Okluzja w stomatologii – przyczyny, objawy, leczenie okluzji

Zjawisko okluzji występuje w kosmetologii, ale również w stomatologii. Choroba okluzyjna związana jest z zaburzeniami stykania się zębów górnych z dolnymi. Przyczynami są nieprawidłowości w harmonii działania zębów, kości czy mięśni. Objawy choroby okluzyjnej to: rozchwiane czy starte zęby, ubytki klinowe (przydziąsłowe), recesje dziąsłowe oraz bóle żuchwy. Jak wygląda leczenie tej choroby?

Okluzja – definicja zjawiska

Zjawisko okluzji polega na tym, że obce jony lub cząsteczki zostają mechanicznie „zamknięte” we wnętrzu kryształów osadu. Tego samego określenia używa się w odniesieniu do pochłaniania niektórych gazów przez metale.

Często mówi się o efekcie okluzji w kosmetyce. Mamy z nią do czynienia, kiedy po nałożeniu na twarz kremu czy maski powstaje film, czyli powłoka na skórze. Dzięki takiemu zjawisku nie dochodzi do szybkiej utraty wody z naskórka. W przypadku kosmetologii wyróżnia się okluzję ciągłą oraz nieciągłą.

Okluzja zębów to naturalne zjawisko. Mianem tym określa się sposób kontaktowania zębów przeciwstawnych. Choroba okluzyjna to z kolei problem stomatologiczny. Bez odpowiedniego leczenia może ona doprowadzić nawet do utraty zębów. Na wizytę kontrolną u stomatologa należy zgłosić się m.in. w przypadku bólu mięśni stawu skroniowego-żuchwowego.

Okluzja w stomatologii – przyczyny

Okluzja jest jednym z kluczowych zagadnień, z którymi zmagają się lekarze dentyści. W stomatologii to sposób, w jaki „kontaktują” się zęby przeciwstawne, czyli jak przebiega stykanie się zębów górnych (szczęki) z dolnymi (żuchwy).

Na okluzję (chorobę okluzyjną) w praktyce stomatologicznej składają się nie tylko zęby, ale także mięśnie oraz stawy skroniowo-żuchwowe. W wyniku niektórych nieprawidłowości może dojść do zaburzenia stykania się zębów i rozwoju choroby okluzyjnej. Okluzja i powiązany z nią bruksizm (zgrzytanie zębami) to coraz częstsze problemy pacjentów.

Przyczyną choroby okluzyjnej są zaburzenia w okluzji. Do rozwoju schorzenia i konieczności leczenia okluzyjnego prowadzą nieprawidłowości w działaniu:

  • zębów (np. kontakty przedwczesne – pewne zęby wcześniej kontaktują się ze sobą przy zagryzaniu niż pozostałe),
  • kości (np. uszkodzenia w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych),
  • mięśni (np. nadmierne zaciskanie mięśni szczęk).

Przyczyną okluzji (choroby okluzyjnej) jest przede wszystkim stres, a także wady zgryzu spowodowane źle wykonanymi wypełnieniami, nieprawidłowo wyrzniętymi zębami mądrości czy obgryzaniem paznokci. Do innych zalicza się wadliwe uzupełnienia protetyczne oraz braki w uzębieniu.

Okluzja zębów – jakie są objawy?

Często objawy choroby okluzyjnej mogą nie być w ogóle wiązane przez pacjentów z problemami stomatologicznymi. Do typowych oznak należy starcie zębów i ubytki klinowe (przydziąsłowe).

Dodatkowo może dojść do zmian w obrębie przyzębia (tkanek otaczających ząb), np. recesji dziąsłowych (odsunięcia się dziąsła od zębów i odsłonięcia korzeni, co może prowadzić do wrażliwości na zimno), rozchwiania zębów lub tkliwych dziąseł.

Może pojawić się ból żuchwy w trakcie żucia (podczas gryzienia pokarmu) lub mówienia, a nawet samoistne bóle głowy, często mylone z migreną. Dodatkowo charakterystyczne są trzaski i przeskoki w stawach, a także „zbaczanie” żuchwy w trakcie otwierania ust. Pacjenci skarżą się też na napięcie szyi i karku.

Z chorobą okluzyjną często wiąże się bruksizm (zaciskanie lub zgrzytanie zębami), zazwyczaj w nocy podczas snu. Po obudzeniu mięśnie szczęk mogą być obolałe, napięte, może wystąpić uczucie odrętwienia twarzy, ponadto w trakcie żucia twardych pokarmów mięśnie szybciej się męczą.

W zaawansowanych przypadkach może dojść do samoistnych bólów zębów na skutek dużych przeciążeń zgryzowych lub dużego starcia zębów, które prowadzi do stanów zapalnych miazgi zęba. Wśród skutków choroby okluzyjnej należy wymienić: częstą utratę wypełnień, pęknięcia i ukruszenia zębów, a nawet uszkodzenia porcelanowych koron czy mostów protetycznych.

Choroba okluzyjna – badania

Aby dobrze zdiagnozować problemy w okluzji, dentysta pobierze wyciski i odleje na ich podstawie modele gipsowe. Za pomocą kęsków zwarciowych zbada także sposób stykania się zębów dolnych z górnymi oraz ustali pozycję szczęki w stosunku do stawów skroniowo-żuchwowych.

Następnie modele są montowane w artykulatorze, czyli urządzeniu naśladującym ruchy żucia. Dodatkowo lekarz może korzystać z nowoczesnych urządzeń badających np. siłę nacisku na poszczególne zęby lub precyzyjnie wyznaczających ruchy żuchwy. Czasem wymagane są także zdjęcia radiologiczne lub badanie tomograficzne promieniem stożkowym (CBCT) w celu oceny struktur kostnych.

Okluzja zębów – leczenie choroby okluzyjnej

Podstawą terapii jest osiągnięcie harmonijnej okluzji. Leczenie często obejmuje kilka dziedzin stomatologii. W przypadku nadmiernej funkcji mięśni korzystne są ćwiczenia rozluźniające. Jedno z najczęściej polecanych polega na wysunięciu żuchwy przy zwartych szczękach do kontaktu brzegów siecznych górnych i dolnych siekaczy, następnie lekkim otwarciu ust, zamknięciu i powrocie do fizjologicznej pozycji żuchwy.

Ćwiczenie takie wykonuje się kilka razy dziennie po kilkanaście powtórzeń. Gdy występuje zaciskanie zębów w nocy, mogą zostać wykonane specjalne nakładki na zęby ograniczające destrukcyjny wpływ siły mięśni na zęby.

Jednym z podstawowych zabiegów leczenia choroby okluzyjnej jest tzw. ekwilibracja. Polega ona na wybiórczym szlifowaniu zębów (w bardzo niewielkim zakresie), dążąc do bardziej równomiernego rozłożenia sił i eliminacji kontaktów przedwczesnych.

Okluzja – protetyka

Dodatkowo nierzadko wymagana jest przebudowa całego narządu żucia, np. poprzez podniesienie zwarcia. Na skutek starcia lub utraty zębów dochodzi do obniżenia wysokości zwarcia i zaburzeń w obrębie stawu. Podniesienie tej wysokości za pomocą odbudowy zębów materiałami kompozytowymi lub pracami protetycznymi przywraca harmonię.

Czasem potrzebne jest ustawienie żuchwy w prawidłowej pozycji (tzw. deprogramacja) – przez kilka tygodni nosi się specjalne nakładki na zęby (deprogramatory), które zmieniają ustawienie kości w stawie skroniowo-żuchwowym.

Nierzadko wymagane jest także leczenie protetyczne (w celu uzupełnienia brakujących zębów) oraz ortodontyczne, dzięki któremu pozbędziemy się wady zgryzu i uporządkujemy pozostałe zęby. Należy pamiętać, że leczenie okluzyjne jest często leczeniem skomplikowanym i wieloetapowym. Plan terapii jest ustalany przez lekarza indywidualnie dla każdego pacjenta, po wykonaniu serii niezbędnych badań.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.05.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Drobne urazy w jamie ustnej

Drobne urazy w jamie ustnej mogą być następstwem nieprawidłowego, zbyt intensywnego szczotkowania, źle założonego wypełnienia, ...

Rodzaje aft – Suttona, Mikulicza, Bednara – leczenie małych i dużych aft

Afty to owrzodzenia w jamie ustnej. Istnieje kilka rodzajów tych zmian w ustach. Wyróżnia się ...

Bruksizm

Bruksizm, czyli nieświadome zgrzytanie zębami przez sen, jest schorzeniem charakterystycznym dla wieku dziecięcego, ale zmaga ...

Rak wargi – przyczyny, objawy, leczenie raka na wardze

Rak wargi jest nowotorem złośliwym. Wśród przyczyn choroby należy wymienić: palenie paierosów, nadużywanie wysokoprocentowego alkoholu, ...

Nadwrażliwość zębów – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby na nadwrażliwe zęby

Nadwrażliwość zębów na zimne, gorące, słodkie pokarmy i napoje jest uciążliwą dolegliwością. Wśród przyczyn wymienia ...

Czarna pasta do zębów – działanie, stosowanie, efekty, opinie, cena, gdzie kupić

Czarne pasty do zębów zaczęły pojawiać się na drogeryjnych półkach od kilku lat. Mówi się, ...

Zapalenie dziąseł – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby na stan zapalny dziąseł

Zapalenie dziąseł to najczęściej wynik płytki nazębnej powstającej na skutek nieprawidłowej higieny jamy ustnej. Inne ...

Aftowe zapalenie jamy ustnej

Aftowe zapalenie jamy ustnej, inaczej aftoza, jest jedną z najczęściej występujących chorób błony śluzowej jamy ...

Ubytki klinowe – jak powstają, wyglądają i jak leczyć ubytki klinowe zębów?

Ubytki klinowe powstają na granicy korony i korzenia zęba. Przyczyny próchnicy klinowej to m.in. zbyt ...

Zaciskanie zębów (w dzień i w nocy) – przyczyny, skutki i leczenie zaciskania szczęki

Zaciskanie zębów związane jest z nadmierną czynnością mięśni zaciskających szczęki. Przyczyny zaciskania szczęki to m.in. ...

Wyrzynanie zębów – u dzieci i dorosłych – kiedy, ile trwa, sposoby na łagodzenie bólu

Wyrzynanie zębów kojarzone jest zazwyczaj z rosnącymi zębami mlecznymi u dzieci. Okazuje się jednak, że ...

Zapalenie dziąseł

Zapalenie dziąseł to choroba, która powoduje osłabienie dziąseł, ból, tkliwość, krwawienie z dziąseł. Bezpośrednią przyczyną ...

Komentarze (0)