Szczepienia przeciwko gruźlicy

Gruźlica jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Około 1/3 całej populacji jest zakażonych prątkami gruźlicy. W Polsce szczepienie przeciwko gruźlicy jest bezpłatne. Ma wysoką skuteczność w zmniejszeniu występowania zakażeń o ciężkim przebiegu.

Co to jest gruźlica?

 

Gruźlica (TB, Tuberculosis) jest chorobą bakteryjną spowodowaną przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Do zakażenia dochodzi na drodze kropelkowej lub pokarmowej. Najczęstszym źródłem zakażenia są osoby chore na gruźlicę, zwłaszcza w okresie prątkowania, rzadziej dochodzi do niego w wyniku spożycia niepasteryzowanego mleka pochodzącego od chorego zwierzęcia czy tez poprzez bezpośredni kontakt z uszkodzoną skórą lub z błoną śluzową. Płód może się zakazić od matki jeśli w jej krwi krążą prątki lub jeśli choruje na gruźlicę narządów rodnych.

Choroba może przebiegać w formie utajonej nawet przez 20 lat nie dając żadnych objawów choroby. W wyniku obniżenia odporności (niedożywienia) dochodzi do jej aktywacji i rozprzestrzenienia prątków z pierwotnej zmiany gruźliczej (miejsce, w którym pierwsze prątki zagnieżdżają się) naczyniami chłonnymi i krwionośnymi po całym organizmie, powodując zakażenie różnych narządów. Najczęściej dochodzi do zakażenia płuc, rzadziej nerek, szpiku kostnego, węzłów chłonnych, mózgu, czy też opon mózgowo-rdzeniowych.

Objawy gruźlicy

 

Kliniczne objawy zakażenia prątkami gruźlicy mogą być różne. W przypadku gruźlicy układu oddechowego charakterystycznym objawem jest długo trwający nawet ponad 3 tygodnie kaszel, któremu może towarzyszyć odkrztuszanie plwociny, a także duszność, ból w klatce piersiowej. Ogólnymi objawami gruźlicy są: osłabienie, zmęczenie, brak łaknienia, utrata masy ciała, nocna potliwość, stany podgorączkowe, a także gorączka zwłaszcza w godzinach popołudniowych lub wczesno-wieczornych. Postępująca gruźlica może prowadzić do niewydolności oddechowej, oddechowo-krążeniowej, a następnie do śmierci. Pozapłucna postać gruźlicy przyczynia się do znacznego upośledzenia funkcjonowania zajętych przez nią narządów, a także obrzmienia, bolesności ruchowej, powiększenia obwodowych węzłów chłonnych. Powikłaniem gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest głuchota, ślepota oraz porażenie lub niedorozwój umysłowy.

 

Gruźlica – zachorowalność

 

Według Światowej Organizacji Zdrowia 1/3 populacji świata jest zakażona prątkami gruźlicy. Największa liczba zachorowań występuje w krajach rozwijających się, najwięcej dotyka ludzi w wieku produkcyjnym. Znacznie częściej chorują mężczyźni i mieszkańcy wsi, a także osoby starsze i niedożywione.

 

Profilaktyka gruźlicy

 

Profilaktyka gruźlicy opiera się przeprowadzeniu szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy (BCG) oraz zmniejszeniu ekspozycji osób zdrowych na prątki, poprzez izolację osób chorych w szpitalach lub w sanatoriach i wdrożenie leczenia farmakologicznego.

Szczepionka BCG jest żywą szczepionką bakteryjną, której składnikiem jest pozbawiona zjadliwości odmiana prątka bydlęcego. Szczepienie przeciwko gruźlicy jest obowiązkowe, przeznaczone dla wszystkich noworodków oraz nieszczepionych, bez niedoboru odporności dzieci do ukończenia 15 roku życia. Szczepionkę podaje się śródskórnie w ciągu 24 godzin po urodzeniu lub w innym możliwym terminie, przed wypisaniem dziecka z szpitala. Szczepienie u przedwcześnie urodzonych dzieci, powinno być przeprowadzone dopiero po osiągnięciu przez nie masy ciała 2000 g. Przed podaniem szczepionki noworodkom urodzonym przez matki zakażone HIV, należy skonsultować się z specjalistą chorób zakaźnych lub z lekarzem z poradni specjalistycznej. Szacuje się, że ochronny czas działania szczepienia wynosi około 10-15 lat. Szczepionka BCG zmniejsza ryzyko występowania najcięższych postaci gruźlicy w tym gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

 

Niepożądane odczyny poszczepiennie

 

Szczepionka BCG podana zdrowemu dziecku jest bezpieczna, jednak praktycznie zawsze wywołuje bezbolesny prawidłowy odczyn zapalny skóry w miejscu jej podania.

Do niepożądanych odczynów poszczepiennych należą: owrzodzenie większe niż 10 mm u noworodków, natomiast u starszych dzieci większe niż 20 mm lub podskórny ropień, powiększenie węzłów chłonnych lub ich ropne zakażenie, zapalenie kości wywołane BCG, zmiany chorobowe w innych narządach i tkankach (np. zapalenie ucha środkowego), toczeń, keloid, rumień guzowaty, uogólnione zakażenie prątkami BCG występuje rzadko i dotyczy osoby z niedoborami odpornościowymi,

Jeśli jednak po szczepieniu pojawią się: wysoka gorączka, obfity wyciek ropy w miejscu podania szczepionki, duży obrzęk lub guz wyczuwalnym płynem w środku w miejscu szczepienia, czy też duży obrzęk lub guz pod pachą po stronie szczepienia, należy skontaktować się z lekarzem.

 

Przeciwwskazania do szczepienia przeciwko gruźlicy

 

Istnieją pewne przeciwwskazania do szczepienia przeciwko gruźlicy, zwłaszcza u dzieci z wrodzonymi niedoborami odporności, dzieci zakażonych HIV, lub z AIDS, noworodków matek chorych na gruźlicę. Nie należy szczepić dzieci urodzone przedwcześnie z masą urodzeniową mniejszą niż 2000 g, a także te które w ciągu ostatnich 4 tygodni przeszły ostrą infekcję. Decyzję o nieszczepieniu dziecka podejmuje lekarz na podstawie aktualnego stanu zdrowia dziecka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.0


Może cię

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienia ochronne u dzieci dzielą się na szczepienia obowiązkowe, które są nieodpłatne oraz szczepienia zalecane, ...

Szczepienia noworodka

Szczepionki są preparatami biologicznymi, pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego. Podanie określonej szczepionki ma na celu wytworzenie ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Mykobakterioza – przyczyny, objawy i leczenie mikobakteriozy

Mykobakterioza (mikobakterioza) jest chorobą, która przebiegiem i objawami przypominać może gruźlicę. Przyczyną schorzenia są bakterie ...

Gruźlica u dziecka

Gruźlica jest chorobą wywoływaną przez bakterię Mycobacterium tuberculosis. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Gruźlica mylnie bywa ...

Szczepienie przeciwko meningokokom

Meningokoki to bakterie powodujące zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Do zakażenia meningokokami dochodzi w skutek kontaktu osoby ...

Próba tuberkulinowa

Próba tuberkulinowa (najczęściej wykonywana próba Mantoux) to badanie, które pozwala określić na ile silna jest ...

Gruźlica kości – przyczyny, objawy, badania, leczenie, szczepienie

Gruźlica to choroba zakaźna, zwykle zajmująca płuca. W przypadku rozsiewu prątków drogą krwionośną może dojść ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Szczepionka na brodawczaka

Jedną z przyczyn występowania raka szyjki jest proces onkogenezy zależny od działania wirusów brodawczaka ludzkiego ...

Gruźlica

W Polsce zachorowalność na gruźlicę (łac. tuberculosis) jest obecnie na niskim poziomie, a farmaceuci odkrywają ...

Gruźlica skóry – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Gruźlica skóry jest rzadkim schorzeniem, które jest następstwem zakażenia skóry przez prątek gruźlicy. Do zakażenia ...

Komentarze (0)