zarejestruj się zaloguj się

Tłuszcze trans – czy powodują choroby i gdzie występują kwasy tłuszczowe trans?

Tekst: mgr Marzena Rojek
Dodane: 20. października, 2017

Nieprawidłowo skomponowana dieta stanowi jeden z podstawowych czynników ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Wśród składników pokarmowych wpływających niekorzystnie na zdrowie wymienia się tłuszcze trans. Ich nadmierne spożycie prowadzi do rozwoju: miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca czy cukrzycy typu 2. Kwasy tłuszczowe trans znajdują się w żywności wysoko przetworzonej, np. słodyczach czy fast foodach. 

mgr Marzena Rojek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Tłuszcze nasycone i nienasycone w diecie

     

    Tłuszcz stanowi jeden z trzech głównych składników pokarmowych obecnych w żywności. Występuje on najczęściej pod postacią trójglicerydów zawierających kwasy nienasycone i nasycone. Różnią się one budową chemiczną obejmująca wiązania pomiędzy atomami węgla. Oba rodzaje tłuszczu są jednak potrzebne organizmowi do prawidłowego funkcjonowania.

    Kwasy tłuszczowe nasycone charakteryzują się występowaniem pojedynczych połączeń w łańcuchu węglowodorowym a nienasycone obecnością przynajmniej jednego podwójnego wiązania. Pierwsza z wymienionych grup może być samodzielnie wytwarzana w ludzkim organizmie, dlatego ich obecność w diecie nie jest niezbędna.

    Inaczej jest w przypadku tłuszczów zaliczanych do grona wielonienansyconych. Grupa ta obejmuje kwasy omega-3 i omega-6, które ze względu na brak możliwości samodzielnej syntezy w ustroju należy dostarczać wraz z pożywieniem. Od wielu lat podkreśla się, że spożycie nadmiernej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych z pokarmami, takimi jak: czerwone mięso, tłusty nabiał czy masło oraz smalec podnosi ryzyko występowania chorób układu sercowo-naczyniowego oraz innych schorzeń – tu np. niektóre typy nowotworów. Warto jednak wiedzieć, że dla ogólnego stanu zdrowia równie niebezpiecznymi składnikami pokarmowymi są kwasy tłuszczowe trans, które możemy spotkać w wielu produktach wysoko przetworzonych, a które zaliczane są do frakcji nienasyconych kwasów tłuszczowych.

     

    Tłuszcz trans – czym jest i jak powstaje?

     

    Tłuszcze nienasycone występują w zdecydowanej większości w tzw. konfiguracji cis. Oznacza to, że mają swoje specyficzne ułożenie atomów w przestrzeni, które, upraszczając, nadaje odpowiedni „kształt” cząsteczce.

    Zakrzywiona struktura cis ma ogromne znaczenie biologiczne. Trójglicerydy z takimi kwasami tłuszczowymi mają konsystencję płynną, dlatego też, jako składniki fosfolipidów, umożliwiają zachowanie odpowiedniej elastyczności budowanych przez nie błon komórkowych. Warto wiedzieć, że pod wpływem: wysokiej temperatury, różnych czynników chemicznych i fizycznych w procesie rafinacji olejów roślinnych (szczególnie uwodornienia) dochodzi do modyfikacji ułożenia przestrzennego atomów i powstania izomerów trans nienasyconych tłuszczów.

    Zmiana kształtu cząsteczki na liniowy wiąże się z utratą ich aktywności biologicznej. Powstające w sposób sztuczny kwasy tego typu charakteryzują się wyższa temperaturą topnienia i stałą konsystencją. Wolniej ulegają procesowi utleniania i mogą być używane do wielokrotnego smażenia. Dodatkowo produkty je zawierające mają dłuższy termin przydatności do spożycia, atrakcyjniejsza strukturę i większa objętość.

    Opisywane cechy użytkowe sprawiły, że tłuszcze utwardzone zyskały na popularności i znalazły powszechne zastosowanie w procesach produkcji żywności. Należy jednak wiedzieć, że ich nadmierne spożycie ma bardzo niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka i wiąże się z zwiększonym prawdopodobieństwem występowania wielu poważnych chorób.

     

    Kwasy tłuszczowe trans – jakie choroby powodują?

     

    Kwasy tłuszczowe w konfiguracji trans charakteryzują się niekorzystnym wpływem na zdrowie człowieka. Ich wysokie spożycie podnosi ryzyko rozwoju chorób, takich jak: choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca typu II, insulinooporność oraz otyłość brzuszna.

    Konsumpcja produktów zawierających tłuszcze utwardzone negatywnie wpływa na profil lipidowy krwi. Podnosi poziom cholesterolu całkowitego – jego frakcji LDL i trójglicerydów. Obniża równocześnie ilość tzw. dobrego cholesterolu HDL. Efekt ten jest znacznie bardziej wyraźny niż w przypadku spożycia nadmiernej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych. Warto podkreślić, że znacząco podnosi to prawdopodobieństwo rozwinięcia się miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, a w konsekwencji – zawału. Kwasy tłuszczowe nasycone zwiększają też ryzyko arytmii.

    Efekt ten dotyczy nie tylko osób z nadwagą i otyłością, ale też tych z prawidłową wagą ciała. Należy wspomnieć, że utwardzone tłuszcze sprzyjają odkładaniu się tkanki tłuszczowej wisceralnej zlokalizowanej w obrębie jamy brzuszne (otyłość wiscelarna). Stanowi to czynnik ryzyka wystąpienia innych chorób, jak np. nadciśnienie. Do pozostałych niekorzystnych efektów działania izomerów (tłuszczów) trans na zdrowie zalicza się prawdopodobny wpływ na rozwój niepłodności i niektórych nowotworów.

     

    Tłuszcze trans – lista produktów

     

    Ilość kwasów tłuszczowych typu trans w diecie nie powinna przekraczać 1 proc. dziennej porcji energii. Przy zapotrzebowaniu na poziomie 2000 kcal będzie to ilość wynosząca 2 g tych związków.

    Szacuje się, że realna ich konsumpcja w Polsce wynosi od 2,8 do 6,9 g na dobę. Dbając o zdrowy jadłospis, należy unikać produktów o wysokiej zawartości izomerów trans. Niezbędna jest do tego umiejętność czytania składu (informacja o tłuszczach trans na etykietach). Można je, bowiem znaleźć w żywności zawierającej: tłuszcz palmowy, olej palmowy czy też utwardzone lub częściowo utwardzone tłuszcze roślinne.

    Co ciekawe występują one też (naturalnie) w mleku, jego przetworach i mięsie zwierząt przeżuwających. Jednak ze względu na ich niewielką ilość oraz niejednoznaczny wpływ na zdrowie wydaje się, że nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia.

    Tłuszcze trans – gdzie występują? Należy tu wymienić produkty, takie jak:

    • chrupki, paluszki, chipsy, krakersy, popcorn,
    • dania i napoje instant, np. kawy 3 w 1, zupy czy sosy,
    • niskiej jakości twarde margaryny,
    • słodycze, takie jak: ciasta z kremami, batoniki, herbatniki, ciasteczka, wyroby czekoladowe,
    • produkty smażone w wielokrotnie używanym głębokim tłuszczu,
    • majonezy,
    • niskiej jakości masła orzechowe lub inne smarowidła do pieczywa.

    Eliminacja żywności wysoko przetworzonej pozwala nie tylko ograniczyć ilość niezdrowych tłuszczów w diecie, ale zmniejsza w niej również udział cukru i soli. To w powiązaniu z obniżeniem ilości spożywanej energii może pomóc zapobiegać większości niezakaźnych chorób przewlekłych.

    Autor: mgr Marzena Rojek

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.