Szczepienie przeciwko pneumokokom

Pneumokoki są jednym z głównych czynników powodujących zakażenia bakteryjne układu oddechowego, zwłaszcza u małych dzieci. Co roku zakażeniu pneumokokami ulega około 1,6 miliona dzieci i 1 miliona osób dorosłych. Najlepszym sposobem profilaktyki są szczepienia ochronne przeciwko pneumokokom.

Co to są pneumokoki?

Pneumokoki (łac. Streptococcus pneumoniae) nazywane również dwoinkami zapalenia płuc, są najbardziej powszechnie występującymi, zjadliwymi, tlenowymi bakteriami, powodującymi niebezpieczne dla zdrowia i życia choroby.

Pneumokoki kolonizują błony śluzowe nosa i gardła nosicieli, którzy są głównym źródłem zakażenia dla innych osób oraz dla siebie samych w okresie osłabienia układu odpornościowego (stres, przeziębienie). Szacuje się, że nosicielami jest około 5-10% zdrowych osób dorosłych i około 20-60% zdrowych dzieci.

Do zakażenia dochodzi zwykle na drodze kropelkowej, przy bezpośrednim kontakcie z osobą zakażoną (pocałunek) oraz przy kontakcie z materiałem, który został zanieczyszczony wydzielinami pochodzącymi z dróg oddechowych osoby chorej. Okres wylegiwania choroby przeciętnie wynosi 1-3 dni.

Pneumokoki są najczęstszym czynnikiem wywołującym bakteryjne zakażenia układu oddechowego, jak: zapalenie ucha środkowego, zatok, zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli, zapalenia płuc, a nawet zapalenia spojówek, otrzewnej oraz stawów. Inwazyjna choroba pneumokokowa (IChP) jest najcięższą postacią zakażenia tymi bakteriami, należą do niej zapalenie płuc z bakteriemią, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz posocznica. Po zakażeniu pneumokokami mogą pojawić się nieodwracalne powikłania jak: niedosłuch, głuchota, zapalenie kości szczękowej oraz objawy neurologiczne, jak padaczka, trudności w koncentracji i nauce.

Częstotliwość zachorowań

Największa liczba zachorowań występuje poniżej 2 oraz powyżej 65 roku życia. Co roku liczba zachorowań spowodowana dwoinkami zapalenia płuc u dzieci poniżej 5 roku życia wynosi około 10 milionów, około 1 miliona umiera. Szacuje się, że w Polsce na IChP choruje rocznie 1 na 2200-5200 dzieci do 2 roku życia. Największa śmiertelność występuje wśród pacjentów z bakteriemią i zapaleniem opon mózgowych.

Profilaktyka zakażeń pneumokokowych

W profilaktyce zakażenia pneumokokami zaleca się szczepienia ochronne, zwłaszcza osobom szczególnie narażonym na infekcje penumokokowe, do których należą osoby powyżej 65 roku życia, a także dzieci powyżej 2 miesiąca życia uczęszczające do żłobka lub przedszkola. Szczepienie jest obowiązkowe (bezpłatne) dla dzieci miedzy 2 miesiącem życia, a ukończonym 5 rokiem życia, które należą grupy ryzyka określonej w Programie Szczepień Ochronnych na rok 2013. Należą do nich między innymi.: dzieci zakażone HIV, z cukrzycą, chorujące na przewlekłe choroby serca, płuc lub nerek, po urazie lub z wadą ośrodkowego układu nerwowego z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego, z implantem ślimakowym. Obowiązkowemu szczepieniu przeciwko pneumokokom podlegają również dzieci między 2 a ukończonym 12 miesiącem życia, które urodziły się przed 37 tygodniem ciąży lub z masą urodzeniową poniżej 2500g.

W Polsce dostępne są dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom. Szczepionki polisacharydowe, zawierają polisacharydy otoczkowe 23 serotypów pneumokoków. Wskazane są osobom należącym do grupy ryzyka po ukończeniu 2 roku życia.

W składzie szczepionek skoniungowanych mogą występować polisacharydy otoczkowe 10 lub 13 serotypów dwoinek zapalenia płuc. Szczepionki te mogą być podawane dzieciom już od 6 tygodnia życia oraz osobom dorosłym. Mogą być jednocześnie podawane z innymi szczepionkami ochronnymi, ale w różne miejsca ciała. Szczepionka trzynastowalentna (PCV13), która zawiera polisacharydy otoczkowe 13 różnych serotypów pneumokoków jest przeznaczona dla dzieci od 6 tygodnia życia do 17 roku życia oraz dla osób dorosłych powyżej 50 lat. Natomiast dziesięciowalentna (PCV10), zawierająca polisacharydy otoczkowe 10 różnych serotypów pneumokoków może być podawana dzieciom od 6 tygodnia życia do 5 roku życia.

Na terenie Polski są zarejestrowane następujące szczepionki:

  • Szczepionka polisacharydowa:
    • PNEUMO 23,
    • PNEUMOVAX 23.
  • Szczepionka skoniungowana:
    • Prevenar 13,
    • Synflorix.

Kto nie powinien się szczepić?

Przeciwwskazaniem do szczepienia jest nadwrażliwość na składniki szczepionki oraz reakcja anafilaktyczna, która pojawiła się po wcześniejszej dawce. Szczepienie powinno zostać odłożone na inny termin u osób z ostrym zakażeniem lub zaostrzeniem choroby przewlekłej. Nie należy podawać szczepionki u pacjentów z zaburzeniami układu krzepnięcia.

Po szczepieniu mogą pojawić się niepożądane objawy poszczepienne jak: zaczerwienienie, obrzęk, wrażliwość na dotyk, ból w miejscu podania lub gorączka, rozdrażnienie, brak apetytu, wymioty, biegunka oraz wysypka.

Coraz więcej dwoinek zapalenia płuc jest odpornych na antybiotyki, co skutecznie utrudnia leczenie farmakologiczne, dlatego szczepienie jest najlepszym sposobem ograniczenia liczby zachorowań. Należy jednak pamiętać, że podanie szczepionki zapobiega infekcjom spowodowanych przez serotypy pneumokoków obecnych w szczepionce.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Szczepienie przeciwko polio

Poliomyelitis jest chorobą wywoływaną przez wirus polio. Schorzenie nazywane jest także chorobą Heinego-Medina i objawia ...

Pneumokoki – co to jest? Jakie objawy i choroby powoduje? Szczepienia dla dzieci i dorosłych

Pneumokoki są bakteriami na które niektórzy pacjenci nie posiadają odpowiedniej odporności. Narażone są na nie ...

Streptococcus pneumoniae (dwoinka zapalenia płuc) – co to jest, objawy, leczenie, jak można się zarazić?

Streptococcus pneumoniae to Gram(+) bakteria, określana jako dwoinka zapalenia płuc. Bakteria ta wywołuje jednak wiele ...

Powikłania poszczepienne u dzieci i niemowląt

Lęk przed powikłaniami poszczepiennymi u dzieci i niemowląt często jest przyczyną tego, że rodzice zastanawiają ...

Szczepienia przeciwko śwince

Świnka to choroba wirusowa wieku dziecięcego. Objawy świnki są charakterystyczne, gdyż występuje obrzęk ślinianek przyusznych. ...

Kalendarz szczepień twojego dziecka

Jak najskuteczniej ochronić dziecko przed groźnymi chorobami zakaźnymi, które mogą być groźne dla zdrowia, a ...

Paciorkowiec u dziecka – objawy zakażenia, rozpoznanie, antybiotyki

Paciorkowce u dzieci mogą powodować zarówno niegroźne infekcje, ale także zagrażające życiu zakażenia. Za szkarlatynę, ...

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej

Ospa wietrzna jest najczęściej występującą chorobą wirusową wieku dziecięcego. Jest wywoływana przez wirus ospy wietrznej ...

Niepożądane odczyny poszczepienne – kiedy pojawia się odczyn poszczepienny?

Niepożądane odczyny poszczepienne to wszystkie zaburzenia jakie pojawiają się w organizmie po szczepieniu. Wywołane są ...

Tężec – szczepionka przeciw tężcowi

Tężec to ostra choroba zakaźna spowodowana przez bakterię Clotridium tetani występująca na całym świecie. Występuje ...

Szczepionka a odporność

Szczepienie ochronne chroni przed wystąpieniem chorób zakaźnych, a także wzmacniają odporność organizmu. Jednakże szczepionki mogą ...

Szczepienie przeciwko WZW typu B

W Polsce obowiązkowe szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (czyli WZW typu B) obejmuje ...

Komentarze (0)