Owrzodzenie jamy ustnej

Owrzodzenia jamy ustnej mogą pojawić się z wielu powodów. Zazwyczaj nie są one poważną dolegliwością i szybko goją się samoistnie bądź po odpowiednim leczeniu miejscowym. Czasem jednak są objawem poważniejszych schorzeń i chorób ogólnoustrojowych, zwłaszcza gdy są rozległe, bądź nie goją się przez dłuższy czas.

Owrzodzenia urazowe

Najczęstszą przyczyną owrzodzeń jest uraz mechaniczny (przypadkowe przygryzienie błony śluzowej, skaleczenie ostrą krawędzią pokarmu) bądź termiczny (poparzenie zbyt gorącym posiłkiem) lub celowe uszkadzanie błony śluzowej (u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi). Owrzodzenia powstałe poprzez uraz są bolesne, a rana otoczona jest rumieniem. Rany zazwyczaj goją się bez dodatkowego leczenia w ciągu kilku (kilkunastu) dni. Ważne jest przestrzeganie odpowiedniej higieny jamy ustnej. W celu przyspieszenia procesu gojenia można miejscowo stosować preparaty przyspieszające regenerację nabłonka, w celu złagodzenia objawów zapalenia stosuje się miejscowo sterydowe lub niesterydowe leki przeciwzapalne. Dostępne są też preparaty złożone. Jeżeli owrzodzenie nie znika w ciągu trzech tygodni, trzeba niezwłocznie poszerzyć diagnostykę w celu wykluczenia poważniejszej choroby, jaką może być rozrost nowotworowy.

Owrzodzenia polekowe

Ranki w obrębie jamy ustnej mogą pojawić się po stosowaniu niektórych leków. Obecnie coraz więcej preparatów daje takie działanie niepożądane. Zazwyczaj za owrzodzenia w obrębie jamy ustnej odpowiedzialne są takie leki jak:

  • Nikorandyl stosowany w leczeniu chorób serca,
  • Indometacyna – lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
  • Fenytoina stosowana w leczeniu napadów padaczkowych,
  • Leki cytostatyczne (składowe chemioterapii), które działają bardzo silnie na wszystkie komórki szybko dzielące się: na komórki nowotworowe będące celem terapeutycznym, ale też i na prawidłowe komórki nabłonka.

Rany związane z przyjmowaniem leków często nawracają (zazwyczaj w tych samych miejscach), mogą być zmianami pojedynczymi lub występować grupowo. Najlepszym rozwiązaniem byłoby odstawienie leku powodującego owrzodzenia, jednak u niektórych pacjentów jest to wręcz niemożliwe (na przykład u pacjentów przyjmujących chemioterapię z powodu choroby onkologicznej), gdyż korzyści terapeutyczne związane z przyjmowaniem leku są dużo wyższe niż dyskomfort związany z jego działaniem niepożądanym. Podobna sytuacja ma miejsce u pacjentów leczonych radioterapią.

Warto wiedzieć, że przewlekłe owrzodzenia jamy ustnej mogą być związane ze stosowaniem nielegalnych środków odurzających bezpośrednio na śluzówki – mają one bowiem działanie silnie drażniące, czasem też połączone są z substancjami mechanicznie uszkadzającymi słabą barierę jamy ustnej.

Nawracające owrzodzenie aftowe

Choroba przybiera różne postaci. Pojawiające się afty mogą wyglądać jak drobne owrzodzenia o średnicy do 5 mm (mówi się wtedy o aftach małych lub aftach Mikulicza), zazwyczaj występujące po dwie lub trzy w jednym skupisku. Znikają maksymalnie w ciągu dwóch tygodni i nie pozostawiają po sobie śladu. W skrajnych przypadkach afty mogą przyjmować dużo większe rozmiary (nawet do 3 centymetrów średnicy) będąc powodem bardzo przykrych dolegliwości bólowych, problemów z mówieniem i trudności z połykaniem, zwłaszcza gdy umiejscowione są na podniebieniu miękkim czy tylnej ścianie gardła. Są to tzw. afty Suttona, które nie goją się tak szybko jak afty małe (proces ten może trwać nawet kilkanaście tygodni) i mogą pozostawiać blizny. Gdy zmiany nie wykazują cech gojenia, należy przeprowadzić dodatkową diagnostykę w kierunku rozrostu nowotworowego, która polega na pobraniu wycinka ze zmiany i zbadaniu go pod mikroskopem.

U około 10 % pacjentów cierpiących na afty nawracające, zmiany przyjmują formę opryszczkopodobną. Afty są wówczas bardzo małe (około 1-2 mm średnicy) i liczne (około 100), goją się w ciągu trzech tygodniu i, tak jak afty małe, nie pozostawiają blizn.

Owrzodzenia jamy ustnej w chorobach ogólnoustrojowych

Afty zwykle pojawiają się u osób zdrowych (dotyczą ok. 10 % populacji), ale w rzadkich przypadkach mogą być związane z chorobami ogólnoustrojowymi, takimi jak:

choroby krwi – głównie niedokrwistości niedoborowe (gdy w organizmie brakuje żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12 – składników niezbędnych do prawidłowej produkcji składników krwi), ale też w przebiegu białaczek;

choroby układu pokarmowego – celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, które między innymi doprowadzają do nieprawidłowego wchłaniania z przewodu pokarmowego niezbędnych dla organizmu składników;

cukrzyca – doprowadza do upośledzenia procesu gojenia się ran, więc drobne uszkodzenia w jamie ustnej mogą przekształcać się w dające dolegliwości owrzodzenia;

choroby reumatyczne – owrzodzenia mogą pojawić się u osób chorujących na toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów;

choroby skóry i śluzówek – pęcherzyca zwykła, rumień wielopostaciowy i inne;

zespół Behçeta – choroba należąca do grupy chorób zapalnych naczyń, charakteryzująca się występowaniem triady objawów: nawracających aft błony śluzowej jamy ustnej, nawracających aft błony śluzowej narządów płciowych oraz nawracającym zapaleniem tęczówki. Owrzodzenia mogą występować u osób cierpiących na inne choroby zapalne naczyń, takie jak ziarniniakowatość Wegenera czy olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic,

zespół PFAPA – czyli tzw. zespół okresowej gorączki i aftowego zapalenia jamy ustnej, gardła i węzłów chłonnych szyjnych,

zespół Sweeta – połączenie aftowego zapalenia jamy ustnej, stanów zapalnych oczu (spojówek i nadtwardówki) oraz zmian skórnych w postaci grudek lub guzków.

Zazwyczaj choroby ogólnoustrojowe dają początkowo inne objawy niż owrzodzenia jamy ustnej, jednak w niektórych przypadkach niegojąca się ranka może być pierwszym alarmem, że coś dzieje się źle w organizmie.

Zmiany na śluzówkach występują bardzo często również w przebiegu chorób zakaźnych, głównie tych wywołanych przez wirusy. Jednym z nich jest wirus HIV, który doprowadza do upośledzenia odporności organizmu ludzkiego. W związku z tym osoba zakażona wirusem HIV jest bardziej podatna na infekcje wywołane czynnikami, z którymi zdrowy organizm nie miałby problemu (na przykład grzybica jamy ustnej czy leiszmanioza). Mówi się wówczas o zakażeniach oportunistycznych. Ale wirusów wywołujących owrzodzenia na śluzówkach jest cała gama, a należą do nich między innymi:

  • wirus ospy wietrznej,
  • wirus cytomegalii,
  • wirus Coxsackie,
  • wirus opryszczki zwykłej,
  • czy wirus Epstein-Barr wywołujący mononukleozę zakaźną.

Owrzodzenia jamy ustnej powstają też w przebiegu zakażeń bakteryjnych: w zapaleniu płuc wywołanym przez Mycoplasma pneumoniae, w kokluszu, kile czy gruźlicy. Choroby wirusowe oraz bakteryjne zazwyczaj przebiegają z objawami towarzyszącymi, powiększeniem węzłów chłonnych i ogólnym złym samopoczuciem, które nakierowują na przyczynę zmian w jamie ustnej. Leczenie polega wówczas na zlikwidowaniu choroby podstawowej (w chorobach wirusowych zazwyczaj stosuje się leczenie objawowe, w chorobach bakteryjnych stosuje się odpowiednie antybiotyki).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Afty – leczenie

Afty to bardzo częste schorzenie jamy ustnej, objawiające się niewielkim owrzodzeniem błony śluzowej powodującym miejscowy ...

Nalot na języku

Nalot na języku niekoniecznie musi sugerować obecność choroby. Może on przybierać barwę białą, żółtą i ...

Ból w jamie ustnej – jakie są przyczyny i jak leczyć bolesne zmiany w jamie ustnej?

Bolesne zmiany w jamie ustnej to uciążliwy problem, często wywołany niedoborem witamin lub urazem błony ...

Przyczyny bólu w jamie ustnej

Wszelkie zmiany, które powodują ból w jamie ustnej są bardzo uciążliwe – są wrażliwe na ...

Urazy w jamie ustnej

Urazy w jamie ustnej mogą być wywołane przez uszkodzenia mechaniczne lub poparzenia termiczne. Najczęściej ich ...

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej – jakie są przyczyny zapalenia jamy ustnej?

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej może być wywołane przez wiele przyczyn i występować w każdym ...

Afty

Afta (łac. aphtosis) to bolesne, niewielkie (o średnicy od 1 mm do 2 cm) owrzodzenie, ...

Drobne urazy w jamie ustnej

Drobne urazy w jamie ustnej mogą być następstwem nieprawidłowego, zbyt intensywnego szczotkowania, źle założonego wypełnienia, ...

Afty w jamie ustnej – objawy, przyczyny, leczenie aft

Afty to niewielkie owrzodzenia, które rozwijają się na śluzówce jamy ustnej. Bywają bardzo bolesne i ...

Aftowe zapalenie jamy ustnej

Aftowe zapalenie jamy ustnej, inaczej aftoza, jest jedną z najczęściej występujących chorób błony śluzowej jamy ...

Choroby jamy ustnej

Najczęstszymi chorobami jamy ustnej są są zakażenia grzybicze i drobne owrzodzenia. Bardzo częstym i dokuczliwym ...

Zmiany w jamie ustnej – przyczyny, objawy, leczenie zmian w ustach

Patologiczne, chorobowe zmiany w jamie ustnej należą do jednych z najczęstszych dolegliwości. Wśród nich należy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon