Asystolia – przyczyny, leczenie, postępowanie

Asystolia to jeden z typów zatrzymania akcji serca. Charakteryzuje go brak pobudzeń mięśnia sercowego, a co za tym idzie, brak skurczów. W przypadku stwierdzenia zatrzymania krążenia, konieczne jest niezwłoczne podjęcie resuscytacji krążeniowo–oddechowej. Postępowanie różni się w zależności od mechanizmu, w jakim doszło do zatrzymania krążenia. W przypadku asystolii defibrylacja jest nieskuteczna.

Asystolia – co to jest?

Mięsień sercowy jest wyposażony we własny układ bodźcotwórczo–przewodzący (naturalny rozrusznik), który wytwarza i przewodzi impulsy wywołujące skurcze serca. Jest to tak zwana aktywność elektryczna serca. Może ona być rejestrowana w trakcie badania elektrokardiograficznego (EKG). Asystolia to stan, w którym serce nie wytwarza wspomnianych impulsów, a na zapis EKG przedstawia płaską linię. Do nagłego zatrzymania krążenia (NZK) może dojść w wyniku różnych zaburzeń rytmu serca. W ich przebiegu serce bije zbyt wolno, zbyt szybko lub w ogóle przestaje pracować. Należą do nich:

  • migotanie komór,
  • częstoskurcz komorowy bez tętna – może mieć różną morfologię, w tym postać trzepotania komór,
  • asystolia,
  • aktywność elektryczna bez tętna (PEA) (znana także jako czynność elektryczna bez tętna).

Prawidłowy zapis EKG powinien przedstawiać akcję serca o odpowiedniej częstotliwości, tj. 60–100 uderzeń na minutę. Na wykresie EKG powinny się także znajdować tzw. zespoły QRS poprzedzone załamkami P, odcinkiem ST, a następnie załamkami T i U o prawidłowej morfologii (bez cech wskazujących na niedokrwienie lub zawał mięśnia sercowego).

W przypadku wystąpienia asystolii, na wykresie znajduje się tylko płaska linia izoelektryczna. Kluczowe znaczenie ma technika wykonania EKG i interpretacja zapisu EKG. Należy zwrócić uwagę na odpowiednie przymocowanie odprowadzeń EKG i prawidłowe ustawienie parametrów urządzenia.

Objawami nagłego zatrzymania krążenia, w tym asystolii serca są: brak tętna, brak oddechu, utrata świadomości. Mogą je poprzedzać inne objawy, takie jak: omdlenia, zawroty głowy, duszność, osłabienie, czy palpitacje. Często jednak do zatrzymania krążenia dochodzi nagle, bez objawów poprzedzających. Jednak w każdej sytuacji taki stan wymaga nagłej interwencji.

Asystolia – przyczyny

Przyczyny zatrzymania krążenia możemy podzielić na dwie grupy – pierwotne i wtórne. Do pierwotnych należą schorzenia bezpośrednio dotyczące serca, np. zawał mięśnia sercowego, kardiomiopatie, genetycznie uwarunkowane zaburzenia rytmu serca, wady zastawkowe i inne. Natomiast wtórne przyczyny NZK to takie, które nie dotyczą serca bezpośrednio, np.: wykrwawienie, zatrzymanie oddechu (np. w wyniku uduszenia, aspiracji ciała obcego, utonięcia), czy rozległy uraz. Są to też przyczyny, które częściej prowadzą do zatrzymania serca w mechanizmie asystolii.

Migotanie komór i częstoskurcz komorowy są częściej wynikiem zawału mięśnia sercowego i różnego rodzaju kardiomiopatii.

Sczególnie ważne w przypadku stwierdzenia asystolii lub PEA jest poszukiwanie odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia. Należą do nich:

  • hipoksja – zbyt mała ilość tlenu we krwi,
  • hipowolemia – zbyt mała objętość krążącej krwi,
  • odma prężna – może wystąpić w przypadku urazów klatki piersiowej,
  • tamponada serca – płyn w worku otaczającym serce, który utrudnia jego prawidłową pracę,
  • zatorowość płucna,
  • ostre zespoły wieńcowe – np. zawał mięśnia sercowego,
  • kwasica,
  • zaburzenia elektrolitowe,
  • hipotermia,
  • zatrucia,
  • hipoglikemia,
  • uraz.

Asystolia – postępowanie

Początkowe postępowanie jest takie samo dla wszystkich mechanizmów zatrzymania akcji serca. W przypadku NZK, niezależnie od jego mechanizmu, należy zastosować algorytm BLS (Basic Life Support). Są w nim zawarte podstawowe czynności resuscytacyjne, które powinna wykonać każda osoba będąca świadkiem NZK. Według tego algorytmu, po zapewnieniu bezpieczeństwa sobie, osobie poszkodowanej i wezwaniu pomocy, należy rozpocząć resuscytację krążeniowo–oddechową według schematu 30 uciśnięć klatki piersiowej na 2 oddechy ratunkowe.

Jeśli jest taka możliwość, powinno się skorzystać z automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED). Urządzenia tego typu są coraz częściej dostępne w miejscach publicznych, tj. dworcach, centrach handlowych itp. Po przymocowaniu elektrod do ciała osoby poszkodowanej wg instrukcji zamieszczonej na urządzeniu, defibrylator sam wykona interpretację zapisu EKG.

W przypadku NZK są tylko dwa rytmy do defibrylacji: migotanie komór i częstoskurcz komorowy bez tętna. W przypadku asystolii defibrylacja nie ma zastosowania. Dlatego jeśli wynik EKG wykaże brak czynności elektrycznej serca, urządzenie nie wykona defibrylacji i poinstruuje osobę udzielającą pomocy, aby kontynuowała uciśnięcia klatki piersiowej do czasu przybycia pomocy.

Zespół ratownictwa medycznego lub inny wykwalifikowany personel medyczny, który przejmuje pacjenta w stanie zatrzymania krążenia, wykonuje zaawansowane zabiegi resuscytacyjne zawarte w algorytmie ALS (Advanced Life Support).

Personel wykonuje i interpretuje EKG. Jeśli nie stwierdzono rytmu do defibrylacji, należy kontynuować resuscytację krążeniowo–oddechową i rozpocząć podawanie leków.

Asystolia – leczenie

Jeśli pojawi się asystolia, leki w postępowaniu specjalistycznym są niezbędne. Ratownik lub lekarz przybyli na miejsce zdarzenia i dysponujący kardiomonitorem wiedzą co robić. Środkiem stosowanym w takim przypadku jest adrenalina podawana dożylnie. Jeśli zastosowanie adrenaliny nie spowoduje powrotu akcji serca, należy kontynuować RKO, poszukiwać i leczyć odwracalne przyczyny zatrzymania krążenia.

W przypadku ich wystąpienia odpowiednim postępowaniem będzie np. wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, podanie glukozy, czy odbarczenie odmy prężnej. Postępowanie ratownicze jest inne niż w przypadku np. migotania komór, kiedy to stosuje się defibrylację, a zastosowanie mają inne leki.

Bibliografia

  1. Wytyczne resuscytacji 2015. Red. Janusz Anders. Kraków: Polska Rada Resuscytacji, 2016
  2. Interna Szczeklika 2015. Red. Piotr Gajewski. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2015.
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.10.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Sine usta – jakie są przyczyny fioletowych, bordowych ust?

Przyczyny sinych ust są zróżnicowane. Najczęściej mamy do czynienia z sinieniem ust z zimna, kiedy ...

Wideo – Choroba Bürgera zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń

Choroba Bürgera, czyli zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń dotyczy głównie mężczyzn w wieku od 20-40 lat. Choroba ...

Defibrylacja i defibrylator

Defibrylacja to zabieg polegający na przepuszczeniu przez klatkę piersiową „porcji” energii elektrycznej (rzadziej mechanicznej) w ...

Siniaki na nogach – skąd się biorą, jakie są przyczyny i jak leczyć sińce na nogach?

Fioletowe plamy na nogach to najczęściej efekt urazu. Zdarza się jednak, że siniaki na nogach ...

Przerzuty nowotworowe

Nowotwór przerzutowy to taki typ nowotworu, który rozprzestrzenił się z miejsca, w którym pierwotnie się ...

Zespół MAS – przyczyny, objawy, leczenie zespołu Morgagniego-Adamsa-Stokesa

Zespół MAS (zespół Morgagniego-Adamsa-Stokesa) charakteryzuje się napadami utraty przytomności spowodowanymi przejściowym niedokrwieniem ośrodkowego układu nerwowego. ...

Palpitacja serca

Palpitacje serca (kołatanie serca) są nieprzyjemnym odczuciem szybkiego, nierównego bicia serca, czasem określane są także ...

Kardiowerter-defibrylator

Wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ang. implantable cardioverter defibrillator) jest urządzeniem zasilanym bateriami generującym impuls elektryczny, który wszczepia ...

Bigeminia komorowa – przyczyny, objawy i leczenie

Serce osoby z bigeminią komorową nie bije według normalnego rytmu. Czasami po jednym prawidłowym skurczu ...

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) – wytyczne, mechanizm, postępowanie

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest stanem, w którym dochodzi do ustania mechanicznej czynności serca, co ...

Próba Valsalvy – na czym polega i jak wykonać?

Próba Valsalvy, znana także jako manewr Valsalvy, to technika oddechowa pozwalająca wpłynąć na zmianę napięcia ...

Dlaczego puchną nogi – puchnięcie nóg – przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyną opuchlizny nóg jest nieprawidłowe gromadzenie się płynu w tkankach kończyn dolnych. Obrzęki mogą pojawić ...

Komentarze (0)