Leczenie bólu w czasie porodu

Ból porodowy jest nieprzyjemnym odczuciem związanym z rzeczywistym lub zagrażającym uszkodzeniem tkanek. Stopień jego odczuwania zależy od osobniczo zmiennego progu bólowego oraz okoliczności wynikających z momentu zakończenia ciąży.

Skąd się bierze i co powoduje ból porodowy?

Na ból porodowy składają się dwa komponenty – trzewny i somatyczny.

  • Ból trzewny jest spowodowany podrażnieniem receptorów zlokalizowanych w otrzewnej trzewnej i narządach jamy brzusznej w wyniku rozciągania, skurczu, nacisku, pociągania czy wzrostu temperatury. Ból ten występuje w pierwszym okresie porodu i wywołany jest skurczami trzonu mięśnia macicy oraz rozwieraniem się szyjki macicy;
  • Ból somatyczny jest spowodowany podrażnieniem otrzewnej ściennej i ściany jamy brzusznej przez bodźce związane z pociąganiem. Ten rodzaj bólu występuje w drugim okresie porodu, pochodzi z kanału rodnego (pochwa i krocze), wynika z napinania się, rozciągania i rozrywania powięzi, skóry i tkanek podskórnej oraz ucisku na mięśnie krocza.

Silny ból porodowy wywołuje szereg zmian w organizmie kobiety rodzącej. Powoduje:

  • przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • zmiany rytmu oddychania z okresami szybkiego i wolnego oddechu (w przypadku zbyt szybkich oddechów może dojść do zasadowicy czyli zakłócenia niezbędnej dla życia równowagi kwasowo-zasadowej, co w efekcie może powodować przejściowe niedotlenienie płodu),
  • zwiększone zużycie tlenu u matki.

Ból porodowy może powodować:

  • zaburzenia w koordynacji skurczów macicy,
  • obkurczanie naczyń mózgowych i wywoływanie zawrotów głowy i omdlenia,
  • zaburzenie perystaltyki jelit wywołując nudności lub wymioty,
  • stymuluje korę nadnerczy, czego wynikiem jest podwyższenie stężenia kortyzolu – hormonu stresu.

Rodzaje znieczulenia bólu porodowego

Idealna metoda znieczulenia powinna być skuteczna i w pełni bezpieczna dla matki i płodu. Zastosowanie środka przeciwbólowego nie powinno przysparzać trudności i powinno pozostawać pod kontrola rodzącej. Ważne jest, żeby w razie konieczności można były natychmiastowo przerwać znieczulenie i odwrócić skutki jego działania. Dobre znieczulenie nie powinno wpływać na czynność skurczową mięśnia macicy oraz na możliwość poruszania się rodzącej.

Możliwości złagodzenia bólu porodowego jest wiele:

  • sposoby naturalne, takie jak masaż czy kąpiel w ciepłej wodzie,
  • podanie gazu rozweselającego,
  • stymulacja impulsami elektrycznymi za pomocą urządzenia TENS,
  • znieczulenie farmakologiczne.

Naturalne metody łagodzenia bólu

Zaletą naturalnych metod łagodzenia bólu porodowego jest to, że nie powodują skutków ubocznych i nie wymagają aparatury medycznej. Ich wadą, że nie znoszą bólu całkowicie, mogą go jednak w znacznym stopniu złagodzić. W ich zastosowaniu bardzo pomaga obecność przy rodzącej kogoś bliskiego. W czasie porodu ulgę może przynieść:

  • odpowiedni sposób oddychania: uczestnicy szkół rodzenia uczą się go podczas zajęć, ale można odpowiednio oddychać bez wcześniejszych ćwiczeń, należy wiedzieć jak oddychać przeponowo; wydech ma być dłuższy niż wdech, nabieramy powietrza przez nos stopniowo rozprężając brzuch (unosząc go do góry), a następnie robimy długi wydech przez usta, w czasie którego brzuch swobodnie opada. Ta technika najbardziej dotlenia dziecko, stąd powinniśmy z niej korzystać w sytuacji, kiedy dziecko „prosi” o więcej tlenu. Kiedy skurcze stają się bardziej bolesne, trudno oddychać wolno i majestatycznie, zachowując tę samą technikę oddychania, należy przyspieszyć oddech na szczycie skurczu a wraz z przyspieszeniem należy oddech spłycić; wydech nadal powinien być dłuższy niż wdech;
  • ciepła kąpiel: zanurzenie się w ciepłej wodzie wielu kobietom przynosi ulgę, często przyspiesza też poród. Kąpiel odpręża, rozluźnia mięśnie i poprawia krążenie, dzięki temu skurcze stają się mniej bolesne i bardziej efektywne. Jeśli w szpitalu na sali porodowej jest wanna, dobrze z niej skorzystać; można w niej polegiwać od czasu do czasu lub przebywać przez cały czas porodu, a nawet urodzić dziecko do wody. Jeśli na sali porodowej nie ma wanny dla rodzących, można skorzystać z prysznica; ciepła woda, polewanie brzucha i krzyża pozwalają przetrwać skurcze;
  • masaż: odpowiedni dotyk może przynieść ulgę, zwłaszcza przy bólach w okolicy krzyża, lędźwi; pomoże rozluźnić napięte mięśnie ramion i barków. Stosuje się delikatne albo silniejsze pocieranie, ucisk, ruchy okrężne lub w poprzek pleców, zależnie od tego, co sprawia ulgę; masaż może wykonywać osoba towarzysząca rodzącej lub położna prowadząca poród;
  • okłady: przy bardzo dokuczliwych bólach pleców może pomóc przykładanie woreczka z lodem albo przeciwnie - ciepły kompres (np. termofor, podgrzany woreczek wypełniony gorczycą); okłady można też stosować na zmianę: ciepłe - zimne;
  • zmiana pozycji porodowej: aktywność w czasie porodu nie tylko przyspiesza go, ale także poprawia samopoczucie rodzącej i sprawia, że łatwiej jej jest znieść ból porodowy; pozostawanie w ruchu i w pozycji pionowej do samego końca porodu, zapewnia rozluźnienie mięśni dna miednicy. Kobiety, które przez większą część porodu muszą leżeć, zwykle odczuwają go jako bardziej bolesny. Rodząca powinna starać się znaleźć jak najlepszą dla siebie pozycję. W wielu salach porodowych są piłki, worki sako;
  • dobre nastawienie psychiczne: strach zwiększa ból, a ból zwiększa strach. Najbardziej boimy się rzeczy zupełnie nam nieznanych, dlatego dobrze podczas ciąży uczestniczyć w zajęciach szkoły rodzenia, gdzie można zdobyć wiedzę na temat przebiegu porodu; poza tym myśleć pozytywnie podczas porodu o tym, że niedługo zobaczymy własne dziecko.

Gaz rozweselający

W niektórych szpitalach rodząca może poprosić o podanie gazu rozweselającego - Entonoxu. Skorzystanie z tej metody od roku 2013 jest bezpłatne.

Gaz jest mieszaniną tlenu i podtlenku azotu w równych częściach. Nie znosi bólu porodowego, ale przynosi wyraźną ulgę. Działa bowiem odprężająco i pozwala doświadczyć chwilowej euforii, dzięki której łatwiej można sobie poradzić z trudami porodu. Rodząca wdycha go przez specjalny ustnik i sama dawkuje sobie potrzebną ilość gazu (oczywiście przez cały czas czuwa nad nią anestezjolog). Kiedy zaczyna się skurcz, robi 2-3 głębokie wdechy i Entonox od razu zaczyna działać.

TENS - przezskórna stymulacja nerwów

Nazwa tej metody to skrót od angielskiego określenia przezskórnej elektrycznej stymulacji nerwów. TENS jest niewielkim, bezpiecznym bateryjnym urządzeniem, który generuje ukształtowane przez mikroprocesor właściwe impulsy i przenosi je przewodami do samoprzylepnych elektrod. Do pleców rodzącej przykleja się cztery elektrody, z których każda ma powierzchnię 4 na 10 cm. Elektrody umieszcza się w linii środkowej pleców w odległości 4 - 5 cm od osi kręgosłupa. Pierwszą parę - w okolicy dolnych kręgów piersiowych i górnych kręgów lędźwiowych, drugą parę - w okolicy kości krzyżowej. Elektrody połączone są ze stymulatorem. Rodząca może sama ustawiać tak natężenie impulsów, jak i ich częstotliwość.W chwili skurczu emitują one delikatne impulsy elektryczne, które zmniejszają odczuwanie bólu porodowego. Kobieta czuje przy tym lekkie łaskotanie lub mrowienie. Urządzenie może również obsługiwać osoba towarzysząca.

Ten rodzaj znieczulenia jest bezpieczny i dla mamy i dla dziecka. Niestety, niewiele polskich szpitali ma te urządzenia w wyposażeniu. W wielu miastach można je jednak pożyczyć, np. w wypożyczalniach sprzętu rehabilitacyjnego.

Leki opioidowe

Opioidowe leki analgetyczne, takie jak Dolargan, Dolcontral, Petydyna, Fentanyl przenikają przez barierę łożyskową, działają usypiająco na noworodka, mogą wywołać depresję oddechową u matki, mogą zaburzać czynność serca u noworodka. Podaje się w injekcji lub w kroplówce dożylnej.

Znieczulenie zewnątrzoponowe

Skutecznie likwiduje ból porodowy (lub przynajmniej zmniejsza go do akceptowanego przez rodzącą poziomu) ale może mieć wpływ na akcję porodową. Stąd też ma swoich zwolenników i przeciwników. Jego niepodważalną zaletą jest to, że nie ma wpływu na organizm rodzącego się dziecka.

Znieczulenie zewnątrzoponowe zwykle rozpoczyna się po ustabilizowaniu czynności skurczowej mięśnia macicy, przy rozwarciu szyki macicy: u pierwiastki 4 - 5 cm, a u wieloródki 3 - 4 cm. Lekarz anestezjolog najpierw znieczula skórę na odcinku lędźwiowym kręgosłupa, a następnie za pomocą igły umieszcza między kręgami w tzw. przestrzeni zewnątrzoponowej miękką rurkę o średnicy jednego milimetra. To za jej pomocą aplikowany jest lek znieczulający. Dzięki niemu kobieta nie odczuwa bólu od pasa w dół ale ma czucie w nogach i może być aktywna w czasie porodu, a potem przystawić dziecko do piersi.

Znieczulenie zewnątrzoponowe może mieć skutki uboczne. Niektóre kobiety przez 1 - 2 dni po porodzie boli głowa, u innych występują wahania ciśnienia krwi. Niekiedy w wyniku znieczulenia rodząca zbyt słabo odczuwa skurcze parte, akcja porodowa przedłuża się i konieczne są kolejne interwencje medyczne - nacięcie krocza, użycie próżniociągu, kleszczy a nawet cesarskie cięcie. Mimo to uważa się, że to bezpieczny i skuteczny sposób znoszenia bólu porodowego.

Inne rodzaje znieczulenia

Działają silniej niż znieczulenie zewnątrzoponowe. Stosuje się je w razie cięcia cesarskiego.

  • Dawniej operację przeprowadzano zawsze w znieczuleniu ogólnym, powodującym całkowitą utratę świadomości. Do podtrzymania oddychania konieczna jest wówczas intubacja, czyli założenie rurki do tchawicy. Dożylne środki znieczulające krążą we krwi matki i przechodzą przez łożysko do płodu, co zmusza operatora do pośpiechu. Po zastosowaniu znieczulenia ogólnego samopoczucie kobiety zwykle nie jest najlepsze. Przez jakiś czas może być senna, osłabiona, może odczuwać nudności, a także ból i zawroty głowy. Pierwsze karmienie piersią odbywa się zwykle po kilku godzinach. Dzisiaj znieczulenie ogólne wykonuje się tylko w nagłej sytuacji lub gdy nie można zastosować znieczulenia przewodowego: zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego.
  • Znieczulenie zewnątrzoponowe polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do przestrzeni między oponami otaczającymi kręgosłup w okolicy lędźwiowej i podawaniu przez ten cewnik kolejnych dawek leku znieczulającego.
  • W znieczuleniu podpajeczynówkowym jednorazową dawkę leku wstrzykuje się do kanału rdzeniowego, pod oponę pajęczą. Rodząca przestaje odczuwać ból w dolnej połowie ciała, zachowuje natomiast czucie w górnej połowie i ciała, a także pełną świadomość. Ma to ogromne znaczenie dla matki, pozwala jej choć w części uczestniczyć w narodzinach dziecka. Zobaczyć je, dotknąć. W znieczuleniach przewodowych leki nie przechodzą do krwiobiegu matki i płodu, co pozwala lekarzowi operować w mniejszym pośpiechu.
Opublikowano: ; aktualizacja: 05.07.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Znieczulenie zewnątrzoponowe

Tokofobia jest zjawiskiem coraz częściej obecnym na salach porodowych. Jest to lęk przed skurczami porodowymi ...

Od czego zależy ból w czasie porodu?

Kobiety różnie odczuwają ból porodowy. Jedne radzą sobie z nim dobrze, ból odczuwają dopiero przy ...

Poród kleszczowy

Kleszcze są najstarszym narzędziem pozwalającym na szybkie ukończenie porodu drogami naturalnymi. Operacja kleszczowa ma na ...

Poród przedwczesny

Poród przedwczesny to poród ukończony między 22 a 37 tygodniem trwania ciąży, bez względu na ...

Wideo – Znieczulenie w czasie porodu

Ból jest nieprzyjemnym odczuciem związanym z rzeczywistym lub zagrażającym uszkodzeniem tkanek. Stopień jego odczuwania zależy ...

Wideo – Co zabrać ze sobą do szpitala?

Wiele rzeczy potrzebnych kobiecie w czasie pobytu na oddziale położniczym można przygotować wcześniej, dzięki temu ...

Zmiany w organizmie w czasie połogu

Połóg to okres 6 tygodni po porodzie, w którym ma miejsce cofanie się zmian powstałych ...

Karmienie piersią a emocje

Karmienie piersią to najkorzystniejszy sposób żywienia noworodka i niemowlęcia. Kobieta i dziecko podczas karmienia piersią ...

Ból porodowy – jak sobie radzić z bólem porodowym?

Każdy rodzaj bólu, w tym także ból porodowy spełnia funkcję ochronną i ostrzegawczą, zarówno dla ...

Urazy krocza i pochwy podczas porodu

W czasie porodu drogami natury często dochodzi do urazów okołoporodowych jakim jest uszkodzenie krocza oraz ...

Ból porodowy i po porodzie

Kobiety pod koniec ciąży bardzo ekscytują się na myśl o porodzie. W ostatnich dniach przed ...

Znieczulenie przy porodzie

Poród jest związany z ogromnym wysiłkiem, zarówno psychicznym jak i fizycznym. Ból porodowy jest przez ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon