Duszność występująca w nocy

Duszność nocna może być spowodowana wieloma stanami patologicznymi, m.in. niewydolnością lewokomorową serca (najczęściej), astmą oskrzelową, czy przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Duszność występująca w nocy powinna skłonić do wizyty u lekarza i właściwie ukierunkowanej diagnostyki.

Czym jest duszność?

Duszność definiuje się jako odczucie braku powietrza lub trudności związanych z oddychaniem. Wystąpienie uczucia braku powietrza zależy od wielu czynników, takich jak:

  • środowisko naturalne,
  • uwarunkowania fizjologiczne,
  • uwarunkowania społeczne,
  • uwarunkowania psychologiczne.

Jako objaw fizjologiczny może się pojawiać u osób podczas wzmożonego wysiłku fizycznego. Uczuciu duszności często może towarzyszyć odczucie strachu oraz lęku.

W celu oceny nasilenia duszności stosuje się skale, które mają za zadanie wystawić obiektywną ocenę nasilenia trudności w oddychaniu i monitorowania skuteczności leczenia. Mowa tu o: mMRC (ang.modifiedMediaclaResearchCouncil) oraz skala Borga.

Mechanizm powstawania duszności nie został odkryty. Uznaje się, że za pojawienie się trudności w oddychaniu odpowiedzialne są specjalne receptory umiejscowione w korze mózgowej, rdzeniu przedłużonym, a także w płucach i klatce piersiowej.

Klasyfikacja duszności

Ze względu na charakter, duszność można podzielić na:

  • ostrą – gdy objawy rozwijają się gwałtownie (np. w odmie opłucnowej, zatorowości płucnej, zawale serca), bądź stopniowo narastają w ciągu minut do godzin lub dni (np. w stanach przebiegających ze skurczem oskrzeli: astmie oskrzelowej, zapaleniu oskrzeli, zapaleniu płuc);
  • przewlekłą – która rozwija się stopniowo przez wiele miesięcy lub lat, początkowo jest to duszność występująca w czasie wysiłku, która wraz z rozwojem choroby przechodzi w duszność spoczynkową. Pojawia się w przebiegu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, przewlekłej niewydolności oddechowej, przewlekłej niewydolności serca, nowotworach płuc, niedokrwistości;
  • platypnea – charakteryzującą się zmniejszeniem nasilenia duszności w pozycji leżącej;
  • duszność napadową nocną oraz orthopnoë.

Napadowa duszność nocna a orthopnoë

Napadowa duszność nocna, nazywana także astmą sercową, bądź dychawicą sercową napadową, to zaburzenie, które pojawia się w pozycji leżącej, zazwyczaj w nocy, w czasie snu. Uczucie braku powietrza zazwyczaj mija po upływie kilkudziesięciu minut od zmiany pozycji ciała z leżącej na stojącą.

Natomiast orthopnoë to objaw chorobowy, którego istotą jest to, że z powodu nasilonej duszności,chory przyjmuje przymusową pozycję stojącą lub siedzącą, opierając się rękami o jakiś przedmiot, co wspomaga oddychanie poprzez uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych. Objaw ten przebiega także ze zwiększeniem częstości oddechów, czyli tychypnoë.

Różnicując oba opisane wyżej stany przebiegające z dusznością, warto podkreślić, że w orthopnoë uczucie duszności mija już po kilku minutach po zmianie pozycji. Orthopnoë charakteryzuje się także tym, że występuje już po 1–2 minutach od położenia się. Natomiast, napadowa duszność nocna pojawia się później. Duszność w dychawicy sercowej ma charakter wdechowo-wydechowy, co oznacza, że występuje stale w czasie oddychania.

Zarówno duszność typu orthopnoë, jak i napadowa duszność nocna są obserwowane u pacjentów z zaostrzeniem choroby podstawowej, najczęściej w zaawansowanym stadium choroby niedokrwiennej serca. Jednakże, praktycznie nie występują u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością serca, stosujących odpowiednie leczenie farmakologiczne.

Jakie są przyczyny duszności w nocy?

Bezpośrednią przyczyną napadowej duszności nocnej jest zazwyczaj zastój krwi w krążeniu płucnym, wynikający głównie z przewlekłej lewokomorowej niewydolności serca. Do czynników wyzwalających napad duszności należą: wzmożony i nieadekwatny do przebiegu choroby wysiłek fizyczny, nadmierny stres psychoemocjonalny oraz częste błędy dietetyczne.

Do innych rzadziej występujących przyczyn duszności nocnej należą:

  • przewlekłe choroby płuc – związane ze zwiększeniem wykrztuszania i wydzielania plwociny w nocy, głównie przewlekła obturacyjna choroba płuc, spowodowana uszkodzeniem struktur płuc, w wyniku przewlekłego stanu zapalnego wywołanego działaniem szkodliwych substancji znajdujących się w dymie tytoniowym. Długotrwały proces zapalny niszczy elementy miąższu płuc, a jednocześnie powoduje gromadzenie się dużych ilości śluzu i pogrubienie ścian oskrzeli, co odpowiada za występujące uczucie duszności i odkrztuszanie dużych ilości plwociny;
  • zatorowość płucna – spowodowana obecnością skrzepliny w naczyniach tętniczych krążenia płucnego, najczęściej w wyniku przemieszczenia się skrzepliny z układu żył głębokich kończyn dolnych. W rzadszych przypadkach przyczyną zatoru mogą być pęcherzyki powietrza, kule cząstek cholesterolu, czy płyn owodniowy. Pojawia się nagła duszność, której często towarzyszy ból w klatce piersiowej oraz suchy kaszel;
  • choroby śródmiąższowe płuc – powodujące zmniejszenie ilości miąższu płuc odpowiedzialnego za wymianę gazową np. samoistne zwłóknienie płuc, rozedma;
  • choroby powodujące wzrost oporu podczas przechodzenia powietrza przez drogi oddechowe: obturacyjny bezdech senny (OBS) oraz astma. OBS polega na wielokrotnym występowaniu w czasie snu epizodów znacznie zmniejszonego lub zupełnego braku przepływu powietrza przez drogi oddechowe, w wyniku czego dochodzi do bezdechów. Niedotlenienie prowadzi do nagłego wybudzenia, z uczuciem braku powietrza, przyspieszenia oddechu i kołatania serca. Wybudzenia zwykle nie są pamiętane przez chorego, jednakże gwałtowne są zapamiętywane;
  • choroby powodujące zwężenie światła oskrzeli w wyniku stanu zapalnego: infekcje bakteryjne i wirusowe dróg oddechowych, m.in. podgłośniowe zapalenie krtani (tzw. krup) charakteryzujące się nagłym początkiem, zwykle w porze nocnej. Początkowo pojawia się świst wdechowy, chrypka oraz suchy, tzw. szczekający kaszel. W miarę zwężania się okolicy podgłośniowej krtani, w wyniku obrzęku wywołanego stanem zapalnym, dochodzi do rozwoju nasilonej duszności;
  • choroby pochodzenia nerwicowego – które w połączeniu z pobudzeniem psychoemocjonalnym powodują zaburzenia oddechowe, prowadzące do zmniejszonej wentylacji płuc i duszności;
  • choroby metaboliczne prowadzące do zaburzeń oddychania poprzez rozwijającą się kwasicę: niewyrównana cukrzyca, mocznica (schyłkowe stadium przewlekłej choroby nerek);
  • choroby związane z niedokrwistością (najczęściej wynikającą z niedoboru żelaza), która może upośledzać tolerancję poziomej pozycji ciała.

Jakie są objawy duszności?

Do klasycznych i najczęściej występujących objawów, które towarzyszą duszności należą:

Diagnostyka duszności nocnej

Dokładnie zebrany wywiad lekarski ma podstawowe znaczenie. Szczególną uwagę zwraca się na charakter, okoliczności, częstość i nasilenie duszności, a także obecność objawów towarzyszących (takich jak ból, świst wdechowy, czy wydechowy, wykrztuszanie płwociny, krwioplucie, zaburzenia neurologiczne, osłabienie siły mięśniowej), co ma kluczowe znaczenie w różnicowaniu etiologii duszności.

Warto podkreślić, że występowanie epizodów napadowej duszności nocnej powinno skłonić do poszukiwania objawów niewydolności serca. Niejednokrotnie, umiejętnie i dokładnie zebrany wywiad lekarski umożliwi wprawnemu klinicyście postawienie właściwej diagnozy.

Kolejnym etapem jest badanie przedmiotowe, które powinno obejmować ocenę oddechów, tętna, ciśnienia tętniczego,występowanie bolesności w obrębie klatki piersiowej.

Dalsze postępowanie powinno obejmować wykonanie nieinwazyjnego testu pulsoksymetrycznego, którego celem jest ocena wysycenia tlenem hemoglobiny.

Ważne jest także wykonanie badań laboratoryjnych: gazometrii krwi obwodowej, morfologii krwi obwodowej. Istotną rolę w różnicowaniu duszności mają badania obrazowe, takie zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, a także bardziej zaawansowane techniki obrazowe, jak tomografia klatki piersiowej.

W zależności od podejrzewanej przyczyny lekarz może zlecić wykonanie: elektrokardiografii (EKG), echokardiografii, ultrasonografii żył i tętnic, badań czynnościowych układu oddechowego i innych specjalistycznych badań.

Do oceny czynności układu oddechowego najczęściej wykorzystuje się badanie spirometryczne, które polega na pomiarze objętości powietrza wydychanego i wdychanego do płuc podczas spokojnego oddechu oraz maksymalnego wdechu i wydechu, co umożliwia ocenę sprawności układu oddechowego oraz określenie rezerw wentylacyjnych w układzie oddechowym. Jest to badanie konieczne do rozpoznania i monitorowania astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Istotne znaczenie ma również wnikliwa analiza nawyków żywieniowych pacjenta oraz regularność i charakter wysiłku fizycznego, który może wpływać w sposób pozytywny, jak również negatywny na występowanie i nasilenie dolegliwości związanych z dusznością.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.02.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Duszność w klatce piersiowej – co to znaczy?

Duszność to subiektywne odczuwanie braku powietrza w płucach lub problemów z oddychaniem. Atak duszności z ...

Brak tchu i pełnego oddechu przy wysiłku i w spoczynku – jakie są przyczyny

Duszność, którą można potocznie określić jako brak tchu, jest bardzo ważnym objawem diagnostycznym. Może oznaczać ...

Wideo – Przyczyny duszności

Duszność jest subiektywnym poczuciem braku powietrza. W związku z tym, że jest to subiektywne odczucie, ...

Duszność

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza, utrudnionego oddychania. Może jej towarzyszyć wrażenie skrócenia oddechu lub ...

Płyn w opłucnej – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

W jamie opłucnowej znajduje się 10–15 ml płynu, który uniemożliwia zlepienie się obu warstw opłucnej. ...

POChP – leczenie i rokowanie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (znana też pod skrótem POChP) jest to schorzenie charakteryzujące się trwałym, ...

Problemy z oddychaniem – przyczyny trudności w oddychaniu

Duszność bywa różnie opisywana przez pacjentów – jako problemy z oddychaniem, trudności ze złapaniem powietrza. ...

Duszność w czasie wysiłku

Duszność jest odczuciem subiektywnym, określanym przez pacjentów jako uczucie braku powietrza. Fizykalnym objawem duszności jest ...

Jak rozpoznać astmę?

Napady duszności, uporczywy kaszel, świszczący oddech oraz uczucie ciężkości w klatce piersiowej to objawy charakterystyczne ...

Chrypka – przyczyny i leczenie chrypki u dorosłych i dzieci

Chrypka, czyli szorstka barwa głosu, połączona zwykle z uczuciem suchości i drapania w gardle, to ...

Rozedma płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, skutki, rokowanie, śmiertelność

Rozedmą nazywa się przewlekłą chorobę płuc u palaczy. Występuje ona często z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, składając ...

Chrypka

Chrypka najczęściej jest następstwem infekcji dróg oddechowych. Często pojawia się u osób palących. Zwykle chrypka ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon