Lepka, gęsta ślina z krwią – jakie są przyczyny, co to znaczy?

Ślina, wydzielana przez ślinianki, pełni wiele istotnych funkcji. Kiedy dochodzi do jej zmniejszonego wydzielania, pojawiają się nieprzyjemne objawy. Pacjenci skarżą się na uczucie lepkiej, gęstej śliny w ustach. Przyczyn ograniczonej jej produkcji jest wiele (tu np. przyjmowanie niektórych leków, nerwica, choroby autoimmunologiczne). Czasem pojawia się również krew w ślinie – co to oznacza i kiedy trzeba zgłosić się do lekarza?

Co to jest ślina?

Ślina, czyli wydzielina dużych i małych gruczołów ślinowych, mimo że na co dzień jej nie zauważamy, jej brak może mocno dać się we znaki, ponieważ w jamie ustnej pełni wiele różnych funkcji.

Dużymi gruczołami wydzielającymi ślinę są parzyste ślinianki przyuszne, podżuchwowe i podjęzykowe. Drobne gruczoły ślinowe rozmieszczone są w całej jamie ustnej – w błonie śluzowej policzków, warg, podniebienia, języka, a nawet gardła. Ich ilość można szacować w tysiącach, jednakże 90% wydzielanej śliny pochodzi z dużych gruczołów ślinowych, natomiast to małe gruczoły ślinowe odpowiadają za utrzymanie wilgotności jamy ustnej między posiłkami i w porze nocnej.

Ślina obecna w jamie ustnej jest śliną mieszaną, zawierającą, poza właściwą śluzowo-surowiczą wydzieliną gruczołów, również: płyn dziąsłowy, resztki pokarmowe, złuszczone komórki nabłonka i bakterie.

Skład śliny

Głównym składnikiem śliny jest woda – tworzy ją aż w 99%. Pozostałe składniki można podzielić na organiczne i nieorganiczne – to właśnie one odpowiadają za różne funkcje śliny.

Do składników organicznych możemy zaliczyć:

  • białka, np. immunoglobuliny odpowiedzialne za aglutynację paciorkowców oraz enzymy,
  • substancje azotowe, np. mocznik, kwas moczowy,
  • węglowodany, czasem większe ich stężenie stwierdza się u cukrzyków,
  • lipidy,
  • hormony.

Do składników nieorganicznych możemy zaliczyć różne kationy i aniony, takie jak: sodowy, potasowy, wapniowy, chlorkowy, fluorkowy, wodorowęglanowy czy fosforanowy.

Bliżej należy przyjrzeć się enzymom białkowym i układom buforowym. Lizozym jest enzymem, który uszkadza błonę komórkową paciorkowców i ziarniaków, czego efektem jest rozpad komórek bakteryjnych.

Laktoferryna przez chelatację jonów żelazawych działają bakteriostatycznie na bakterie wykorzystujące żelazo w swoim cyklu metabolicznym.

Peroksydaza ślinowa odpowiada za blokowanie metabolizmu bakterii, z kolei amylaza już w jamie ustnej rozpoczyna proces trawienia węglowodanów przez powodowanie rozpadu skrobi na cukry proste.

Jakie są funkcje śliny?

Ślina pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Można wśród nich wymienić funkcję ochronną, obronną, buforową, odżywczą, trawienną i wydalniczą. Funkcję ochronną pełni dzięki swojej płynnej konsystencji i zawartości glikoprotein – zwilża pokarm i umożliwia żucie i przełykanie kęsów pokarmowych.

Dodatkowo mechanicznie oczyszcza jamę ustną przez jej połykanie. Funkcja obronna polega na ograniczeniu kolonizacji bakterii na powierzchni błony śluzowej i zębach, co zależy głównie od działania enzymów.

Funkcja buforowa jest spełniana przez bufor wodowęglanowy i fosforanowy. Norma pH śliny wynosi 7,2, i to właśnie w jego utrzymaniu przez wiązanie jonów wodorowych pomagają układy buforowe.

Funkcja odżywcza spełnia ważną rolę jeśli chodzi o dziedzinę stomatologii, gdyż bierze udział w dojrzewaniu szkliwa, hamuje jego demineralizację i wspomaga remineralizację początkowych zmian próchnicowych.

Funkcję trawienną spełnia wspomniana wcześniej amylaza, zaś funkcja wydalnicza polega na usuwaniu przez ślinę pewnych substancji, takich jak: mocznik, kwas moczowy czy jony metali ciężkich.

Lepka, gęsta ślina – przyczyny

Możemy wyróżnić wzmożone wydzielanie śliny czyli ślinotok, zmniejszone wydzielanie śliny (sialopenia/hyposialia) oraz brak śliny (asialia).

Zwiększone wydzielanie śliny może wystąpić w przypadku wielu chorób ogólnych, np. zapaleń jamy ustnej i gardła, chorób zakaźnych, bruksizmu, zatruć pokarmowych czy ciąży. Objawia się zazwyczaj wyciekaniem śliny z jamy ustnej, uczuciem wypełnienia ust śliną, zaczerwienieniem i podrażnieniem. Głównym leczeniem tych dolegliwości jest leczenie choroby przyczynowej.

Znacznie bardziej dokuczliwe dla pacjentów jest zmniejszone wydzielanie śliny. Osoby trafiając do lekarza często nie są w stanie określić źródła problemu. Nazywają to „gęstą śliną” – często można usłyszeć określenia, takie jak „lepka ślina”, „gęsta ślina w ustach”, „gęsta ślina po jedzeniu, po wysiłku, rano” lub „gęsta/lepka ślina w gardle”. Przyczyną tego zaburzenia może być bardzo wiele różnorodnych czynników, tu należy wymienić np.:

  • leki ( w tym antydepresanty, leki przeciwbólowe ),
  • choroby na podłożu autoimmunologicznym,
  • nerwica, stres,
  • palenie tytoniu,
  • radioterapia,
  • cukrzyca.

Objawami jest uczucie suchości, wygładzony język, brak śliny na dnie jamy ustnej lub jej niewielka ilość i gęsta konsystencja, zaburzenia mowy, trudności w połykaniu i zaburzenia smaku, problemy z użytkowaniem protez oraz duża podatność na próchnicę.

Najrzadsza przypadłość, czyli całkowity brak śliny, zdarza się w przypadku autoimmunologicznej choroby jaką jest zespół Sjögrena.

Oprócz suchości w jamie ustnej (kserostomia) występuje suchość oczu oraz często towarzyszą temu inne choroby autoimmunologiczne. W przypadku podejrzenia tej przypadłości należy koniecznie zgłosić się do lekarza reumatologa.

Gęsta ślina u niemowlaka

Czy nieprawidłowości w wydzielaniu śliny dotyczą tylko dorosłych? Odpowiedź na to pytanie brzmi „nie”, jednak w przypadku małych dzieci zazwyczaj nie można mówić o nieprawidłowościach, są to procesy fizjologiczne.

Zwiększone wydzielanie śliny towarzyszy dzieciom podczas ząbkowania. Pojawia się też często około 3 miesiąca życia, gdyż dopiero wtedy gruczoły ślinowe podejmują działanie, a niemowlę dopiero uczy się co z tą wydzieliną robić. Można wtedy zaobserwować krztuszenie się dziecka lub „wymioty gęstą śliną”.

Krew w ślinie – co to znaczy?

Przypadłość gęstej śliny w ciąży można uznać za normę – nie pojawia się u każdej ciężarnej, jednak, jeśli występuje, jest wynikiem działania zmian w układzie hormonalnym. Jeśli chodzi natomiast o krew w ślinie, należy jak najszybciej zidentyfikować źródło problemu.

W przypadku śliny podbarwionej krwią przyczyną może być niewielkie zranienie bądź stan zapalny dziąseł. Niestety w przypadku krwi w jamie ustnej problem może być dużo poważniejszy, tu np. nieprawidłowości w przewodzie pokarmowym i drogach oddechowych, szczególnie gdy wyczuwalna jest krew w ustach po nocy.

W przypadku występowania gęstej białej śliny najkorzystniejsze jest wykonanie diagnostyki u lekarza. Bywa że opisywany objaw wywoływany jest również refluksem żołądkowo-przełykowym.

Bibliografia

  1. „Stomatologia zachowawcza” Z. Jańczuk.
  2. „Kariologia współczesna” D. Piątowska.
  3. „Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej” R. Górska.
Opublikowano: ; aktualizacja: 01.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Nowotwory ślinianek są dość rzadkim problemem, który prawdopodobnie nigdy nie dotknie nas ani naszych bliskich. ...

Cuchnący oddech – jakie są przyczyny i jak pozbyć się cuchnącego zapachu z ust?

Cuchnący oddech (halitosis lub fetor ex ore) to dość częsty problem. Przyczyny nieprzyjemnego zapachu z ...

Ślinianki – funkcje i skład śliny

Ślina, produkowana i wydzielana przez ślinianki, pełni wiele różnorodnych funkcji w naszym organizmie. Oprócz oczywistej ...

Ślinotok – jakie są przyczyny nadmiernego wydzielania śliny?

Ślinotok to schorzenie, w którym występuje nadmierny wyciek śliny z jamy ustnej. Może być to ...

Obrzęk gruczołów ślinowych

Ślinianka, jak każdy inny narząd w naszym organizmie, może ulec procesowi chorobowemu. Najczęstszym objawem schorzeń ...

Drożdżyca jamy ustnej – przyczyny, objawy, leczenie

Drożdżyca, czyli kandydoza jamy ustnej to efekt zakażenia grzybami Candida albicans. Na błonie śluzowej jamy ...

Sialografia i sialometria – badania na wykrycie chorób ślinianek

Ślinianki (przyuszna, podżuchwowa, podjęzykowa) są gruczołami odpowiedzialnymi za wydzielanie śliny. Niektóre z chorób powodują zaburzenia ...

Świnka u dziecka

Świnka jest chorobą wirusową. Chorują na nią głównie dzieci w wieku szkolnym. Wirus świnki jest ...

Wideo – Ślinotok

Ślinotok jest objawem podrażnienia błon śluzowych oraz ślinianek. Towarzyszy on zespołom bólowym w obrębie jamy ...

Kamica ślinianek

Kamica gruczołów ślinowych jest najczęstszym schorzeniem dotykającym te narządy. W większości przypadków występuje u osób ...

Rak jamy ustnej – przyczyny, badania i leczenie

Rak jamy ustnej należy do najczęstszych raków rozwijających się u ludzi. Do tej pory uważany ...

Ostre i przewlekłe zapalenie ślinianek

Ślinianki, inaczej gruczoły ślinowe (łac. glandulae salivales), są odpowiedzialne za produkcję śliny, która bierze udział ...

Komentarze (0)