Szczepionka na brodawczaka

Jedną z przyczyn występowania raka szyjki jest proces onkogenezy zależny od działania wirusów brodawczaka ludzkiego (HPV). Kobiety oraz mężczyźni zakażają się poprzez kontakty seksualne. W Polsce każdego roku rak szyjki macicy jest przyczyną zgonów około 1900 kobiet. Razem z rakiem piersi i endometrium należy do najczęstszych nowotworów złośliwych diagnozowanych w naszym kraju.

Wirus brodawczaka a rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy każdego roku jest przyczyną około 1900 zgonów kobiet w populacji polskiej. Razem z rakiem piersi i endometrium należy do najczęstszych nowotworów złośliwych diagnozowanych w naszym kraju. Jedną z przyczyn występowania raka szyjki jest proces onkogenezy zależny od działania wirusów HPV (wirus brodawczaka ludzkiego). Kobiety (mężczyźni też) zakażają się poprzez kontakty seksualne. Szacuje się, że ponad 4/5 kobiet aktywnych seksualnie ma kontakt z wirusem w trakcie swojego życia. Nie wszystkie typy wirusa są onkogenne, niektóre z nich są odpowiedzialne jedynie za występowanie zmian łagodnych – kłykcin kończystych (np. typ 6 i 11). Istnieje jednak grupa wirusów, która charakteryzuje się szczególnie wysokim ryzykiem wywołania raka szyjki macicy. Należą do niej często spotykane typy 16 i 18 wirusa HPV, a także 31 i 45 oraz parę innych.

Organizm kobiety potrafi samoistnie wyeliminować wirusa, jednakże coraz częściej dochodzi do niebezpiecznych zakażeń przewlekłych. Rak szyjki macicy rozwija się stopniowo. Pierwszymi patologicznymi defektami nabłonka pokrywającego szyjkę (wykrywalnymi za pomocą cytologii) są zmiany przedinwazyjne. Do stanów przedrakowych szyjki macicy zalicza się CIN1, CIN2, CIN3 oraz CIS (CIN – wewnątrznabłonkowa szyjkowa neoplazja, CIS – tzw. rak przedinwazyjny, nie naciekający podścieliska). Kolejnym etapem karcynogenezy jest już przekroczenie granicy warstwy podstawnej nabłonka i inwazja podścieliska, wtedy mówimy o występowaniu raka inwazyjnego, którego najbardziej się obawiamy. Neoplazja wewnątrznabłonkowa w szyjce macicy nie zawsze rozwija się w postać inwazyjną nowotworu. Wiele przypadków infekcji HPV jest eliminowanych przez broniący się organizm chorej, a zmiany przedinwazyjne mogą się wtedy samoistnie cofnąć.

Szczepionka przeciwko HPV

Na rynku funkcjonują dwa typy szczepionek: dwuwalentna (Cervarix) oraz czterowalentna (Silgard). Stosuje się cykl 3 następujących po sobie szczepień (0-2-6 miesiąc lub 0-1-6 miesiąc). Zawierają one immunogenne cząsteczki przypominające całego wirusa, przez co stymulują wytwarzanie przeciwciał i następczą ochronę przed zakażeniami określonymi typami wirusa. Miano przeciwciał niestety spada wraz z upływem czasu. Obecnie naukowcy starają się odpowiedzieć, czy w przyszłości będą konieczne doszczepienia, aby ponownie podnieść miano przeciwciał we krwi kobiet po wcześniejszym szczepieniu podstawowym. Cervarix daje odporność na dwa typy wirusa 16 i 18, natomiast Silgard na typ 16, 18 oraz 6 i 11. Szczepionki wykazują również tzw. odporność krzyżową.

Skuteczność szczepionki przeciwko HPV

Podanie dwuwalentnej szczepionki jest efektywne w ponad 90% w zapobieganiu zmianom przedrakowym związanym z infekcją typami 16 i 18 (w grupie kobiet, które wcześniej nie miały kontaktu z HPV). Okazuje się, iż podanie tej szczepionki zapewnia krzyżową odporność na przewlekłe infekcje onkogennymi typami 31, 33 i 45, które nie są zawarte w szczepionce (skuteczność tej ochrony jest jednak mniejsza niż dla typów 16 i 18). W grupie kobiet niezainfekowanych HPV wykazano ponad 70% skuteczność działania szczepionki w zapobieganiu wystąpieniu zmian począwszy od typu CIN2 wzwyż (CIN2+), niezależnie od typu wirusa je wywołującego. Badania prowadzone ze szczepionką Silgard w grupie kobiet aktywnych seksualnie, a zatem potencjalnie zainfekowanych wcześniej wirusem HPV, wykazały zmniejszenie ryzyka wystąpienia zmian typu CIN2+ o skuteczności na poziomie 18%.

Kto powinien się szczepić przeciwko HPV?

W tej materii istnieje sporo kontrowersji. Idealną grupą docelową są kobiety (dziewczęta) w okresie przed inicjacją seksualną (zazwyczaj około 12-16 rok życia). Stosunek płciowy wiąże się bowiem z ryzykiem infekcji wirusem HPV. Szczepić możemy również kobiety starsze (do około 26 roku życia, czasami starsze), aktywnie współżyjące i nieszczepione do tej pory. Mogą one odnieść potencjalne korzyści z zastosowania szczepionki. Idealne w tej sytuacji byłoby dokonanie badania, czy pacjentka miała kontakt z wirusem, czy też nie. Wtedy moglibyśmy szczepić pacjentki, które nie były nigdy zainfekowane. Badania tego typu są jednak specjalistyczne i dość drogie. Możemy założyć, że kobieta powyżej 19 roku życia miała dość dużą szansę kontaktu z wirusem (pod warunkiem rozpoczęcia współżycia), zatem może być wtedy już za późno na szczepienie. Biorąc pod uwagę, iż do raka szyjki macicy przyczynia się więcej onkogennych typów wirusów istnieje ryzyko rozwoju nowotworu zainicjowanego przez taki typ wirusa, na który szczepionka nie działa. Staje się powoli oczywiste, że zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka w grupie kobiet po inicjacji seksualnej nie jest tak spektakularne, jak opisują to dotychczasowe badania naukowe oparte o wyselekcjonowane i idealne grupy pacjentek szczepionych. Należy jednak podkreślić, iż szczepienie dziewcząt, nie mających wcześniej szansy zainfekowania się wirusem HPV jest skuteczne (wspomniana wcześniej 70% efektywność) i powinno być przyszłością pierwotnej profilaktyki raka szyjki macicy.

Nie można zapominać o konieczności wykonywania regularnych badan cytologicznych u kobiet szczepionych. Rak szyjki macicy może być wywoływany innymi czynnikami niż tylko ekspozycja na onkogenny typ wirusa HPV. Poza tym skuteczność szczepionki nie jest 100%. Zaniechanie wykonywania cytologii u pacjentek mogłoby doprowadzić do dramatycznych skutków.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Jak wydłużyć życie?

Za jakość i długość naszego życia w dużej mierze decyduje cały szereg tzw. czynników modyfikowalnych, ...

Rak szyjki macicy a wirus brodawczaka (HPV)

Rak szyjki macicy to nowotwór dróg rodnych kobiety, który jest związany z długotrwałą infekcją wirusem ...

Jak zapobiegać chorobom układu krążenia?

Podejmując walkę o życie wolne od chorób układu sercowo-naczyniowego, warto poznać czynniki, które sami jesteśmy ...

Kolposkopia – wskazania, przygotowanie i przebieg kolposkopii szyjki macicy

Kolposkopia to wziernikowanie szyjki macicy za pomocą kolposkopu. Takie badanie ginekologiczne w prosty sposób umożliwia ...

Badanie cytologiczne w ginekologii

Badanie cytologiczne pochwy jest ginekologicznym badaniem profilaktycznym. Cytologia stosowana jest do wykrywania stanów przedrakowych, raka ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Krwawienie podczas ciąży

Krwawienie z pochwy w trakcie ciąży może mieć wiele przyczyn. Pojawia się choćby w wyniku ...

Cytologia

Cytologia polega na pobraniu komórek z tarczy i kanału szyjki macicy przy pomocy szczoteczki typu ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Cytologia

Celem badania cytologicznego jest wykrywanie i diagnozowanie zmian przedrakowych i rakowych, jakie mogą rozwijać się ...

Alfa-1-antytrypsyna – badanie

Wskazaniem do oznaczenia alfa-1-antytrypsyny jest pojawienie się niepokojących objawów u dzieci i dorosłych takich jak ...

Profilaktyka w ginekologii

Priorytetem w profilaktyce ginekologicznej jest zapobieganie nowotworom złośliwym oraz wczesne wykrycie zmian onkologicznych. Konieczne jest ...

Komentarze (0)