowanie nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej,
  • stosowanie leków rozszerzających oskrzela,
  • stosowanie steroidów w celu zmniejszenia nasilenia stanu zapalnego,
  • leczenie wszelkich infekcji dróg oddechowych,
  • utrzymanie prawidłowego utlenowania krwi (saturacja tlenem powyżej 90–92 proc), co pozwala na zmniejszenie naczyniowego oporu płucnego i redukcję obciążenia prawej komory.

Leczenie niewydolności serca

Lekami o udowodnionej skuteczności w leczeniu niewydolności prawej komory są tzw. diuretyki (leki moczopędne). Należy jednak pamiętać o pewnych zastrzeżeniach związanych z przewlekłym podawaniem tych leków dotyczących gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.

Korzyści płynące z podawania digoksyny w przypadku leczenia serca płucnego są niepewne. Co więcej, w warunkach niedotlenienia tkankowego i kwasicy lek ten może powodować arytmie. Stąd też jeżeli digoksyna jest stosowana, to powinna być podawana w małych dawkach.

Farmakoterapia serca płucnego obejmuje również postępowanie identyczne jak w przypadku nadciśnienia płucnego.

Inne kierunki leczenia

W przypadku wystąpienia niedokrwistości chorzy powinni mieć przetoczoną krew. Natomiast gdy z powodu przewlekłego niedotlenienia wartość hematokrytu przekroczy 65 proc, to w celu obniżenia ciśnienia w tętnicy płucnej należy wykonać krwioupust.

Opublikowano: ; aktualizacja: 02.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Choroby serca a stres

Wśród czynników zwiększających ryzyko wystąpienia miażdżycy oraz jej powikłań wymienić należy stres. Osoby mocniej reagujące ...

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI) od czasu wprowadzenia w 1981 r. pierwszego doustnego preparatu – kaptoprylu, ...

Postępowanie w zaostrzeniu POChP

W przebiegu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, czyli POChP, dochodzi do zaostrzeń objawów. Najczęściej ich przyczyną ...

Niewydolność serca – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie w niewydolności mięśnia sercowego

Niewydolność serca związana jest z nieprawidłową budową i pracą organu. Przyczyny choroby to m.in.: nadciśnienie ...

Rehabilitacja kardiologiczna – kiedy i dla kogo, rodzaje, etapy, ćwiczenia, efekty

Rehabilitacja kardiologiczna to zespół działań medycznych – ćwiczeń, wsparcia psychologicznego, motywujących, które wykonywane są u ...

Teofilina – badanie stężenia

Badanie stężenie teofiliny wykonuje się w celu monitorowania stężenia teofiliny we krwi podczas leczenia m.in. ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

Niewydolność prawokomorowa

W sytuacji, w której serce nie spełnia prawidłowo roli pompy, zapewniającej wystarczające ukrwienie narządów obwodowych ...

Obrzęk płuc pochodzenia sercowego

Obrzęk płuc pochodzenia sercowego jest wynikiem nagłego pogorszenia się czynności skurczowej lub skurczowo-rozkurczowej lewej komory ...

Digoksyna – badania stężenia

Badane stężenia digoksyny we krwi służy do monitorowania prawidłowych dawek leku ze względu na jego ...

POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc to nieuleczalne schorzenie, w przebiegu którego występują problemy z ...

Jakie są przyczyny POChP?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (łac. Morbus obturativus pulmonum chronicum) znana jest powszechnie pod skrótem POChP. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon