Co oznacza podwyższony cholesterol?

Podwyższony poziom cholesterolu zwiększa ryzyko rozwoju chorób serca oraz naczyń krwionośnych. Przekroczenie norm cholesterolu dotyczy dużej części społeczeństwa, dlatego okresowe wykonywanie badań na cholesterol zaleca się nawet osobom zdrowym. Wysoki poziom cholesterolu może skutkować zawałem serca, udarem niedokrwiennym mózgu, niedokrwieniem kończyn, a nawet śmiercią.

Cholesterol – co to jest LDL i HDL?

Cholesterol jest naturalnie obecną w naszym ciele substancją, niezbędną do prawidłowego działania ustroju. Większa jego część produkowana jest w wątrobie. Pozostałą dostarczamy w codziennej diecie.

Cholesterol we krwi występuje w połączeniach z białkami. Dzięki temu możemy wyróżnić kilka jego postaci, z których najważniejsze to: cholesterol LDL (często nazywany złym cholesterolem) i cholesterol HDL (tzw. dobry cholesterol).

Mówiąc w uproszczeniu, cholesterol LDL odpowiedzialny jest za ''przekazywanie'' cholesterolu i tzw. trójglicerydów (tłuszczu) komórkom i – szczególnie w przypadku, kiedy poziom cholesterolu jest podwyższony – odkładanie tych substancji w tętnicach.

HDL działa natomiast w kierunku odwrotnym – ''zabiera'' cholesterol i tłuszcz z komórek. Podwyższony poziom cholesterolu LDL staje się przyczyną rozwoju miażdżycy i jeśli utrzymuje się długo, prowadzi do groźnych konsekwencji. Efekt ten nasila się w przypadku niskiego poziomu HDL. Wyraźny wpływ na poziom cholesterolu ma styl życia – wykazano, że regularna umiarkowana aktywność fizyczna i zdrowa dieta prowadzą do pozytywnych zmian zarówno w zakresie LDL, jak i HDL.

Lipidogram – jakie są normy cholesterolu we krwi?

Równocześnie ze stężeniem cholesterolu całkowitego badamy zwykle także jego poszczególne frakcje. Dodatkowo oznaczamy stężenie tzw. trójglicerydów. Badania te zebrane razem nazywamy lipidogramem. Prawidłowy cholesterol, czyli pożądane wyniki poszczególnych składników lipidogramu są następujące:

  • cholesterol całkowity (na wyniku oznaczony często skrótem TC) powinien mieścić się w zakresie 114–190 mg/dl lub 3,0–4,9 mmol/l;
  • tzw. zły cholesterol (LDL, na wynikach często jako LDL-C) nie powinien przekraczać 115 mg/dl (3 mmol/l), przy czym lekarze wyróżniają dodatkowo tzw. grupy ryzyka sercowo-naczyniowego – u osób z wysokim ryzykiem schorzeń tego typu LDL powinien być niższy niż 100 mg/dl (2,5 mmol/l), natomiast w przypadku ryzyka bardzo wysokiego – 70 mg/dl (1,8 mmol/l);
  • tzw. dobry cholesterol (HDL, na wynikach HDL-C) jest tym korzystniejszy dla zdrowia, im jest wyższy; u mężczyzn poziom cholesterolu HDL powinien być on wyższy niż 40 mg/dl (1 mmol/l), natomiast u kobiet pożądany jest poziom powyżej 50 mg/dl (1,3 mmol/l);
  • poziom trójglicerydów lub triglicerydów (w skrócie TG lub TAG) nie powinny być wyższe niż 150 mg/dl (1,7 mmol/l).

Oceniając otrzymany wynik lipidogramu, pamiętajmy, że normy cholesterolu – wartości pożądane poszczególnych jego elementów – mogą różnić się w zależności od naszych indywidualnych cech i powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem.

Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zakres wartości referencyjnych może różnić się nieznacznie w zależności od sprzętu używanego w laboratorium. W większości przypadków na wydruku wyników umieszczony jest przyjęty dla poszczególnych parametrów zakres.

Do czego prowadzi wysoki poziom cholesterolu?

Podwyższony cholesterol jest problemem, który dotyczy znacznej części społeczeństwa – lekarze oceniają, że boryka się z nim około 60 proc. dorosłych Polaków. Jednocześnie znaczna część osób z hipercholesterolemią (tak fachowo nazywamy stan, kiedy cholesterol jest za wysoki) nie jest jej świadoma.

Wynika to stąd, że nawet jeśli u pacjenta stwierdzany jest wysoki cholesterol, objawy w postaci wyraźnie odczuwanych dolegliwości nie występują. Brak jednoznacznych oznak podwyższonego poziomu HDL we krwi jest jednocześnie przyczyną zaniedbywania problemu przez osoby, u których został on już rozpoznany.

Za wysoki cholesterol powoduje drobne uszkodzenia naczyń krwionośnych, szczególnie tętnic odżywiających serce i mózg, tętnic nerek, tętnic kończyn oraz aorty, powodując w nich rozwój miażdżycy. Prowadzi to do stopniowego, powolnego ich zwężania. Jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie, naczynia te mogą zostać zwężone do tego stopnia, że spowoduje to niedokrwienie i obumieranie zaopatrywanych przez nie narządów.

Jakie są skutki podwyższonego cholesterolu?

W efekcie zwężenia i obumierania tętnic, będących skutkiem wysokiego stężenia cholesterolu LDL, pojawiają się bardzo poważne powikłania, będące często pierwszymi objawami hipercholesterolemii. Mogą to być między innymi dławica piersiowa – objawia się ona jako ból lub ucisk w klatce piersiowej podczas wysiłku (również codziennego, jak wchodzenie po schodach, bieg do autobusu, a w ciężkich przypadkach nawet tak niewielkiego jak spacer); jej przyczyną jest zwężenie tętnic wieńcowych, które doprowadzają krew do serca.

Długotrwale wysoki cholesterol i trójglicerydy mogą prowadzić do zawału serca – jest on skutkiem całkowitego zamknięcia tętnic wieńcowych lub tak silnego ich zwężenia, że dopływająca krew nie jest w stanie zaspokoić potrzeb mięśnia sercowego; może być bezpośrednią przyczyną śmierci. Cholesterol powyżej normy może prowadzić do udaru niedokrwienny mózgu. Wynika on ze zwężenia tętnic odżywiających mózg; może być przyczyną śmierci lub trwałej niepełnosprawności.

Niedokrwienie kończyn to kolejny skutek podwyższonego cholesterolu LDL. Stan ten spowodowany jest uszkodzeniem tętnic doprowadzających do nich krew (najczęściej dotyczy nóg); w mniej nasilonych przypadkach powoduje ból nóg podczas chodzenia, ale czasami, szczególnie u nałogowych palaczy i osób chorujących na cukrzycę, może być tak poważne, że prowadzi do amputacji.

Wysoki cholesterol – dla kogo jest szczególnie groźny?

Podwyższony cholesterol jest szczególnie groźny dla osób, u których istnieją dodatkowe czynniki nasilające i przyspieszające niszczenie tętnic. Niebezpieczne powikłania mogą wystąpić w ich przypadku znacznie szybciej. Osoby, które powinny szczególnie zadbać o prawidłowy poziom cholesterolu, to:

  • mężczyźni po 45. i kobiety po 55. roku życia;
  • osoby, u których obecne są już objawy miażdżycy (zwłaszcza jeśli rozpoznano u nich chorobę niedokrwienną serca, jeśli przebyły zawał serca lub udar mózgu) oraz chorujące na cukrzycę lub zaburzenia pracy nerek;
  • osoby, w których najbliższej rodzinie wystąpiły choroby spowodowane miażdżycą;
  • osoby ze zbyt niskim poziomem HDL;
  • osoby z nadwagą lub otyłością;
  • osoby, w których rodzinie zdiagnozowano zaburzenia poziomu cholesterolu związane z mutacjami genetycznymi – przykładem jest tu tzw. hipercholesterolemia rodzinna.

Sposoby na zbicie cholesterolu – co obniża cholesterol?

Jak już wspomniano, silny wpływ na poziom cholesterolu we krwi – zarówno LDL, jak i HDL – mają nasze przyzwyczajenia dotyczące codziennej diety i aktywności fizycznej. Dlatego właśnie choroby, do których rozwoju przyczynia się między innymi wysoki cholesterol, nazywamy chorobami cywilizacyjnymi. Zapobieganie im polega w pierwszym rzędzie na zachowywaniu zasad zdrowego stylu życia.

Aby zbić cholesterol, pamiętajmy o poniższych zasadach:

  • regularna aktywność fizyczna – wskazane jest co najmniej 30 minut wysiłku o umiarkowanej intensywności (np. szybki marsz), przynajmniej 3–5 razy w tygodniu, a najlepiej codziennie;
  • dieta antycholesterolowa powinna być dostosowana do naszego zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze, proporcjonalnego do aktywności w ciągu dnia; powinniśmy unikać objadania się, zamiast tego zaleca się spożywanie 5–6 mniejszych posiłków w regularnych odstępach;
  • w diecie na cholesterol powinny dominować warzywa, owoce i węglowodany (najlepiej złożone, np. pieczywo razowe i produkty z wysoką zawartością błonnika);
  • należy ograniczyć spożycie tłuszczu, zwłaszcza tzw. tłuszczów nasyconych (bogate w nie są między innymi produkty wysoko przetworzone, zupy w proszku, utwardzane margaryny); powinny być one częściowo zastąpione kwasami tłuszczowymi nienasyconymi, które znaleźć możemy np. w rybach, oliwie z oliwek, oleju lnianym i wielu innych produktach.

W przypadku bardzo wysokiego poziomu cholesterolu, szczególnie przy współistniejących czynnikach ryzyka (najważniejsze z nich wymieniono wyżej) oraz gdy zmiana stylu życia okazała się niewystarczająca, wprowadza się leki przywracające poziom cholesterolu do wartości prawidłowych. Są one skuteczne u większości osób, należy jednak pamiętać, że obciążone są ryzykiem działań niepożądanych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Jak zbić cholesterol?

Cholesterol jest niezbędny dla właściwego funkcjonowania organizmu. Jednak jego podwyższony poziom stanowi zagrożenie dla zdrowia ...

Choroba Takayasu – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania, rokowanie

Choroba Takayasu jest rzadko występującą chorobą tętnic. Jej przyczyny nie są do końca poznane. Ze ...

Tabletki na cholesterol – ze statynami, ziołowe, na receptę czy bez recepty?

Wysoki poziom złego cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia) leczony jest m.in. przy użyciu statyn na receptę. ...

Właściwości jagód

Jagody to chętnie spożywane owoce sezonowe, których dostępność przypada na okres lata – od końca ...

Usuwanie żylaków kończyn dolnych – kiedy konieczna jest operacja?

Żylaki żył kończyn dolnych są powszechnym problemem dotyczącym osób dorosłych. Stanowią jeden z objawów tzw. ...

Tachykardia – co to jest częstoskurcz – jakie są przyczyny, objawy, leczenie

Tachykardia to rodzaj zaburzenia rytmu serca, w którym częstość pracy serca osiąga wartość powyżej 100 ...

Zioła na cholesterol

Wysoki cholesterol to problem, który można zwalczyć przede wszystkim dzięki modyfikacji dotychczasowych nawyków żywieniowych. Zwiększenie ...

Leki na cholesterol

Leki na cholesterol tak naprawdę mają na celu zmniejszenie stężenia frakcji LDL, czyli tzw. złego ...

Czy warto stosować dietę owsianą?

Dieta owsiana umożliwia relatywnie szybką utratę masy ciała. Stanowi ona także skuteczny sposób na obniżenie ...

Jakie mogą być przyczyny kłującego bólu w klatce piersiowej?

Ból w klatce piersiowej pojawia się w przebiegu różnych schorzeń. Najczęściej jest to choroba niedokrwienna ...

Statyny – działanie, szkodliwość, odstawienie, interakcje, przeciwwskazania

Statyny to leki stosowane w celu obniżenia wysokiego poziomu cholesterolu we krwi. Działają one jednak ...

Leki na obniżenie cholesterolu

O prawidłowy poziom cholesterolu warto zadbać już od najmłodszych lat. Zbyt wysokie stężenie „złego” cholesterolu ...

Komentarze (0)