Rozwarstwienie aorty – przyczyny, objawy, leczenie, operacja, powikłania

Rozwarstwienie aorty występuje zwykle po 60 r.ż., częściej u mężczyzn. Najważniejszym czynnikiem, który zwiększa ryzyko rozwarstwienia jest nadciśnienie tętnicze, zwłaszcza jeżeli towarzyszy mu miażdżyca. Pierwszym objawem rozwarstwienia aorty jest nagle pojawiający się, bardzo silny ból w klatce piersiowej.

Czym jest rozwarstwienie aorty?

Aorta jest największą tętnicą ludzkiego organizmu. Ma swój początek w klatce piersiowej (wypływa nią krew z lewej komory), a kończy się w jamie brzusznej podziałem na dwie tętnice biodrowe wspólne. Umownie w przebiegu aorty wyróżniamy szereg odcinków i są to kolejno:

  • część wstępująca,
  • łuk aorty,
  • część zstępująca.

Ściana aorty zbudowana jest z 3 warstw:

  • błony wewnętrznej,
  • błony środkowej,
  • błony zewnętrznej.

O rozwarstwieniu aorty mówimy gdy dojdzie do przerwania ciągłości błony wewnętrznej i przedostania się krwi w obręb błony środkowej. Następstwem tego jest oddzielenie od siebie błony wewnętrznej i środkowej co prowadzi do powstania nowego, ślepo zakończonego kanału zawierającego krew.

Rozwarstwienie aorty może się szerzyć wzdłuż jej przebiegu i obejmować także odchodzące od aorty naczynia, co z kolei może spowodować ich zwężenie lub niedrożność.

Inną możliwością jest pęknięcie osłabionej ściany aorty, co prowadzi do zagrażającego życiu krwotoku wewnętrznego.

Bardzo istotny z punktu widzenia schematu leczenia jest podział rozwarstwienia aorty na typ A oraz B:

  • z typem A mamy do czynienia w przypadku gdy rozwarstwienie obejmuje aortę wstępującą;
  • a z typem B gdy jej nie obejmuje.

Dodatkowo jeżeli rozwarstwienie trwa powyżej 14 dni lub jest wykrywane przypadkowo podczas wykonywania innych badań nazywamy je przewlekłym. W pozostałych przypadkach mamy do czynienia z postacią ostrą. Do pęknięcia błony wewnętrznej aorty dochodzi najczęściej w obrębie aorty wstępującej.

Kto jest zagrożony rozwarstwieniem aorty?

Rozwarstwienie aorty występuje zwykle po 70 r.ż., częściej u mężczyzn. Najważniejszym czynnikiem, który zwiększa ryzyko rozwarstwienia jest nadciśnienie tętnicze, zwłaszcza jeżeli towarzyszy mu miażdżyca. Spośród innych należy wymienić:

  • wcześniej istniejący tętniak aorty u pacjenta,
  • pewne zespoły uwarunkowane genetycznie (zespół Turnera, Marfana, Ehlersa i Danlosa),
  • zapalenie aorty,
  • stan po urazie aorty np. podczas wypadku komunikacyjnego bądź w trakcie koronarografii.

Zwiększone ryzyko występuje także w ciąży (aż połowa przypadków rozwarstwienia u osób przed 40 r.ż ma miejsce u kobiet w ciąży) oraz u osób wyczynowo podnoszących ciężary.

Jakie są objawy rozwarstwienia aorty?

U prawie wszystkich chorych pierwszym objawem rozwarstwienia aorty jest nagle pojawiający się, bardzo silny ból w klatce piersiowej, który często określany jest przez chorych jako „rozdzierający“. Ból może promieniować do pleców, a w krótkim czasie od jego pojawienia się może dojść do omdlenia.

Ból, podobnie jak w przypadku zawału serca, nie ustępuje po przyjęciu nitrogliceryny.

W przypadku pęknięcia osłabionej ściany aorty dochodzi do krwotoku i związanych z tym objawów:

  • przyspieszenie akcji serca,
  • blada, zimna i spocona skóra,
  • ochłodzenie kończyn,
  • osłabienie i utrata przytomności.

Rozwarstwienie może się rozszerzać i obejmować także naczynia odchodzące od aorty, co prowadzi do ich zwężenia lub niedrożności. W takim przypadku dodatkowo pojawiają się objawy niedokrwienia poszczególnych narządów (np. objawy zawału serca czy udaru mózgu).

Jak rozpoznaje się rozwarstwienie aorty?

W przypadku ostrego rozwarstwienia aorty konieczne jest jego różnicowanie z zawałem serca. W tym celu wykonuje się EKG oraz oznacza troponiny – specjalne białka, które uwalniane są podczas śmierci komórek serca. Następnym krokiem jest zwykle badanie echokardiograficzne, ale nie zawsze pozwala ono postawić ostateczne rozpoznanie.

Najlepszym badaniem w diagnostyce ostrego rozwarstwienia, które pozwala najdokładniej ocenić aortę jest tomografia komputerowa z kontrastem. Z kolei w przypadku osób z rozwarstwieniem przewlekłym, u których wskazana jest regularna ocena aorty korzysta się głównie z rezonansu magnetycznego.

Leczenie rozwarstwienia aorty

Rozwarstwienie aorty jest stanem zagrażającym życiu. Należy pamiętać, że przed przybyciem do szpitala umiera aż 20% chorych. Po przewiezieniu do szpitala chory wymaga zwykle dożylnego podawania leków przeciwbólowych. Tomografia komputerowa powinna zostać wykonana niezwłocznie i podstawowym postępowaniem po postawieniu właściwego rozpoznania jest szybkie obniżenie ciśnienia tętniczego do wartości 100–120 mmHg ciśnienia skurczowego. Następnie chory jest transportowany do ośrodka specjalistycznego. Dalsze postępowanie zależy od typu rozwarstwienia (A lub B).

Rozwarstwienie aorty typu A – leczenie

W przypadku rozwarstwienia aorty typu A postępowaniem z wyboru jest pilny zabieg kardiochirurgiczny, gdyż każda godzina zwłoki zwiększa śmiertelność o ok. 1–2%. Podczas operacji w sposób kontrolowany zatrzymuje się pracę serca, a jego funkcję przejmuje specjalna aparatura – jest to tak zwane krążenie pozaustrojowe. Jeżeli średnica aorty tuż powyżej ujścia z lewej komory jest prawidłowa oraz nie ma uszkodzeń zastawki aortalnej to podczas zabiegu do aorty wszywa się protezę naczyniową, mającą zastąpić uszkodzony fragment naczynia. Natomiast w przypadku obecności poszerzenia początkowego odcinka aorty i/lub uszkodzenia zastawki aortalnej wszczepia się tak zwaną protezę złożoną, która składa się z zastawki aortalnej oraz protezy naczyniowej.

Rozwarstwienie aorty typu B – leczenie

W przypadku rozwarstwienia aorty typu B zabieg operacyjny nie jest priorytetem. Najpierw dąży się do ustabilizowania stanu chorego, a w przypadku chorych z niewielkim i niepostępującym rozwarstwieniem można nawet odstąpić od operacji. W przypadku tego typu rozwarstwień istnieje także możliwość leczenia wewnątrznaczyniowego, które jest alternatywą dla dużego zabiegu operacyjnego. Przez nacięcie tętnicy udowej wprowadza się do niej specjalną protezę (tak zwany stent-graft), który zostaje następnie umocowany w aorcie i pozostaje w niej na stałe. Zaletą tej metody jest znacznie mniejsza śmiertelność we wczesnym okresie po operacji. Stent-graftów nie można jednak stosować w stanach nagłych, gdyż są one projektowane dla każdego chorego indywidualnie.

Powikłania po operacji rozwarstwienia aorty

Możliwe powikłania pooperacyjne obejmują:

  • nawrót rozwarstwienia,
  • tętniakowate poszerzenie naczynia,
  • pęknięcie aorty.

Ciężkim powikłaniem, które może wystąpić przy obu wspomnianych metodach leczenia jest porażenie kończyn dolnych, które wynika z niedokrwienia rdzenia kręgowego (naczynia zaopatrujące rdzeń odchodzą od aorty). Niekiedy konieczne jest wykonanie kolejnej operacji.

Rozwarstwienie aorty – rokowanie

Rokowanie koreluje z wiekiem pacjenta. Wykazano, że w grupie pacjentów, którzy ukończyli 70. rok życia jest ono gorsze. Wraz z wiekiem wzrasta śmiertelność okołooperacyjna.

U większości młodszych pacjentów główną metodą leczenia jest zabieg operacyjny. Część leczona jest zachowawczo, a drobny odsetek poddawany jest zabiegowi przezskórnej implantacji stentu. Leczenie chirurgiczne częściej wdrażano u młodszych chorych, wtedy. W tej grupie rokowania są najlepsze.

Postępowanie po zabiegu operacyjnym

Bardzo ważne jest kontrolowanie ciśnienia tętniczego. Optymalnie należy je utrzymywać poniżej 135/85 mmHg. Należy także zwalczać inne czynniki ryzyka miażdżycy (palenie tytoniu, nieprawidłowa dieta, zaburzenia gospodarki lipidowej, zła kontrola cukrzycy, brak aktywności fizycznej).

Dodatkowo należy regularnie wykonywać badania obrazowe w celu oceny naprawionego odcinka aorty. Preferowanym badaniem jest rezonans magnetyczny. Najczęściej badanie to wykonuje się po 1, 3, 6 i 12 miesiącach od zabiegu, a następnie co rok.

Osoby, które nie decydują się na leczenie operacyjne powinny pamiętać, że samoistne wyleczenie rozwarstwienia jest rzadkie, a zaniechanie leczenia operacyjnego wiąże się z większą śmiertelnością.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Elektroterapia w kardiologii (elektrostymulacja)

Coraz większą rolę we współczesnej kardiologii odgrywają niefarmakologiczne metody leczenia zaburzeń rytmu i przewodzenia w ...

Częstoskurcz przedsionkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Częstoskurcz przedsionkowy to jedna z tzw. arytmii nadkomorowych. Nasilenie objawów częstoskurczu przedsionkowego jest zróżnicowane indywidualnie ...

Prawidłowy puls – normy tętna u dzieci, ciężarnych i dorosłych – jak mierzyć tętno?

Jakie powinno być tętno? Prawidłowy puls w spoczynku u dorosłego człowieka zawiera się w przedziale ...

Opuchnięte nogi – przyczyny i sposoby leczenia

Opuchlizna nóg może pojawić się u osób w każdym wieku i z bardzo różnych przyczyn. ...

Arytmia komorowa – jak leczyć objawy komorowych zaburzeń rytmu serca?

Komorowe zaburzenia rytmu serca, czyli arytmie komorowe, to powszechne dolegliwości. Przyczyny arytmii komorowej są różne ...

Zator tłuszczowy – co to jest, przyczyny, objawy, kryteria diagnostyczne, leczenie, rokowania

Zator tłuszczowy może wystąpić po złamaniu (zwłaszcza kości długich) oraz po liposukcji czy nieodpowiednio podanym ...

Dwupłatkowa zastawka aorty

Dwupłatkowa zastawka aorty jest jedną z najczęściej spotykanych wad zastawek serca. Jest to jedna z ...

Ból dławicowy – jakie są objawy i jak rozpoznać ból wieńcowy?

Ból dławicowy towarzyszący chorobie wieńcowej (dławienie, ucisk lub gniecenia za mostkiem) zwany jest bólem wieńcowym ...

Popękane naczynka na nogach

Pękające naczynka na nogach, tak zwane pajączki to poszerzone, popękane drobne naczynia żylne. Dla wielu ...

Wideo – Zapalenie mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego związane jest z uszkodzeniem serca w wyniku procesu zapalnego. Zwykle trudno diagnozować ...

Kołatanie serca w nocy – przyczyny mocnego bicia serca nocą

Kołatanie serca to nieprzyjemne uczucie przyspieszonego bicia serca. Istnieje wiele potencjalnych przyczyn zaburzeń rytmu serca. ...

Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca

Zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca prowadzą do zwolnienia jego pracy poniżej 60 uderzeń na minutę ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon