Skóra – budowa i funkcje

O pielęgnacji skóry mówi się dużo, a temat jest obecny praktycznie we wszystkich mediach. Jest naszą wizytówką na co dzień. Staramy się, żeby wyglądała pięknie i młodo. Nawilżamy, odżywiamy, chronimy, ale czy z kosmetycznego punktu widzenia nasza wiedza o skórze jest wystarczająca?

Czym jest skóra?

Statystycznie skóra osoby dorosłej to ok. 1,5 do 2 m powierzchni, a waga jej stanowi dwukrotność wagi mózgu, ok. 3,5 kg. W zależności od obszaru ciała grubość skóry waha się od 0,5 mm w okolicy powiek, do 3 mm na podeszwach stóp. Na całej powierzchni skóry rośnie średnio 5 milionów włosów, a przez całe życie tracimy ok. 18 kg skóry w postaci złuszczonego naskórka.

Skóra składa się z 3 warstw:

  • naskórka,
  • skóry właściwej,
  • tkanki podskórnej.

Na powierzchni skóry za wyjątkiem dłoni i stóp znajduje się tzw. płaszcz hydrolipidowy zbudowany z mieszanki wody (przede wszystkim potu) oraz lipidów, czyli sebum (wydzielina gruczołów łojowych). Odpowiada on za ochronę i optymalne nawilżenie naskórka. Na powierzchni skóry od wewnątrz dłoni i stóp znajdują się także linie papilarne, o indywidualnym rysunku dla każdego człowieka.

Czym jest naskórek?

Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry. Jest on zbudowany jest z czterech warstw. W głębszych warstwach komórki mnożą się i dzielą, a przechodząc do wyższych warstw ulegają stopniowej keratynizacji (obumierają), by ostatecznie złuszczyć się w górnej części warstwy rogowej naskórka. Naskórek nieustannie się odnawia, a każda złuszczona komórka jest natychmiast zastąpiona następną. Przejście komórki z najgłębszej, żywej warstwy do warstwy rogowej trwa około 28 dni, czyli jest to okres pełnej regeneracji naskórka.

Najważniejsze komórki naskórka to:

  • keratynocyty, które stanowią ok 90% wszystkich komórek naskórka, produkują one białko keratynę wypełniające komórki warstwy rogowej (odpowiada ono częściowo za zachowanie prawidłowego nawilżenia skóry);
  • komórki Langerhansa to komórki odpornościowe, wychwytują antygeny (bakterie, wirusy itp.), które dostaną się do naskórka. Komórki te są ruchome i przemieszczają się do układu limfatycznego (odpornościowego);
  • komórki Merkla są receptorami dotyku, połączonymi z układem nerwowym;
  • melanocyty to komórki barwnikowe, wytwarzające pigment (melaninę) odpowiedzialny za zabarwienie naskórka, tęczówki oka i włosów.

Skóra właściwa – gruczoły potowe i łojowe

Skóra właściwa znajduje się pod naskórkiem, podtrzymując go i odżywiając. Komórki skóry właściwej, fibroblasty produkują włókna kolagenu i elastyny, białek, które budują „rusztowanie” dla tkanki skórnej. Odpowiedzialne są one za elastyczność i odporność mechaniczną skóry. Pomiędzy włóknami kolagenu i elastyny znajduje się m in. kwas hialuronowy, który działając jak gąbka, wiąże cząsteczki wody i odpowiada za jędrność skóry.

W skórze właściwej znajdują się tzw. przydatki skórne: mieszki włosowe, gruczoły łojowe i gruczoły potowe oraz paznokcie, jak również naczynia krwionośne i włókna nerwowe, które wnikając między komórki naskórka warunkują wszystkie rodzaje czucia skóry: ucisk, dotyk, zimno, ciepło, świąd i ból.

Gruczoły łojowe uchodzą do mieszków włosowych. Ich zadaniem jest produkcja łoju (sebum), który wchodzi w skład płaszcza hydrolipidowego na powierzchni naskórka. Sebum chroni skórę przed działaniem czynników mechanicznych, chemicznych i bakteryjnych. Wydzielanie sebum jest hormonozależne, największe u noworodków i w okresie dojrzewania (męskie hormony androgeny nasilają produkcję łoju, żeńskie hormony estrogeny hamują). W miejscach, gdzie występują skupiska gruczołów łojowych tworzą się tzw. rynny łojotokowe: tj. owłosiona powierzchnia głowy, strefa T na twarzy (czoło, nos, broda), mostek, przestrzeń pomiędzy łopatkami.

Gruczoły potowe dzielą się na ekrynowe (ok. 3 miliony na całej powierzchni ciała, biorące udział w termoregulacji organizmu) i apokrynowe (w okolicach płciowych i pod pachami). Gruczoły apokrynowe wytwarzają pot o zapachu specyficznym dla każdego człowieka. Nieprzyjemny zapach może być spowodowany rozpadem lipidów zawartych w wydzielinie wskutek działania bakterii. Pot to rozcieńczony roztwór soli, zawierający ponadto mocznik, kwas mlekowy, cukry, tłuszcze i niektóre pierwiastki. Dziennie człowiek wydziela ok. 0,5-1 l potu.

Istnieje jednostka anatomiczna o nazwie aparat włosowo-łojowy obejmująca mieszek włosowy, gruczoł łojowy, gruczoł apokrynowy i mięsień przywłosowy.

W mieszku włosowym powstaje włos, przechodzi on trzy fazy rozwojowe:

  • anagen – wzrostu,
  • katagen – zaniku,
  • telogen – spoczynku.

Włos rośnie średnio 1,5 cm na miesiąc, a podstawowym jego budulcem jest keratyna. Dziennie wypada ok. 60-100 włosów. Mięsień przywłosowy podnosi włos – jest to ochrona przed zimnem (tzw. „gęsia skórka”).

Paznokcie zbudowane są z płytki rogowej, ochraniającej opuszki palców dłoni i stóp. Podobnie jak włosy zbudowane są z keratyny, rosną ok. 3 mm na miesiąc, a pełny odrost paznokcia trwa 150 dni.

Tkanka podskórna umiejscowiona jest pomiędzy skórą właściwą a tkanką mięśniową, zbudowana jest z komórek tłuszczowych, pełni funkcję podporową dla skóry właściwej i naskórka.

Funkcje skóry

  • Ochrona – skóra chroni niżej położone tkanki przed czynnikami mechanicznymi, zanieczyszczeniami, przenikaniem mikroorganizmów do wnętrza ciała. Warstwa rogowa naskórka stanowi filtr przepuszczający niektóre substancje z zewnątrz (np. leki)
  • Naskórek chroni przed destrukcyjnym działaniem promieni słonecznych za pomocą pogrubienia tkanki i wytwarzania barwnika melaniny przez komórki melanocyty (opalenizna). Ludzie o ciemnej karnacji są w mniejszym stopniu narażeni na poparzenia słoneczne i występowanie zmian nowotworowych w obrębie skóry. Melanina rozprasza promieniowanie UV. Dzięki rogowaceniu słonecznemu i pigmentacji skóra może samoistnie wytworzyć ochronę równą ok. 40 SPF.
  • Synteza witaminy D – mimo destrukcyjnego działania promieni słonecznych, ich niewielka ilość jest potrzebna by w organizmie powstała witamina D3. Jest ona niezbędna w procesie przyswajania wapnia, potrzebnego do prawidłowej budowy, rozwoju i funkcjonowania tkanki kostnej.
  • Termoregulacja – skóra chroni organizm przed przegrzaniem, dzięki wytwarzaniu potu przez miliony gruczołów potowych znajdujących się w skórze (parowanie przez skórę), naczynia krwionośne w skórze właściwej ulegają rozszerzeniu obniżając temperaturę krwi.
  • Tkanka podskórna (tłuszczowa) oprócz ochrony niżej położonych narządów przed urazem mechanicznym pełni także funkcję izolacyjną – utrzymuje ciepło.
  • Recepcyjna – zakończenia nerwowe w naskórku warunkują odczuwanie dotyku, ucisku, ciepła, zimna, świądu i bólu.

Idealna skóra jest gładka, delikatna i elastyczna. Są oczywiście różnice w skórze dziecka, kobiety i mężczyzny spowodowane m.in. działaniem hormonów. Istnieją ponadto czynniki genetyczne, hormonalne oraz środowiskowe mające wpływ na obraz skóry, ale dużej mierze codzienna podstawowa pielęgnacja i ochrona przeciwsłoneczna ma wpływ na jej stan i wygląd. Dlatego dokładne rozpoznanie potrzeb skóry i dobór odpowiednich kosmetyków jest tak istotny dla długotrwałego zachowania skóry w dobrej kondycji.

Opublikowano: ; aktualizacja: 25.05.2016

Oceń:
4.4


  • Tagi:

Może cię

Peeling kawitacyjny

Peeling kawitacyjny, nazywany również peelingiem ultradźwiękowym, należy do grupy peelingów fizycznych o działaniu powierzchniowym. Ultradźwięki ...

Pielęgnacja szyi i dekoltu

Bardzo często zdarza się, że w codziennej pielęgnacji zaniedbywana zostaje szyja i dekolt. Brak nawilżenia ...

Komórki macierzyste w kosmetologii

Komórki macierzyste to komórki niezróżnicowane, które dzięki swoim unikalnym właściwościom, stanowią swoisty system naprawczy organizmu ...

Flawonoidy w kosmetyce

Mimo biotechnologicznego postępu wszystko, co dobre i zdrowe dla ludzkiego organizmu, związane jest z jego ...

Lasery w kosmetologii

Lasery kosmetyczne są wykorzystywane od ponad 20 lat i stanowią jedną z najbardziej efektywnych metod ...

Opalanie – jak słońce działa na skórę?

Ładna i zdrowa opalenizna to atrakcyjny wygląd i dobre samopoczucie. Niezbędna jest jednak odpowiednia ochrona ...

Rozstępy na piersiach

Rozstępy na piersiach to problem dotyczący kobiet w każdym wieku. Rozstępy pojawiają się na skórze ...

Zmarszczki

Zmarszczki to widoczne oznaki starzenia się skóry. Współczesne społeczeństwo jest poddawane silnej presji, dotyczącej jak ...

Zabiegi na dłonie

Sucha, popękana skóra dłoni wymaga szczególnej pielęgnacji. Oprócz kremów, maseczek i peelingów, które można wykonać ...

Przebarwienia skóry – jak dbać o skórę z przebarwieniami?

Najczęstsze przebarwienia skóry to: piegi, ostuda, plamy soczewicowate. Przyczynami powstawania plam na skórze są: promieniowanie ...

Kiedy tatuowanie może być niebezpieczne?

Tatuowanie ciała nie zawsze jest zabiegiem bezpiecznym dla naszego zdrowia. Wprowadzenie sztucznego barwnika pod skórę ...

Korekcja blizn przyrosłych i keloidów

Bliznowiec (z łac. keloid) to odmiana łagodnej zmiany skórnej, która powstaje w wyniku zaburzenia procesu ...

Komentarze (0)