Ostry zespół wieńcowy (OZW) – co to jest, podział, przyczyny, objawy, leczenie

Ostre zespoły wieńcowe (OZW) to grupa chorób układu krążenia powodowana zmianami na poziomie naczyń, w których przepływ zmniejsza się lub ustaje całkowicie. Najczęstszą przyczyną jest skrzeplina światła tętnicy wieńcowej. Wyróżnia się różne rodzaje OZW, w tym zawał z uniesieniem i bez uniesienia odcinka ST (STEMI i NSTEMI). Objawy ostrego zespołu wieńcowego to przede wszystkim ból za mostkiem, kołatanie serca, duszność, uczucie silnego lęku.

Czym jest OZW, czyli ostry zespół wieńcowy?

Pojęcie ostre zespoły wieńcowe” obejmuje grupę chorób spowodowanych znacznym zmniejszeniem przepływu krwi przez naczynia wieńcowe. Do tej grupy należy m.in. zawał mięśnia sercowego. Ostrym zespołom wieńcowym może towarzyszyć duszność, ból zamostkowy lub inne objawy. W przypadku każdego OZW konieczne jest podjęcie szybkiej terapii.

Ostry zespół wieńcowy (ang. acute coronary syndrome ACS) to jeden z rodzajów choroby niedokrwiennej serca. Na podstawie objawów klinicznych można podzielić ostre zespoły wieńcowe na:

  • niestabilną dławicę piersiową (zwaną również dusznicą bolesną),
  • zawał serca z uniesieniem ST (STEMI),
  • zawał serca bez uniesienia ST (NSTEMI),
  • zawał serca nieokreślony,
  • nagły zgon sercowy.

Ogromna większość przypadków OZW powstaje na podłożu miażdżycowym. Etiologia wskazuje na problemy naczyniowe. Najczęściej skrzeplina powstająca na uszkodzonej blaszce miażdżycowej doprowadza do zamknięcia tętnicy wieńcowej, a następnie do krytycznego niedokrwienia mięśnia sercowego.

Ostre zespoły wieńcowe – przyczyny

Wszystkie naczynia krwionośne pokryte są od wewnątrz cienką warstwą komórek śródbłonka. Z kolei blaszka miażdżycowa powstaje w wyniku odkładania się w ścianie tętnicy cholesterolu i innych substancji. Śródbłonek nad blaszką miażdżycową jest podatny na uszkodzenia powstałe w wyniku chociażby wysokiego ciśnienia tętniczego. Blaszka może być szczególnie podatna na pęknięcie, jeśli jest objęta procesem zapalnym lub składa się w dużej części z lipidów.

Kiedy dojdzie do uszkodzenia śródbłonka, w jego miejscu zaczynają gromadzić się płytki krwi i powstaje skrzeplina, która zamyka światło naczynia. W dodatku, jeśli dojdzie do pęknięcia blaszki miażdżycowej, jej zawartość może się wydostać i spowodować zator. Ten patomechanizm wskazuje się jako przyczynę OZW.

Skrzeplina złożona z płytek krwi jest przyczyną połowy przypadków nagłego zgonu sercowego. Taka masa jest bardzo krucha i ma skłonność do rozpadania się na mniejsze kawałki, które tworzą mikrozatory. Powodują one groźne dla życia zaburzenia rytmu serca.

Kiedy skrzeplina zwęża, ale nie zamyka całkowicie światła naczynia, odpowiada to za powstanie niestabilnej dławicy piersiowej. W części przypadków może ona przejść w zawał bez uniesienia odcinka ST. Zawał NSTEMI to zawał serca spowodowany ograniczeniem przepływu krwi przez tętnicę wieńcową. Zawał tego typu stanowi około 2/3 wszystkich przypadków zawałów serca. Natomiast przyczyną pełnościennego zawału z uniesieniem odcinka ST jest nagłe zamknięcie dużego naczynia wieńcowego przez materiał zatorowy.

Jakie są czynniki ryzyka?

Na występowanie ostrych zespołów wieńcowych bardziej narażone są osoby, u których występują czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takie jak:

  • hipercholesterolemia i inne zaburzenia lipidowe,
  • palenie papierosów,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca lub nieprawidłowa tolerancja glukozy,
  • nadwaga i otyłość,
  • mała aktywność fizyczna.

OZW częściej występują u mężczyzn, a częstość incydentów rośnie z wiekiem. Zwiększone ryzyko dotyczy także pacjentów, w rodzinach których zdarzały się zawały serca lub nagłe zgony sercowe, zwłaszcza u osób w młodym wieku.

Ostry zespół wieńcowy – objawy

Ostre zespoły wieńcowe charakteryzują się występowaniem takich objawów jak:

  • ból w klatce piersiowej (pieczenie, gniecenie, ucisk, rozpieranie) zwany również zamostkowym czy stenokardialnym; może on promieniować do żuchwy lub lewej ręki; czasami też ból może być zlokalizowany w nadbrzuszu;
  • ból za mostkiem i w okolicy serca, który nie ustępuje po podaniu azotanów (np. nitrogliceryny);
  • duszność, kołatanie serca, zawroty głowy (te objawy występują u części chorych);
  • uczucie silnego lęku.

Część pacjentów odczuwa też znaczny lęk. U pacjentów z zawałem NSTEMI i niestabilną dławicą dominują objawy związane z bólem, natomiast pozostałe objawy OZW dotyczą zawału typu STEMI. U niektórych osób symptomy mogą być dużo łagodniejsze lub nietypowe. Dotyczy to zwłaszcza chorych z cukrzycą lub niewydolnością nerek oraz kobiet w ciąży. Dodatkowo czasami w trakcie badania można stwierdzić gorączkę, przyspieszoną akcję serca, bladość i nadmierną potliwość.

Badania i diagnostyka

Diagnostyka ostrych zespołów wieńcowych opiera się na trzech elementach: obrazie klinicznym, badaniu EKG i oznaczeniu we krwi poziomu troponin sercowych, czyli tzw. markerów niedokrwienia serca. Zwykle, jeśli obraz kliniczny nasuwa podejrzenie zawału, pobiera się krew do badania i zaraz po tym wykonuje się badanie EKG.

Jeśli na elektrokardiogramie są widoczne charakterystyczne uniesienia odcinka ST, można rozpoznać zawał STEMI. Jeśli elektrokardiogram wygląda prawidłowo, ale poziom troponin we krwi jest podwyższony, wskazuje to na zawał typu NSTEMI. Jeśli z kolei stężenie troponin nie jest podwyższone ani nie występuje uniesienie ST, można rozważyć niestabilną dławicę piersiową.

Jeśli istnieje taka możliwość, można posłużyć się także innymi metodami diagnostycznymi. Za pomocą zdjęcia RTG klatki piersiowej można wykluczyć niektóre przyczyny bólu w klatce piersiowej. Badanie echokardiograficzne pozwala uwidocznić zaburzenia kurczliwości mięśnia sercowego powstałe w wyniku niedokrwienia. Może też ujawnić inne przyczyny objawów, np. rozwarstwienie aorty. Koronarografia jest zabiegiem diagnostyczno-leczniczym. Za pomocą cewnika wprowadzonego bezpośrednio do naczyń zaopatrujących serce można uwidocznić zwężenie lub zamknięcie naczynia, a także udrożnić naczynie.

Pierwsza pomoc

Jeśli osoba chorująca na dławicę piersiową posiada przepisany wcześniej preparat nitrogliceryny, powinna ją zażyć w przypadku wystąpienia bólu wieńcowego. Jeśli dolegliwości bólowe nie ustąpią w ciągu 5 minut, konieczne jest wezwanie pogotowia. W oczekiwaniu na jego przyjazd chorego należy ułożyć na leżąco, a jeśli występują duszności – w pozycji półsiedzącej.

Może się zdarzyć, że u osoby z ostrym zespołem wieńcowym dojdzie do zatrzymania krążenia. W takiej sytuacji świadek zdarzenia ma obowiązek udzielenia pierwszej pomocy. Przed przyjęciem do szpitala u pacjenta z podejrzeniem zawału mięśnia sercowego należy zastosować tlenoterapię oraz podać kwas acetylosalicylowy w dawce od 150 do 300 mg.

Pacjenta przyjętego z zawałem serca na oddział intensywnej opieki kardiologicznej należy monitorować przez 24–48 godzin. Po ocenie ryzyka zgonu pacjenta włącza się odpowiednią terapię, na którą składają się leki przeciwpłytkowe (m.in. kwas acetylosalicylowy), przeciwkrzepliwe, azotany (nitrogliceryna), beta-blokery (np. metoprolol), inhibitor konwertazy angiotensyny i statyna. Leczenie to ma za zadanie przeciwdziałać niedokrwieniu serca, zapobiegać zakrzepom (skrzeplinom), ustabilizować blaszkę miażdżycową, a także zapobiec kolejnym zawałom. W celu uśmierzenia bólu można zastosować morfinę.

Leczenie ostrych zespołów wieńcowych

Podstawą leczenia jest leczenie inwazyjne, czyli przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) wykonywana bezpośrednio po koronarografii. Zabieg polega na udrożnieniu zamkniętego naczynia za pomocą specjalnego balonu i wprowadzeniu stentu. W zależności od stanu pacjenta, taki zabieg trzeba przeprowadzić w ciągu pierwszych 2 lub 24 godzin. W trakcie koronarografii może się również okazać, że konieczny jest zabieg pomostowania aortalno-wieńcowego, czyli tzw. bypassy.

Jeśli okaże się, że nie ma możliwości przewiezienia pacjenta w ciągu 2 godzin do placówki wykonującej koronarografię, można rozważyć dożylne leczenie fibrynolityczne. Jednak jest to metoda obecnie rzadko stosowana.

Rokowanie w ostrych zespołach wieńcowych

Zarówno w przypadku STEMI, jak i NSTEMI ryzyko zgonu w trakcie hospitalizacji u osób, u których wdrożono odpowiednie leczenie, wynosi kilka procent. Jednak nawet po zastosowaniu leczenia fragment serca objęty zawałem nie wraca już do sprawności. Rokowanie zależy w dużej mierze od stopnia upośledzenia wydolności mięśnia sercowego, nasilenia miażdżycy, występowania zaburzeń rytmu serca oraz chorób towarzyszących.

Od wydolności serca zależy też wpływ przebytego zawału na aktywność życiową, tzn. możliwość kontynuowania pracy czy uprawiania sportu. Wydolność serca po OZW ocenia się wykorzystując próby wysiłkowe EKG i badanie echokardiograficzne.

Nagła śmierć sercowa

Jest to zgon z przyczyn sercowych, przed którymi doszło u danej osoby do utraty przytomności, a objawy przed zgonem nie trwały dłużej niż godzinę. Choroba niedokrwienna serca jest główną przyczyną nagłego zatrzymania krążenia (NZS). Do pozostałych należą różne rodzaje kardiomiopatii i genetycznych chorób arytmogennych.

W profilaktyce nagłego zgonu sercowego, także po przebytym zawale, stosuje się wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ICD) u osób z oznakami niewydolności serca. Działanie profilaktyczne mają również leki stosowane po przebytym zawale: beta-blokery, statyny, antagoniści aldosteronu i inhibitory konwertazy angiotensyny.

Bibliografia

  • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2015. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 166–170, 189–218.
  • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2015/16. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 160–179, 212–213.
  • Płaczkiewicz, D., Raczkiewicz, S., Kleinrok, A., Postępowanie przedszpitalne w ostrych zespołach wieńcowych. Kardiologia Po Dyplomie, 2010, 9: 59–72.
Opublikowano: ; aktualizacja: 11.02.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Tikagrelor – opis, wskazania, działanie, interakcje, cena, refundacja

Tikagrelor to lek przeciwpłytkowy, który wpływa na krzepliwość krwi i zmniejsza tworzenie się zagrażających zdrowiu ...

Choroby serca a stres

Wśród czynników zwiększających ryzyko wystąpienia miażdżycy oraz jej powikłań wymienić należy stres. Osoby mocniej reagujące ...

Zawał serca – kto jest najbardziej podatny?

Zawał serca to nieodwracalne uszkodzenie (martwica) fragmentu mięśnia sercowego wywołane zablokowaniem dopływu krwi, wskutek całkowitej ...

Badanie CK (kinaza kreatynowa)

CK, czyli kinaza kreatynowa oznaczana jest w przypadku podejrzenia uszkodzenia mięśni szkieletowych, w monitorowaniu leczenia ...

Ból w klatce piersiowej – jakie są przyczyny i co to znaczy, kiedy boli w klatce piersiowej?

Ból w klatce piersiowej może być objawem wielu różnych schorzeń (np. nerwicy, zapalenia opłucnej, refluksu ...

Zawał serca – pierwsza pomoc – jak udzielić pierwszej pomocy przy zawale?

Zawał mięśnia sercowego w przebiegu miażdżycy naczyń wieńcowych jest obecnie najczęstszą przyczyną zgonów na całym ...

Dieta śródziemnomorska – zasady, przepisy, jadłospis, efekty i opinie

Dieta śródziemnomorska to jeden z najlepiej przebadanych modeli odżywiania. Oparta na prostych zasadach znajduje zastosowanie ...

Czynniki ryzyka zawału serca

Najczęstszą przyczyną zawału serca jest zaawansowana miażdżyca, dlatego pośrednio czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy są jednocześnie ...

Zawał serca – przyczyny, objawy, postępowanie, leczenie, dieta, skutki

Przyczyną zawału serca jest niedokrwienie oraz niedotlenienie narządu w wyniku nagłego zamknięcia jednej z tętnic ...

Zapalenie chrząstek żebrowych u dzieci

Zapalenie chrząstek żebrowych (łac. costochondritis) znane jest także pod nazwą zespołu Tietzego (ang. Tietze's syndrome). ...

Choroba niedokrwienna serca – przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie niedokrwienia serca

Choroba niedokrwienna serca to szerokie pojęcie obejmujące wszystkie stany, w których dochodzi do niedokrwienia mięśnia ...

CK-MB – kinaza kreatynowa izoenzym MB (CK-MB mass)

Badanie kinazy kreatynowej – izoenzymu MB jest jednym z badań, które może być wykonane w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon