Asystolia – przyczyny, leczenie, postępowanie

Asystolia to jeden z typów zatrzymania akcji serca. Charakteryzuje go brak pobudzeń mięśnia sercowego, a co za tym idzie, brak skurczów. W przypadku stwierdzenia zatrzymania krążenia konieczne jest niezwłoczne podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Postępowanie różni się w zależności od mechanizmu, w jakim doszło do zatrzymania krążenia. W przypadku asystolii defibrylacja jest nieskuteczna.

Asystolia – co to jest?

Mięsień sercowy jest wyposażony we własny układ bodźcotwórczo-przewodzący (naturalny rozrusznik), który wytwarza i przewodzi impulsy wywołujące skurcze serca. Jest to tak zwana aktywność elektryczna serca. Może ona być rejestrowana w trakcie badania elektrokardiograficznego (EKG).

Asystolia to stan, w którym serce nie wytwarza wspomnianych impulsów, a zapis EKG przedstawia płaską linię. Do nagłego zatrzymania krążenia (NZK) może dojść w wyniku różnych zaburzeń rytmu serca. W ich przebiegu serce bije zbyt wolno, zbyt szybko lub w ogóle przestaje pracować. Należą do nich:

  • migotanie komór,
  • częstoskurcz komorowy bez tętna – może mieć on różną morfologię, w tym postać trzepotania komór,
  • aktywność elektryczna bez tętna (PEA) – znana jest także jako czynność elektryczna bez tętna.

Prawidłowy zapis EKG powinien przedstawiać akcję serca o odpowiedniej częstotliwości, tj. 60–100 uderzeń na minutę. Na wykresie EKG powinny się także znajdować tzw. zespoły QRS poprzedzone załamkami P, odcinkiem ST, a następnie załamkami T i U o prawidłowej morfologii (bez cech wskazujących na niedokrwienie lub zawał mięśnia sercowego).

W przypadku wystąpienia asystolii na wykresie znajduje się tylko płaska linia izoelektryczna. Kluczowe znaczenie ma technika wykonania EKG i interpretacja zapisu EKG. Należy zwrócić uwagę na odpowiednie przymocowanie odprowadzeń EKG i prawidłowe ustawienie parametrów urządzenia.

Objawami nagłego zatrzymania krążenia, w tym asystolii serca są: brak tętna, brak oddechu, utrata świadomości. Mogą je poprzedzać inne objawy, takie jak: omdlenia, zawroty głowy, duszność, osłabienie czy palpitacje. Często jednak do zatrzymania krążenia dochodzi nagle, bez objawów poprzedzających. Jednak w każdej sytuacji taki stan wymaga nagłej interwencji.

Asystolia – przyczyny

Przyczyny zatrzymania krążenia możemy podzielić na dwie grupy – pierwotne i wtórne. Do pierwotnych należą schorzenia bezpośrednio dotyczące serca, np. zawał mięśnia sercowego, kardiomiopatie, genetycznie uwarunkowane zaburzenia rytmu serca, wady zastawkowe i inne.

Natomiast wtórne przyczyny NZK to takie, które nie dotyczą serca bezpośrednio, np. wykrwawienie, zatrzymanie oddechu (m.in. w wyniku uduszenia, aspiracji ciała obcego, utonięcia) czy rozległy uraz. Są to też przyczyny, które częściej prowadzą do zatrzymania serca w mechanizmie asystolii.

Migotanie komór i częstoskurcz komorowy są częściej wynikiem zawału mięśnia sercowego i różnego rodzaju kardiomiopatii.

Szczególnie ważne w przypadku stwierdzenia asystolii lub PEA jest poszukiwanie odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia. Należą do nich:

  • hipoksja – zbyt mała ilość tlenu we krwi,
  • hipowolemia – zbyt mała objętość krążącej krwi,
  • odma prężna – może wystąpić w przypadku urazów klatki piersiowej,
  • tamponada serca – płyn w worku otaczającym serce, który utrudnia jego prawidłową pracę,
  • zatorowość płucna,
  • ostre zespoły wieńcowe – np. zawał mięśnia sercowego,
  • kwasica,
  • zaburzenia elektrolitowe,
  • hipotermia,
  • zatrucia,
  • hipoglikemia,
  • uraz.

Asystolia – postępowanie

Początkowe postępowanie jest takie samo dla wszystkich mechanizmów zatrzymania akcji serca. W przypadku NZK, niezależnie od jego mechanizmu, należy zastosować algorytm BLS (Basic Life Support). Są w nim zawarte podstawowe czynności resuscytacyjne, które powinna wykonać każda osoba będąca świadkiem NZK. Według tego algorytmu, po zapewnieniu bezpieczeństwa sobie, osobie poszkodowanej i wezwaniu pomocy należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową według schematu: 30 uciśnięć klatki piersiowej na 2 oddechy ratunkowe.

Jeśli jest taka możliwość, powinno się skorzystać z automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED). Urządzenia tego typu są coraz częściej dostępne w miejscach publicznych, na dworcach, w centrach handlowych itp. Po przymocowaniu elektrod do ciała osoby poszkodowanej według instrukcji zamieszczonej na urządzeniu, defibrylator sam wykona interpretację zapisu EKG.

W przypadku NZK są tylko dwa rytmy do defibrylacji: migotanie komór i częstoskurcz komorowy bez tętna. W przypadku asystolii defibrylacja nie ma zastosowania. Dlatego, jeśli wynik EKG wykaże brak czynności elektrycznej serca, urządzenie nie wykona defibrylacji i poinstruuje osobę udzielającą pomocy, aby kontynuowała uciśnięcia klatki piersiowej do czasu przybycia pomocy.

Zespół ratownictwa medycznego lub inny wykwalifikowany personel medyczny, który przejmuje pacjenta w stanie zatrzymania krążenia, wykonuje zaawansowane zabiegi resuscytacyjne zawarte w algorytmie ALS (Advanced Life Support).

Personel wykonuje i interpretuje EKG. Jeśli nie stwierdzono rytmu do defibrylacji, należy kontynuować resuscytację krążeniowo-oddechową i rozpocząć podawanie leków.

Asystolia – leczenie

Jeśli pojawi się asystolia, leki w postępowaniu specjalistycznym są niezbędne. Ratownik lub lekarz, przybyli na miejsce zdarzenia i dysponujący kardiomonitorem wiedzą, co robić. Środkiem stosowanym w takim przypadku jest adrenalina podawana dożylnie. Jeśli zastosowanie adrenaliny nie spowoduje przywrócenia akcji serca, należy kontynuować RKO oraz poszukiwać i leczyć odwracalne przyczyny zatrzymania krążenia.

W przypadku ich wystąpienia odpowiednim postępowaniem będzie np. wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, podanie glukozy czy odbarczenie odmy prężnej. Postępowanie ratownicze jest inne niż w przypadku np. migotania komór, kiedy to stosuje się defibrylację i inne leki.

Bibliografia

  • Anders J. (red.), Wytyczne resuscytacji 2015. Polska Rada Resuscytacji, Kraków 2016.
  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2015. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015.
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.10.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) – wytyczne, mechanizm, postępowanie

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest stanem, w którym dochodzi do ustania mechanicznej czynności serca, co ...

Rytm zatokowy – miarowy, przyspieszony, zwolniony – co to znaczy?

Rytm zatokowy odzwierciedla pracę serca, którą ocenia się w badaniu EKG. Miarowy rytm zatokowy oznacza, ...

Zespół MAS – przyczyny, objawy, leczenie zespołu Morgagniego-Adamsa-Stokesa

Zespół MAS (zespół Morgagniego-Adamsa-Stokesa) charakteryzuje się napadami utraty przytomności spowodowanymi przejściowym niedokrwieniem ośrodkowego układu nerwowego. ...

Zawał serca – przyczyny, objawy, postępowanie, leczenie, dieta, skutki

Przyczyną zawału serca jest niedokrwienie oraz niedotlenienie narządu w wyniku nagłego zamknięcia jednej z tętnic ...

Anomalia Ebsteina – co to jest, objawy, przyczyny i leczenie

Anomalia Ebsteina (ang. Ebstein's anomaly) to wrodzona wada serca, polegająca na przemieszczeniu płatków zastawki trójdzielnej ...

Próba Valsalvy – na czym polega i jak wykonać?

Próba Valsalvy, znana także jako manewr Valsalvy, to technika oddechowa pozwalająca wpłynąć na zmianę napięcia ...

Bigeminia komorowa – przyczyny, objawy i leczenie

Serce osoby z bigeminią komorową nie bije według normalnego rytmu. Czasami po jednym prawidłowym skurczu ...

Defibrylacja i defibrylator

Defibrylacja to zabieg polegający na przepuszczeniu przez klatkę piersiową „porcji” energii elektrycznej (rzadziej mechanicznej) w ...

Kardiowerter-defibrylator

Wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ang. implantable cardioverter defibrillator) jest urządzeniem zasilanym bateriami generującym impuls elektryczny, który wszczepia ...

Udar móżdżku – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania, rokowanie

Udar móżdżku (zawał, niedokrwienie móżdżku) niedokrwienny lub krwotoczny to schorzenie rzadko spotykane. Zwykle przyczyną są ...

Palpitacja serca

Palpitacje serca (kołatanie serca) są nieprzyjemnym odczuciem szybkiego, nierównego bicia serca, czasem określane są także ...

Wideo – Zespół polimetaboliczny

Zespół polimetaboliczny (inaczej metaboliczny) jest zespołem objawów, który stwierdza się jeżeli u pacjenta wystąpi 3 ...

Komentarze i opinie (1)


Niestety zdarza się w szpitalach NZK z powodu niewłaściwej opieki chorego w śpiączce co doprowadza do uduszenia się jego własną wydzieliną. Oczywiście przyczyną ta jest nie do wykrycia gdyż nikt się do tego sam nie przyzna .
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon