Przeciwwskazania do szczepień ochronnych

Podstawową metodą profilaktyki chorób zakaźnych są szczepienia ochronne, które zawierają w swoim składzie żywe lub zabite drobnoustroje lub ich fragmenty, a także substancje dodatkowe. Podobnie jak w przypadku innych leków, istnieją przeciwwskazania do ich zastosowania. Po ich podaniu mogą wystąpić niepożądane reakcje organizmu o różnym stopniu nasilenia.

Kiedy nie powinno się szczepić

Lekarz na podstawie przeprowadzonego badania lekarskiego powinien ocenić czy istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania do podania określonej szczepionki ochronnej. Przeciwwskazania mogą być przejściowe, wynikające z trwającego stanu chorobowego oraz z zaostrzenia przewlekłej choroby. W takich przypadkach szczepienie powinno zostać przełożone do momentu poprawy stanu zdrowia.

Specyficzne przeciwwskazanie wynika z nadwrażliwości (uczulenia) na składniki szczepionki lub też wystąpienia nieprawidłowej reakcji organizmu po podaniu wcześniejszej dawki tej samej szczepionki.

Do trwałych przeciwwskazań, które uniemożliwiają podanie szczepionek, zawierających w swoim składzie żywe drobnoustroje należą: ciężkie zarówno wrodzone jak i nabyte niedobory odpornościowe, białaczki, toczący się w organizmie proces nowotworowy, chemioterapia, radioterapia, zażywanie wysokich dawek sterydów. Podanie ich zabronione jest również osobom po przeszczepieniu szpiku, transplantacji narządu, a także kobietom w ciąży, ponieważ istnieje ryzyko przeniesienia drobnoustroju chorobotwórczego z szczepionki do płodu. Kobiety w ciąży nie powinny się szczepić na:

  • odrę, świnkę, różyczkę,
  • ospę wietrzną,
  • gruźlicę.

Nie istnieją natomiast żadne przeciwwskazania do szczepienia w przypadku ugryzienia przez chore na wściekliznę zwierze.

Istnieje wiele stanów, które błędne są kwalifikowane jako przeciwwskazane do szczepienia. Należą do nich np: występujące łagodne objawy po wcześniejszych szczepionkach, wcześniactwo, mała masa urodzeniowa, a także niedożywienie. Przeciwwskazaniem nie są również infekcje górnych dróg oddechowych z temperaturą ciała niższą niż 38,5oC, wypryski lub miejscowe zakażenie lub zapalenie skóry, choroby alergiczne (astma, katar sienny), przewlekłe choroby płuc, serca, wątroby i nerek, a także zażywanie antybiotyków lub małych dawek sterydów.

Niepożądany odczyn poszczepienny (NOP)

Czasami pojawiają się działania niepożądane po podaniu szczepionki. Nieprawidłowe reakcje organizmu, które czasowo są związane z szczepieniem nazywane są niepożądanym odczynem poszczepiennym (NOP).Lekarz dokonuje kwalifikacji czy dany objaw pojawiający się po szczepieniu należy do NOP.

Jego przyczyną może być nieprawidłowe podanie szczepionki, działanie samej szczepionki (np. z powodu uczulenie na jej składnik) oraz inna przyczyna przypadkowo występująca w tym samym czasie co szczepienie.

Częstość występowania NOP

Niepożądane odczyny poszczepienne mogą pojawić się po szczepieniu natychmiast lub kilka dni, a nawet tygodni po podaniu szczepionki.

W Polsce przeciętnie 1 niepożądany odczyn poszczepienny występuje na 10000 szczepień. Najczęściej występują po szczepionce przeciwko gruźlicy (BCG). W zależności od częstości występowania NOP, wyróżnia się odczyny: bardzo częste, częste, umiarkowanie częste, rzadkie, bardzo rzadkie.

Rodzaje NOP

Niepożądane reakcje po szczepieniu mogą mieć charakter miejscowy pojawiający się w miejscu podania szczepionki lub ogólny dotyczący całego organizmu. Najczęściej występują odczyny miejscowe, które mają najłagodniejszy przebieg. Odczyny dzielą się również ze względu na stopień ciężkości na ciężkie, poważne oraz łagodne.

W przypadku ciężkich odczynów dochodzi do znacznego uszczerbku na zdrowiu, hospitalizacji, zagrożenia życia, a nawet śmierci.

W przypadku poważnych występują duże nasilenie objawów w postaci znacznego obrzęku, silnego zaczerwienienia, wysokiej gorączki, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia.

Natomiast odczyny łagodne, charakteryzują się pojawieniem miejscowego obrzęku, zaczerwienienia lub podwyższenia temperatury ciała.

Przykłady niepożądanych odczynów poszczepiennych

Po szczepieniu mogą pojawić się następujące reakcje organizmu:

  • bąble pokrzywkowe, utrata lub zaburzenie przytomności, uogólnione zaczerwienienie skóry, kłopoty z oddychaniem. Jeśli objawy te pojawiają w ciągu 30 minut po podaniu szczepionki świadczą o natychmiastowej reakcji uczuleniowej,
  • drgawki,
  • gorączka (39oC lub wyższa) w ciągu 48 godzin po podaniu szczepionki DTP (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi) lub DT (błonicy i tężcowi),
  • ciągły płacz o znacznym nasileniu, pojawiający się przeważnie 6-18 godzin po szczepieniu,
  • obniżenie ciśnienia krwi, napięcia mięśniowego, brak apetytu, brak kontaktu z otoczeniem, bladość skóry, wiotkość głównie po szczepionce DTP,
  • zapalenie stawów, zmniejszona liczba płytek krwi po szczepieniu przeciw różyczce,
  • posocznica,
  • śmierć dziecka z nie wyjaśnionych przyczyn, w ciągu 30 dni po szczepieniu.

Częstość występowania działania niepożądanego po podaniu szczepionki jest zdecydowanie mniejsza od ryzyka zachorowania na groźne dla zdrowia i życia choroby, przeciwko którym te szczepienia ochronne się stosuje. Monitorowanie wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych przez różne instytucje krajowe, państwowe czy tez producentów szczepionek znacznie zwiększa bezpieczeństwo stosowania szczepionek.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Szczepienia ochronne u dzieci dzielą się na szczepienia obowiązkowe, które są nieodpłatne oraz szczepienia zalecane, ...

Czy szczepienia są bezpieczne?

Szczepienia, a właściwie pierwsze próby szczepień, pojawiły się już na przełomie XVIII i XIX wieku. ...

Szczepionka a odporność

Szczepienie ochronne chroni przed wystąpieniem chorób zakaźnych, a także wzmacniają odporność organizmu. Jednakże szczepionki mogą ...

Kobieta ciężarna a wakacje

Z uwagi na ogromną łatwość i wygodę podróżowania w ciągu kilkunastu godzin można znaleźć się ...

Powikłania poszczepienne u dzieci i niemowląt

Lęk przed powikłaniami poszczepiennymi u dzieci i niemowląt często jest przyczyną tego, że rodzice zastanawiają ...

Szczepienie przeciwko WZW typu B

W Polsce obowiązkowe szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (czyli WZW typu B) obejmuje ...

Grypa – szczepienie

Szczepienie przeciwko grypie najlepiej zaplanować jesienią przed sezonem epidemicznym, gdy w aptekach pojawią się zalecane ...

Powikłania poszczepienne u dzieci i niemowląt

Lęk przed powikłaniami poszczepiennymi u dzieci i niemowląt często jest przyczyną tego, że rodzice zastanawiają ...

Przeziębienie i grypa matki a karmienie piersią

W czasie przeziębienia, bólu gardła czy objawów grypy karmienie piersią może być kontynuowane. Bardzo rzadko ...

Szczepionka na błonicę

Błonica to ciężka choroba zakaźna, którą wywołują bakterie Corynebacterium diphtheriae i Corynebacterium ulcerans. Objawy błonicy ...

Szczepienie – kleszczowe zapaleniu mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Przebieg choroby jest ciężki i zagraża ...

Kalendarz szczepień twojego dziecka

Jak najskuteczniej ochronić dziecko przed groźnymi chorobami zakaźnymi, które mogą być groźne dla zdrowia, a ...

Komentarze (0)