Grypa – szczepienie

Szczepienie przeciwko grypie najlepiej zaplanować jesienią przed sezonem epidemicznym, gdy w aptekach pojawią się zalecane na dany rok szczepionki. Kwalifikację pacjenta do podania szczepienia przeprowadza lekarz podczas wizyty. Przeciwwskazaniem do szczepienia jest między innymi rozpoznanie ostrej infekcji lub innej choroby przebiegającej z wysoką gorączką. Działania niepożądane występują średnio u 1–10% szczepionych.

Wirus grypy

Co roku w okresie jesienno-zimowym obserwujemy zwiększoną liczbę zachorowań na grypę. Wysoka gorączka czy ból stawów i mięśni potrafi skutecznie wyłączyć z życia zawodowego i prywatnego, a powikłania grypy mogą spowodować trwały uszczerbek na zdrowiu. Na szczęście na rynku dostępna jest szczepionka.

Grypa wywoływana jest przez trzy grupy wirusów, nazwane kolejnymi literami alfabetu – A, B oraz C. Wszystkie należą do tej samej rodziny – Orthomyxoviridae. Dla łatwiejszego identyfikowania są one dodatkowo opisywane w oparciu o skład ich otoczek, a dokładniej na podstawie typu neuraminidazy (skrót N lub NA) oraz hemaglutyniny (H lub HA), które te otoczki zawierają.

Stąd właśnie wynikają nazwy niekiedy słyszane w mediach, takie jak wirus grypy A H1N1 czy też A H5N1. HA i NA to glikoproteiny, bardzo ważne dla procesu infekowania komórek gospodarza. Pierwsza z nich ułatwia fuzję z błoną komórkową, druga umożliwia opuszczenie zakażonej komórki przez nowo powstałe wiriony. Mutacje w obrębie białek otoczki powodują pojawianie się nowych szczepów wirusa, na które organizm nie jest odporny. Zjawisko to nazywamy skokiem antygenowym oraz przesunięciem antygenowym, w zależności od mechanizmu powstania. Właśnie z ich powodu Światowa Organizacja Zdrowia co roku zmienia skład dostępnej szczepionki tak, aby uodparniała na najczęściej występujące w danym sezonie szczepy wirusów.

Grypa – skład szczepionki

W Polsce zarejestrowane są dwa rodzaje szczepionek:

  • zawierająca inaktywowane rozszczepione winiony (typu split),
  • zawierająca antygeny powierzchniowe wirionów (tzw. podjednostkowa).

Oprócz tego szczepionki zawierają substancje pomocnicze, niezbędne w procesie produkcji, takie jak np. białka jaja kurzego.

Grypa – wskazania do szczepienia

Szczepienie przeciwko grypie jest zalecane osobom z grup wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych, a także tym, dla których choroba będzie stanowiła zagrożenie – osobom z grupy ryzyka. W związku z tym Ministerstwo Zdrowia zaleca szczepienie:

  • osobom z przewlekłymi chorobami układu oddechowego i krążenia,
  • po przeszczepieniach narządów,
  • z chorobami zwiększającymi ryzyko zakrztuszenia – otępienie, choroby nerwowo-mięśniowe, stan po urazie rdzenia kręgowego,
  • dzieciom w przedziale wiekowym od 6. do 59. miesiąca życia,
  • kobietom w ciąży,
  • osobom po 65. roku życia,
  • pacjentom, którzy rok przed szczepieniem wymagali wizyt lekarskich bądź hospitalizacji z powodu chorób metabolicznych, upośledzenia funkcji nerek, hemoglobinopatii lub upośledzenia odporności, spowodowanej leczeniem albo zakażeniem wirusem HIV,
  • pensjonariuszom placówek dla osób przewlekle chorych,
  • pracownikom służb publicznych,
  • rodzinom osób z grup wysokiego ryzyka,
  • dzieciom w przedziale wiekowym od 6 miesięcy do 18 lat leczonym przewlekle kwasem acetylosalicylowym – z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a w przypadku zachorowania na grypę.

Grypa – schemat szczepienia

Szczepienie przeciwko grypie najlepiej zaplanować jesienią przed sezonem epidemicznym, gdy w aptekach pojawią się zalecane na dany rok szczepionki. Kwalifikację pacjenta do podania szczepienia wykonuje lekarz podczas wizyty. Przeciwwskazaniem jest rozpoznanie ostrej infekcji lub innej choroby przebiegającej z gorączką, a także stwierdzone w przeszłości uczulenie na substancję czynną bądź którąkolwiek z substancji pomocniczych.

W pierwszym przypadku podanie szczepienia powinno zostać odroczone. Poza tym szczepienie jest przeciwwskazane u pacjentów, u których w ciągu 6 tygodni od poprzedniego szczepienia przeciwko grypie stwierdzono zespół Guillaina-Barrégo. Szczepionka jest podawana domięśniowo lub głęboko podskórnie. U dzieci stosuje się ją w 1 lub 2 dawkach, u dorosłych w 1 dawce.

Grypa – skuteczność szczepienia

Według danych szacunkowych szczepienie przeciwko grypie zapobiega zachorowaniu u 70–90% osób poniżej 65. roku życia. Skuteczność zależy od wielu czynników, między innymi od wieku pacjenta, typu wirusa, czasu, który minął od podania szczepionki do kontaktu z wirusem oraz osobniczych cech układu odpornościowego. U osób, u których mimo wszystko dojdzie do zakażenia, nie występują powikłania, a choroba ma łagodniejszy przebieg.

Warto jednak pamiętać, że uodpornienie dotyczy szczepów wirusów występujących w danym sezonie epidemicznym i szczepienie należy powtarzać co roku.

Szczepionka przeciw grypie – bezpieczeństwo i działania niepożądane

Dostępne na rynku szczepionki zawierają inaktywowane wirusy, w związku z tym nie spowodują zachorowania na grypę. Opisano kilka możliwych działań niepożądanych, występujących z częstością około 1–10%. Są to objawy miejscowe, takie jak zaczerwienienie, obrzęk, stwardnienie i bolesność w miejscu wstrzyknięcia oraz objawy ogólne, to znaczy bóle głowy, gorączka, wzmożona potliwość oraz bóle mięśni i stawów. Objawy utrzymują się 1–2 dni.

Należy pamiętać, że bezpośredniej analizy korzyści płynących z zaszczepienia przeciwko grypie oraz oceny ewentualnych przeciwwskazań dokonuje lekarz po zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta. Warto umówić się na wizytę jesienią, aby organizm zdążył wytworzyć odporność jeszcze przed rozpoczęciem sezonu grypowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 04.01.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Przeziębienie

Przyczyną przeziębienia są wirusy, a nie bakterie. Do objawów zalicza się złe samopoczucie, uczucie drapania ...

Szczepionka a odporność

Szczepienie ochronne chroni przed wystąpieniem chorób zakaźnych, a także wzmacniają odporność organizmu. Jednakże szczepionki mogą ...

Ciąża a szczepienia i badania

Okres ciąży jest czasem szczególnej ostrożności. Głownie dlatego, że w ciężarnej macicy z dwóch połączonych ...

Kalendarz szczepień twojego dziecka

Jak najskuteczniej ochronić dziecko przed groźnymi chorobami zakaźnymi, które mogą być groźne dla zdrowia, a ...

Szczepienia przeciwko grypie

Grypa jest wysoce zakaźną chorobą, wywołaną przez wirusy. Zakażenie wirusem grypy często powoduje niebezpieczne dla ...

Powikłania grypy

Wachlarz powikłań grypy jest wyjątkowo szeroki, dlatego zdecydowanie nie należy ona do chorób, które można ...

Przeziębienie a grypa u dziecka

Wielu rodziców zastanawia się w jaki sposób skutecznie odróżnić grypę od przeziębienia. Obecność zbliżonych objawów, ...

Szczepienie przeciwko WZW typu B

W Polsce obowiązkowe szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (czyli WZW typu B) obejmuje ...

Zapalenie płuc a grypa – co to jest i jak się leczy grypowe zapalenie płuc?

Wirusowe zapalenie płuc najczęściej wywołane jest wirusem grypy. Rzadko występuje ono jako powikłanie grypy u ...

Przeciwwskazania do szczepień ochronnych

Podstawową metodą profilaktyki chorób zakaźnych są szczepienia ochronne, które zawierają w swoim składzie żywe lub ...

Leczenie grypy

Leczenie grypy obejmuje leczenie objawowe (zwalczanie gorączki i bólu, nawadnianie), a także leczenie przeciwwirusowe i ...

Przeziębienie i grypa matki a karmienie piersią

W czasie przeziębienia, bólu gardła czy objawów grypy karmienie piersią może być kontynuowane. Bardzo rzadko ...

Komentarze (0)