Szczepienie – kleszczowe zapaleniu mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Przebieg choroby jest ciężki i zagraża życiu. Istnieją jednak szczepionki przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu chroniące przed tak groźnym schorzeniem.

Objawy kleszczowe zapalenia mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu (odkleszczowe zapalenie mózgu) jest chorobą wywoływaną przez flawowirusy, które są przenoszone przez kleszcze. Źródłem kleszczowego zapalenia mózgu jest ukąszenie przez zakażonego kleszcza, bezpośredni kontakt z jego płynami ustrojowymi, a także spożycie niepasteryzowanego mleka pochodzącego od zakażonego zwierzęcia. Najczęściej wybieranymi miejscami do ukąszenia przez kleszcza są: głowa, uszy, miejsca zgięcia dużych stawów, a także ręce oraz nogi. Na kleszczowe zapalenie mózgu chorują osoby wieku od 3 do 80 lat, jednak częściej występuje u dzieci, osób starszych oraz u mężczyzn.

Wyróżnia się 3 odmiany kleszczowego zapalenia mózgu: syberyjskie, dalekowschodnie oraz obecne w Polsce środkowoeuropejskie, które ma najłagodniejszą postać.

Okres wylegiwania choroby wynosi zwykle od 7 do 14 dni. Ma typowy dwufazowy przebieg. W większości przypadków pierwotne zakażenie przebiega bez wyraźnych symptomów choroby lub też są one bardzo podobne do objawów grypy. Faza ta trwa do 19 dni. Jeśli nie dojdzie do zajęcia przez wirusy układu nerwowego, chory powraca do zdrowia, w przeciwnym wypadku rozwija się druga faza zakażenia. Wśród objawów, które mogą pojawić się należą: nagłe skoki gorączki (40oC), zmienność nastroju (depresja), światłowstręt, oczopląs, uporczywe bóle i zawroty głowy, a także wymioty. Czasami może wystąpić niedosłuch, spadek ciśnienia krwi, podwójne widzenie, niedowład mięśni, zaburzenia świadomości, a także jej utrata, oraz sztywność karku.

Zajęcie przez wirusa ośrodkowego układu nerwowego może powodować zapalenie rdzenia kręgowego, opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Kleszczowe zapalenie mózgu może nieść za sobą poważne powikłania jak: trwały niedowład, objawy neurologiczne, uszkodzenie pojedynczych nerwów, uszkodzenie słuchu, zaburzenia psychiczne w tym nerwica, depresja, zespoły psychoorganiczne, meteoropatie, nadmierna drażliwość oraz agresja wobec otoczenia. Często pojawia się ograniczona wydolność fizyczna, drżenie rąk, a także upośledzone ruchy rąk. Kleszczowe zapalenie mózgu może doprowadzić do śmierci.

Rodzaje szczepionek

Istnieje kilka sposobów, które mogą uchronić przed kleszczowym zapaleniem mózgu, należą do nich: unikanie ekspozycji na kleszcze poprzez stosowanie odpowiedniej odzieży zakrywającej jak największą powierzchnię ciała, stosowanie środków odstraszających kleszcze (repelentów), wczesne rozpoznawanie ich obecności oraz usunięcie ich z powierzchni ciała, gotowanie lub pasteryzowanie mleka, a także szczepienie. Tylko szczepienie ochronne przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu zabezpiecza w znacznym stopniu przed zachorowaniem. Szczepionka ta jednak nie chroni przed boreliozą, która również jest przenoszona przez kleszcze.

W Polsce zarejestrowane są 2 szczepionki przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu:

  • Szczepionka: Encepur ® K (dla dzieci)
    Szczepionka: Encepur ® K/ Encepur ®Adults(dla dorosłych)
  • Szczepionka: FSME-IMMUN 0,25 ml Junior (dla dzieci)
    Szczepionka: FSME-IMMUN 0,5 ml (dla dorosłych)

Są one inaktywowane, czyli zawierają zabity wirus kleszczowego zapalenia mózgu, co eliminuje niebezpieczeństwo zakażenia, a także umożliwia stosowanie jej u osób z upośledzoną odpornością.

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest ujęte w polskim Programie Szczepień Ochronnych. Obejmuje on szczepienie podstawowe i przypominające.

Schemat sczepienia podstawowego jest następujący: pierwsza dawka, po 1-3 miesiącach druga dawka, po 5-12 miesiącach trzecia dawka. Pierwsze szczepienie przypominające powinno mieć miejsce po 3 latach po ostatniej dawce, kolejne co 3-5 lat. Szczepienie ma bardzo wysoki poziom skuteczności już po podaniu 3 dawek.

Zaszczepienie zimą lub wczesną wiosną, zapewnia ochronę, już od początku aktywności kleszcza. W krajach Europy przyśpieszony schemat szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest zalecany osobom rozpoczynającym szczepienie wiosną, lub latem, w krótkim okresie przed wyjazdem w rejony endemiczne, w których w ciągu ostatnich 24 miesięcy występowało zachorowanie. W zależności od wskazań producenta, stosuje się jeden z schematów: 0, 14 dni, 5-12 miesięcy lub 0, 7 dni, 21 dni, 12 miesięcy.

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest zalecane pracownikom leśnym, wojskowym na poligonach, turystom, przede wszystkim poruszających się pieszo, dzieciom wyjeżdżającym na obozy, funkcjonariuszom straży pożarnej i granicznej, rolnikom, osobom przebywającym na obszarach endemicznych.

Przeciwwskazania do szczepienia

Szczepić się mogą wszystkie osoby, u których nie istnieją przeciwwskazania. Dzieci mogą się szczepić dopiero po ukończeniu 12 miesiąca życia.

Przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, czyli na białko kurze oraz formalinę, neomycynę, gentamycynę, ostra reakcja po poprzedniej dawce szczepionki, a także trwająca ostra choroba infekcyjna, zaostrzenie chorób przewlekłych.

Mimo wysokiego stopnia bezpieczeństwa tej szczepionki, nie określono jej wpływu na kobiety w ciąży, dlatego nie zaleca się przeprowadzania szczepień kobiet ciężarnych, z wyjątkiem uzasadnionych okoliczności.

Po szczepieniu mogą wystąpić odczyny poszczepienne o charakterze miejscowych zmian, w miejscu podania sczepienia: obrzęk, bolesność, zaczerwienienie, przejściowy stan gorączkowy, bóle mięśni oraz głowy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Szczepienie przeciwko pneumokokom

Pneumokoki są jednym z głównych czynników powodujących zakażenia bakteryjne układu oddechowego, zwłaszcza u małych dzieci. ...

Szczepionka przeciw grypie – czy szczepić się przeciw grypie?

Szczepionka przeciw grypie zawiera martwe szczepy wirusa, których zadaniem jest pobudzenie układu immunologicznego do produkcji ...

Ukąszenie przez kleszcza

Ukąszenie przez kleszcza może wywołać między innymi zachorowanie na boreliozę lub kleszczowe zapalenie mózgu. Podstawą ...

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Powszechnie wiadomo, że kleszcze mogą przenosić na człowieka wiele chorób. Oprócz nagłośnionej ostatnimi czasy boreliozy ...

Czy szczepienia są bezpieczne?

Szczepienia, a właściwie pierwsze próby szczepień, pojawiły się już na przełomie XVIII i XIX wieku. ...

Wideo – Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu wywołują wirusy z rodzaju flavivirus, których rezerwuarem są małe gryzonie i kleszcze. ...

Szczepienie przeciwko tężcowi

Tężec jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterie Clostridium tetanii. Do zakażenia dochodzi w wyniku zanieczyszczenia ...

Szczepionki skojarzone

Szczepienia ochronne mają na celu walkę z chorobami zakaźnymi, które do niedawna powodowały epidemie z ...

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych należy do spektrum neuroinfekcji, to znaczy chorób zapalnych układu nerwowego. Może ...

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej

Ospa wietrzna jest najczęściej występującą chorobą wirusową wieku dziecięcego. Jest wywoływana przez wirus ospy wietrznej ...

Jak usunąć kleszcza?

Pogryzienie przez kleszcza może powodować rozwój groźnych chorób, takich jak kleszczowe zapalenie mózgu oraz borelioza. ...

Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu wywołują wirusy z rodziny Flaviviridae. Przebieg kleszczowego zapalenia mózgu jest najczęściej ciężki, ...

Komentarze (0)