Objaw Homansa – ujemny i dodatni – czy oznacza zakrzepicę kończyn dolnych?

Objaw Homansa to jeden z symptomów, który może pojawić się w przebiegu zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych. Polega na bolesności kończyny przy wykonaniu odpowiedniego ruchu. Choć test Homansa jest prosty w wykonaniu to w praktyce odchodzi się od jego stosowania ze względu na niską skuteczność, dostępność dokładniejszych badań, a także ryzyko przemieszczenia się skrzepliny w czasie badania.

Objaw Homansa – co to jest?

Objaw Homansa po raz pierwszy opisany został w latach trzydziestych w artykule, który wskazywał, że możliwą przyczyną zatorowości płucnej jest zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych. Symptom ten występuje wtedy, gdy pojawia się zakrzep w żyle głębokiej.

Zbadanie objawu Homansa jest stosunkowo proste. Na początku konieczne jest wyprostowanie przez pacjenta kończyny dolnej w stawie kolanowym, następnie lekarz unosi ją ku górze i dokonuje zgięcia stopy pacjenta w kierunku grzbietowym (ku przedniej części goleni). W sytuacji, kiedy temu ruchowi towarzyszą dolegliwości bólowe, objaw uznawany jest za dodatni i może to oznaczać, że u badanego wystąpiła zakrzepica kończyny dolnej lub zakrzepica żyły udowej.

Objaw Homansa – zastosowanie i zagrożenia

Obecnie dzięki dużej dostępności precyzyjnych badań obrazowych test Homansa jest przeprowadzany zdecydowanie rzadziej niż w przeszłości.

Nie tylko ze względu na dostępność lepszych metod diagnostycznych odchodzi się od badania objawu Homansa. Spowodowane jest to również i tym, że cechuje on się niską czułością i swoistością.

Test Homansa niesie ze sobą również pewne ryzyko – otóż w trakcie jego przeprowadzania możliwe jest, że zakrzep obecny w naczyniu żylnym kończyny dolnej odseparuje się i zacznie krążyć w krwiobiegu.

Taka sytuacja jest bardzo groźna, gdyż może skutkować nawet wystąpieniem zatorowości płucnej. Z tego właśnie powodu zdecydowanie odradza się pacjentom przeprowadzania badania objawu Homansa samodzielnie w warunkach domowych.

Zakrzepica żył głębokich – przyczyny

Omawiając objaw Homansa, należy wyjaśnić czym jest zakrzepica żył głębokich. Przyczyniać się do jej wystąpienia może bardzo wiele różnych czynników ryzyka m.in. wiek powyżej 45 lat, otyłość czy różne stany związane z dłuższym unieruchomieniem kończyny dolnej (przykładem może być złamanie kości udowej).

Zakrzepica żył może być spowodowana przez schorzenia, takie jak sepsa, niewydolność serca (szczególnie znacznie zaawansowana – w III i IV klasie NYHA) oraz toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, żylaki żył głębokich i różne infekcje.

Ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył głębokich zwiększone jest również u ciężarnych kobiet, a także u osób, które dużo podróżują – lot samolotem, podczas którego przez wiele godzin człowiek nie rusza się z miejsca, może skutkować tym, że pojawi się zakrzep w stopie.

Zakrzepica żył głębokich może rozwijać się w konsekwencji jakichś medycznych, np. rozległych zabiegów operacyjnych, ale i wprowadzeniu do wnętrza naczyń krwionośnych pacjenta jakiegoś cewnika czy stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych.

Objaw Homansa – symptom zakrzepicy

Objaw Homansa to jeden z możliwych objawów zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych. Aby jednak móc go stwierdzić, konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Jednak u osób, u których rozwinął się zakrzep w stopie czy inna postać skrzepliny, pojawiają się zdecydowanie łatwiejsze do stwierdzenia dolegliwości. Objawy zakrzepicy żylnej nóg mogą bowiem obejmować:

  • ból łydki (zakrzepica prowadzi szczególnie do bólu podczas chodzenia), a czasami ból dołu podkolanowego lub bóle podkolanowe; czasami chorzy ogólnie określają swoje dolegliwości bólowe ogólnie jako ból nóg – zakrzepica może prowadzić do tak nasilonego bólu, że choremu ciężko będzie umiejscowić go w jakiejś konkretnej części nogi,
  • obrzęk kończyny, w której doszło do zakrzepicy,
  • tkliwość uciskowa,
  • wzmożone ucieplenie kończyny z zakrzepicą,
  • zmiana zabarwienia skóry (zwykle staje się ona blada, ale może i ona przybierać sinawy kolor),
  • stan podgorączkowy lub gorączka (występujące wtedy, kiedy w okolicy zakrzepu dojdzie do rozwinięcia się stanu zapalnego).

Zakrzepica może przebiegać również zupełnie niezauważalnie. Pierwsze objawy schorzenia (np. ból i obrzęk) mogą w bardzo krótkim czasie przybierać na sile i stanowić przyczynę znacznego dyskomfortu u pacjenta, skłaniającego do konsultacji lekarskiej. Wtedy właśnie z reguły zlecane są badania potwierdzające lub wykluczające to schorzenie. W przebiegu choroby zakrzep może umiejscawiać się w różnych naczyniach żylnych – przykładem jest żyła podkolanowa.

Zakrzepica – diagnostyka

Każde schorzenie wymaga odpowiedniej diagnostyki. Oprócz testu Homansa wykonuje się także inne badania.

Jeśli pojawi się podejrzenie, że u pacjenta rozwinęła się zakrzepica żył – badanie krwi wskazuje m.in. ilość D-dimerów we krwi. Ponadto czasami zlecane jest również wykonanie morfologii krwi lub/i oznaczenie współczynnika filtracji kłębuszkowej nerek (eGFR).

Gdy podejrzewana jest zakrzepica, badania laboratoryjne niestety nie wystarczą do jej rozpoznania – w diagnostyce wykorzystuje się także badania obrazowe, takie jak ultrasonografia (podczas której możliwe jest wykrycie obecności zakrzepu w którejś z żył kończyny dolnej – to badanie żył głębokich jest wykorzystywane dość często), czy w uzasadnionych przypadkach tomografia komputerowa.

Objaw Homansa – leczenie

Sam objaw Homansa nie podlega leczeniu – konieczne jest leczenie choroby, która do tego objawu doprowadziła.

Podstawowe znaczenie ma podawanie pacjentowi preparatów przeciwkrzepliwych, takich jak heparyny czy doustne antykoagulanty (zarówno nowszej generacji – rywaroksaban czy dabigatran, jak i antagonistów witaminy K, którymi są warfaryna i acenokumarol).

Zdaniem eksperta

Początkowe stadium zakrzepicy nie wymaga hospitalizacji. Wystarczy stosowanie leków przeciwkrzepliwych oraz specjalnej opaski uciskowej. Niezbędna jest jednak stała kontrola lekarska, by zapobiec niebezpiecznym powikłaniom, takim jak zatorowość płucna czy udar mózgu.

Czytaj więcej

Standardowy czas leczenia wynosi 3 miesiące, lecz może się wydłużyć gdy u pacjenta istnieją czynniki ryzyka ponownego wystąpienia zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych.

U osób, u których wystąpiła zakrzepica, leczenie naturalne – obok farmakologicznego – jest również bardzo istotne. Tutaj wykorzystanie znajdują m.in. opaski uciskowe, ale i wyjątkowo ważny jest ruch. Brak aktywności fizycznej znacząco zwiększa bowiem ryzyko wystąpienia jednostki, którą jest zakrzepica kończyn dolnych.

Bibliografia

  1. Interna Szczeklika 2016/2017, red. P. Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna
  2. Ambesh P. et al., Homan’s sign for deep vein thrombosis: A grain of salt?, Indian Heart J. 2017 May-Jun; 69(3): 418–419
  3. Homan's Sign Test, https://www.physio-pedia.com/Homan%27s_Sign_Test, [data dostępu: 21.09.2018]
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.09.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Czym jest nocna napadowa hemoglobinuria (PNH)?

Hemoglobinuria (ang. paroxysmal nocturnal hemoglobinuria – PNH) znana jest także jako zespół Marchiafavy-Micheliego. Polega na ...

Obrzęk stóp – przyczyny i domowe sposoby na obrzęknięte stopy

Obrzęk kończyn dolnych może wiązać się z brakiem aktywności fizycznej czy cyklem menstruacyjnym. Ustalenie przyczyny ...

Zespół pozakrzepowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie powikłaniom

Zespół pozakrzepowy to powikłanie zakrzepicy żył głębokich. Jego objawy to szereg zaburzeń w odpływie krwi ...

Wideo – Niedomykalność zastawki aortalnej

Serce składa się z czterech jam: dwóch przedsionków oraz dwóch komór. Pomiędzy nimi znajdują się ...

Opuchlizna nóg – jakie są przyczyny i sposoby na opuchliznę na nogach?

Przyczyny opuchlizny nóg są zróżnicowane. Najczęściej jest to jeden z pierwszych objawów przewlekłej niewydolności żylnej ...

Triada Virchowa – czym jest i co oznacza?

Triada Virchowa jest określeniem opisującym czynniki prowadzące do powstania zakrzepicy żylnej. Oznacza także typowe objawy ...

Kompresjoterapia – jakie są wskazania, rodzaje, kiedy stosować i jaki stopień ucisku?

Terapia uciskowa zawsze będzie nieodzownym elementem leczenia żył. Jest skuteczna. Zapobiega powikłaniom zakrzepowo-zatorowym i łagodzi ...

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to zbiorcze pojęcie odnoszące się do zakrzepicy żył głębokich, przebiegającej klinicznie pod ...

Zakrzepica żył a ciąża

Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzi szereg zmian predysponujących do rozwoju zakrzepicy żylnej. Następstwa zakrzepicy ...

Zakrzepica żylna – przyczyny, objawy, badania, dieta, zapobieganie

Przyczyny zakrzepicy (trombozy) obejmują niezdrowy styl życia i patologie w obrębie układu krążenia. Przy zakrzepicy ...

Ból łydek – jakie są przyczyny bólu w łydce i co robić?

Ból łydek jest dokuczliwym objawem, który dotyka wielu pacjentów. Ból łydki należy do symptomów mało ...

Zapalenie żył w nodze – przyczyny, objawy i leczenie zapalenia żył kończyn dolnych

Zapalenie żył w nodze najczęściej współwystępuje z zakrzepicą żył, której powikłanie stanowi. Przyjmuje postać zakrzepowego ...

Komentarze (0)