Choroba Takayasu – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania, rokowanie

Choroba Takayasu jest rzadko występującą chorobą tętnic. Jej przyczyny nie są do końca poznane. Ze względu na wielomiejscowe występowanie patologii w naczyniach krwionośnych choroba daje różnorodne nieswoiste objawy: bóle brzucha i głowy, biegunki, duszności, omdlenia czy zawroty głowy. Zapalenie aorty jest obarczone dużym ryzykiem poważnych powikłań. Rokowanie w przebiegu zapalenia tętnic Takayasu jest niepomyślne. 

Zapalenie tętnicy (aorty)

W organizmie człowieka wyróżnia się trzy rodzaje naczyń, którymi płynie krew. Są to tętnice, żyły i włośniczki. Tętnicami płynie krew wypływająca z serca. Żyłami natomiast krew do serca wraca. Naczynia włosowate zaś to miejsce, w którym tętnica przechodzi w żyłę. Są to najmniejsze struktury naczyniowe ludzkiego organizmu. Biorąc pod uwagę strukturę tkankową wyróżnia się trzy rodzaje tętnic. Wszystkie one zbudowane są z trzech warstw: błony wewnętrznej, środkowej i zewnętrznej nazywanej również przydanką.

Tętnice typu sprężystego, do których należą naczynia największe. Mają one najbardziej rozbudowaną błonę środkową, w której znajdują się między innymi elastynowe błony sprężyste. Gwarantują one odporność na wysokie ciśnienia. Tętnice średniego kalibru to tętnice mięśniowe. W swojej błonie środkowej posiadają liczne warstwy gładkich komórek mięśniowych umożliwiających regulację ciśnienia przepływającej krwi. Ostatni typ naczyń tętniczych to tętniczki, są naczyniami małego kalibru.

Niekiedy mamy do czynienia z chorobami tętnic. Jedną z nich jest choroba Takayasu. Dotoczy ona największej tętnicy w ciele człowieka, czyli aorty. Proces chorobowy przy zapaleniu tętnic Takayasu obejmuje także jej odgałęzienia.

Choroba Takayasu – co to jest?

Pierwszy raz charakterystyczne dla obrazu choroby zmiany w obrębie gałek ocznych opisał w 1905 roku Japończyk Mikito Takayasu. Inne funkcjonujące nazwy schorzenia to zespół Takayasu (Takayasu disease, Takayasu arteritis, TA), zapalenie tętnic Takayasu, zapalna postać zespołu łuku aorty czy choroba bez tętna.

Zespół Takayasu jest chorobą zapalną dotyczącą aorty oraz, jak wspomniano powyżej, jest odgałęzień, czyli tętnic dużego i średniego kalibru.

Aorta jest najgrubszym i najdłuższym naczyniem tętniczym w organizmie człowieka. Zaczyna się od zastawki aortalnej dzielącej światło naczynia i lewej komory serca. Aortę dzieli się na część wstępującą rozpoczynającą się opuszką aorty, łuk aorty oraz część zstępującą, w której wyróżnia się odcinek piersiowy i brzuszny.

Tętnica główna na całym swym przebiegu oddaje liczne gałęzie, są to między innymi: pień ramienno-głowowy będący odcinkiem początkowym dla tętnicy szyjnej wspólnej prawej oraz tętnicy podobojczykowej prawej, pień trzewny, tętnica podobojczykowa lewa, tętnica szyjna wspólna lewa, tętnice jądrowe lub jajnikowe, tętnice krezkowe, tętnice lędźwiowe, tętnice nerkowe, tętnice przeponowe, tętnice wieńcowe.

Aorta kończy się podziałem na tętnicę biodrową wspólną prawą oraz lewą i tętnicę krzyżową pośrodkową. Schorzenie dotyka przede wszystkim młodych kobiet, chorują one kilkukrotnie częściej niż mężczyźni. Zdarzają się również przypadki choroby Takayasu u dzieci.

Zespół Takayasu – jakie są przyczyny?

Do tej pory nie zidentyfikowano pojedynczego czynnika wywołującego tę zapalną chorobę naczyń tętniczych. Wiele okoliczności prowadzi do uzasadnionych podejrzeń o jej autoimmunologiczny charakter. Opisano antygeny głównego układu zgodności tkankowej, których posiadanie zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania. Bezpośrednią przyczyną pojawienia się symptomów choroby są miejscowe ograniczenia światła naczyń objętych patologią.

Takie zwężenia naczyń krwionośnych powstają w skutek naciekania komórek układu immunologicznego, a dokładnie limfocytów do ścian naczyń. Komórki te lokalizują się głównie w błonie środkowej i zewnętrznej naczyń. Choroba ma charakter wieloogniskowy ze względu na liczne miejsca, w których przewężenia te się pojawiają.

Choroba Takayasu – objawy

Początek opisywanej choroby krążenia często może pozostać niezauważony przez osobę chorą. Dzieje się tak ponieważ zwykle przebiega on jako stan podgorączkowy z poczuciem ogólnego osłabienia oraz bólami mięśniowo-stawowymi, co często przypomina objawy grypy lub choroby reumatycznej. Jedynym symptomem, który może skłonić do podejrzewania choroby tętnic jest stosunkowo rzadko występujący ból zlokalizowany na bocznej powierzchni szyi w miejscu przebiegania tętnicy szyjnej.

Do klasycznych objawów zapalenia aorty występujących w przewlekłym stadium należy nieobecność lub asymetria tętna na kończynach górnych. Symptomy związane bezpośrednio z lokalizacją zmian w bliższych i odległych gałęziach aorty to:

  • arytmia,
  • biegunka,
  • ból głowy,
  • bóle brzucha,
  • chromanie przestankowe kończyn dolnych,
  • duszność,
  • krwioplucie,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • niedokrwienie mózgu,
  • omdlenia
  • rumieniowe zmiany skórne,
  • zaburzenia widzenia,
  • zawroty głowy.

Konkretne objawy choroby Takayasu występują z różną częstością toteż bardzo rzadko zdarza się pojawienie się wszystkich objawów u jednej osoby jednocześnie. Możliwe powikłania naczyniowe choroby to zakrzepy w miejscu zwężenia oraz patologiczne poszerzenia zlokalizowane przed zwężeniem, czyli tętniaki.

Zapalenie aorty – badania na rozpoznanie choroby Takayasu

Rozpoznanie choroby tętnic Takayasu stawia się na podstawie kryteriów Amerykańskiego Kolegium Reumatologii zawierających objawy oraz nieprawidłowości w badaniach dodatkowych. Pierwszym badaniem w kierunku choroby Takayasu jest badanie lekarskie. Dane z wywiadu oraz badania przedmiotowego umożliwiają odpowiednie ukierunkowanie dalszej diagnostyki.

W badaniach krwi często obserwuje się wzrost stężenia białka C-reaktywnego oraz wysokie OB, czyli wykładniki stanu zapalnego. Inne badania dodatkowe to głównie badania obrazowe. W zależności od obecnych objawów w toku diagnostyki wykonuje się ultrasonografię tętnic oraz echokardiografię, RTG klatki piersiowej.

Do bardziej zaawansowanych badań należą angiografia tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego będące metodami dokładnego obrazowania tętnic. Możliwa jest również obserwacja metabolizmu zmienionych zapalnie tkanek budujących ścianę naczynia przy użyciu pozytronowej tomografii emisyjnej.

Ze względu na różnorodny obraz kliniczny schorzenia wymaga ono różnicowania z innymi jednostkami chorobowymi, co niejednokrotnie może być bardzo trudne. Do patologii mogących mieć podobną manifestację kliniczną należą między innymi: miażdżyca łuku aorty, choroba Behçeta, zespół górnego otworu klatki piersiowej i olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic.

Choroba Takayasu – leczenie

Leczenie choroby Takayasu ukierunkowane jest głównie na redukcję aktywności odczynu zapalnego. Efekty te próbuje się osiągać stosując jako pierwszą linię leczenia kortykosteroidy. Jeżeli terapia ta nie daje oczekiwanych skutków, do terapii włącza się inne leki działające hamująco na układ immunologiczny.

Jeżeli zmiany niedokrwienne spowodowane zwężeniami powodują objawy wymagające leczenia inwazyjnego, stosuje się techniki wewnątrznaczyniowe z zastosowaniem stentów lub udrożnianiem balonowym lub klasyczne otwarte operacje naczyniowe polegające na wytwarzaniu krążenia omijającego przewężenie.

Powikłania i rokowanie w chorobie Takayasu

Jeżeli chodzi o chorobę Takayasu, rokowanie jest niepomyślne, co wynika z braku możliwości skutecznego leczenia zespołu.

Wśród powikłań zapalenia tętnicy głównej należy wymienić z kolei m.in.:

Niekiedy mamy do czynienia z nadciśnieniem płucnym (kiedy proces chorobowy dotyczy tętnic płucnych) oraz nadciśnieniem tętniczym (w sytuacji, kiedy zespół obejmuje tętnice nerkowe).

Opublikowano: ; aktualizacja: 24.07.2018

Oceń:
3.9


Może cię

Astma sercowa – przyczyny i objawy dychawicy sercowej

Astma sercowa lub dychawica sercowa to dawna, spolszczona nazwa napadowej duszności spowodowanej niewydolnością lewej komory ...

Zapalenie osierdzia – przyczyny, objawy, leczenie, skutki, rokowanie

Zapalenie osierdzia jest przyczyną ok. 5 proc. zgłoszeń na oddziały pomocy doraźnej. Przyczyny tego schorzenia ...

Choroba Kawasaki – jakie są przyczyny, objawy i leczenie choroby Kawasakiego?

Choroba Kawasakiego to schorzenie o ostrym przebiegu powodujące zapalenie tętnic. choroba jest diagnozowana przede wszystkim ...

Kardiomiopatia przerostowa

Kardiomiopatia przerostowa to genetycznie uwarunkowana choroba serca, która przejawia się występowaniem między innymi takich objawów, ...

Owrzodzenia żylne a owrzodzenia tętnicze – jak odróżnić?

Owrzodzenie podudzi to trudno gorąca się rana na skórze w okolicach kostek lub stóp. Stwierdzenie ...

Zwężenie pnia trzewnego

Pień trzewny to bardzo ważna tętnica odchodząca bezpośrednio od aorty i unaczynia narządy jamy brzusznej. ...

Zawał serca – przyczyny, objawy, postępowanie, leczenie, dieta, skutki

Przyczyną zawału serca jest niedokrwienie oraz niedotlenienie narządu w wyniku nagłego zamknięcia jednej z tętnic ...

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (syn. choroba Hortona, zapalenie tętnicy skroniowej) to schorzenie o niewyjaśnionej etiologii, które ...

Jak żyć z rozrusznikiem serca?

Stymulator serca to małe elektroniczne urządzenie, którego celem jest regulacja pracy serca. Wszczepienie rozrusznika serca ...

Zapalenie naczyń krwionośnych

Zapalenia naczyń to choroby o często bardzo niejasnym pochodzeniu. Mogą zajmować naczynia od najmniejszych do ...

Mikroskopowe zapalenie naczyń – przyczyny, objawy, leczenie

Mikroskopowe zapalenie naczyń to dolegliwość ze spektrum chorób reumatycznych związanych z produkcją autoprzeciwciał uszkadzających komórki ...

Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

Choroba wieńcowa to stan związany z niedotlenieniem mięśnia sercowego. Najczęstszą przyczyną niedokrwienia serca jest miażdżyca ...

Komentarze (0)