zarejestruj się zaloguj się

DMSO (dimetylosulfotlenek) jako lek – działanie, stosowanie, leczenie, właściwości

Tekst: lek. Radosław Korczyk
Dodane: 09. listopada, 2017

DMSO, czyli dimetylosulfotlenek, traktowany jest przez wielu jako naturalny lek na rozmaite choroby. To preparat stosowany w zapaleniu stawów. DMSO jako żel lub maść działa przeciwzapalnie. Działanie polega na poprawie przenikania substancji czynnej przez skórę. Lek ten stosuje się w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza i w leczeniu raka skóry. DMSO w Polsce można kupić w niektórych aptekach.

lek. Radosław Korczyk
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest DMSO?

     

    Dimetylosulfotlenek (DMSO; ang. dimethyl sulfoxide) jest związkiem siarki organicznej mającym swoje korzenie w niemieckim przemyśle chemicznym w końcu XIX wieku. Znalazł szybko zastosowanie jako tani i szeroko dostępny rozpuszczalnik. Potencjalne zastosowanie w medycynie rozpoczęło się w latach 60-tych XX wieku. Ostateczne bardzo ograniczone wskazania znalazł w leczeniu miejscowym infekcji grzybiczych, ale bardziej jako nośnik itrakonazolu (leku przeciwgrzybiczego) niż lek.

    DMSO dopuszczono do stosowania w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza moczowego oraz jako środek konserwujący narządy przeznaczone do transplantacji. Wiele doniesień wskazuje na działanie przeciwzapalne, zwłaszcza  RZS (reumatoidalnym zapaleniu stawów). Obecnie DMSO nie występuje w wytycznych leczenia zapaleń stawów oraz zapalenia pęcherza moczowego. Preparaty są dostępne w Polsce, choć należy przy ich stosowaniu zachować ostrożność.

    Jak wiele obecnie stosownych leków we współczesnej medycynie korzenie DMSO – sięgają połowy XIX wieku w niemieckich koncernach przemysłowych. Związek powstał przypadkowo w czasie poszukiwań tańszej metody otrzymywania papieru. W czasie wytwarzania produktów papierniczych produkowano ubocznie szereg związków zawierających siarkę, w tym DMSO.

     

    DMSO – działanie

     

    Trudno więc uznawać DMSO jako naturalny lek. Oprócz właściwości rozpuszczalnika wykazań działanie chemiczne nośnika innych substancji przez różnorodne bariery biologiczne (np. zrogowaciały naskórek). Rozlany na skórę nadaje jej charakterystyczny, czosnkowy zapach.

    Dostarczenie jakiejkolwiek substancji czynnej z powierzchni skóry do głębszych warstw regulowane jest przez warstwę rogową naskórka. Kilka czynników determinuje proces przenikania związków chemicznych przez skórę; współczynnik dyfuzji, stężenie stosowanej substancji czynnej, grubość bariery biologicznej. Środki penetrujące projektuje się w ten sposób, aby nie niszczyły bariery biologicznej (naskórka).

    Działanie DMSO polega na tym, że związek ten zwiększa dyfuzję leków przez warstwę rogową naskórka przez chwilowe zakłócenie bariery fizjologicznej skóry. Prawdopodobnie dzieję się to poprzez interakcje DMSO z tłuszczami, występującymi pomiędzy poszczególnymi komórkami skórnymi. Dodatkowo tworzy mikrośrodowisko rozpuszczalnika w tkance, które może skutecznie ekstrahować substancję rozpuszczoną z nośnika. Dimetylosulfotlenek również zwiększa stężenie substancji czynnej miejscowo w skórze.

     

    DMSO – zastosowanie

     

    Obecne zastosowanie DMSO w dermatologii jest ograniczone i polega na wykorzystaniu tego związku jak nośnika substancji czynnej. Przykładem zastosowania w klinice DMSO jest rak podstawnokomórkowy skóry. Do określenia dokładnej roli tego związku Christiansen i wsp. badali skuteczność terapii fotodynamicznej przy użyciu kwasu delta-aminolewulinowego, DMSO i chirurgicznego łyżeczkowania u 60 pacjentów z rakiem podstawno-komórkowym (BCC). Po 72 miesiącach leczenia kombinowanego 81 proc. chorych uzyskano wyleczenie (potwierdzone w badaniu histopatologicznym) z korzystnymi wynikami kosmetycznymi.

    Podobne badanie, ale przeprowadzone na niewielkiej grupie chorych wykonano wykorzystując stosowanie DMSO, EDTA i miejscowo kwas d-ALA z pojedynczą ekspozycją na promieniowanie UV z wynikiem 63 proc. remisji u chorych z rakiem podstawnokomórkowym skóry. Daje to nadzieje na nie-inwazyjne leczenie tego typu nowotworów, przy czym DMSO działa tu jako substancja rozpuszczająca miejscowo naskórek i nośnik substancji przeciwnowotworowej.

     

    Leczenie DMSO trudno gojących się ran i odleżyn

     

    Gojenie ran jest kolejnym potencjalnym obszarem zastosowania DMSO. Stosowanie kremu lub maści DMSO we wczesnych etapach powstawania odleżyn prowadzi do mniejszej częstości ich występowania u pacjentów wysokiego ryzyka. W piśmiennictwie anglosaskim często cytuje się pracę Duimel-Peeters i wsp., w którym udowodniono skuteczność w leczeniu ran odleżynowych i skutecznym działaniu przeciwzapalnym. Opisywane efekty były korzystne, zarówno w przypadku gojenia ran i działaniu przeciwbólowym. W badaniu tym pomiarami opisywano zmniejszenie rumienia, szybkie gojenie owrzodzeń, obrzęku, zaczerwienienia skóry, DMSO na ból działał łagodząco, w tym kontekście można zastosować DMSO jako lek przeciwbólowy.

    W podobnym duchu poszukiwano innych działań DMSO w zapobieganiu uszkodzeniom skóry w czasie leczenia chemioterapią niektórych nowotworów (mitomycyna C). Okazało się, że u chorych z profilaktycznym zastosowaniem DMSO na skórę wykazano zmniejszenie uszkodzeń po wynaczynieniu się toksycznego leku przeciwnowotworowego do tkanek skórnych i powstawaniu owrzodzeń.

     

    DMSO w leczeniu przeciwzapalnym i przeciwwirusowym

     

    Co ciekawe leczenie DMSO może wywoływać efekty przeciwwirusowe. W badaniu oceniającym wpływ DMSO na klika parametrów namnażania wirusów opryszczki pospolitej odkryto interesujące zależności:

    • zmniejsza zdolność wirusa do namnażania,
    • hamuje kopiowanie wirusowego DNA,
    • zmniejsza produkowanie białek wirusowych.

    Odkrycia te sugerują, że sam dimetylosulfotlenek może działać anty-wirusowo. Empiryczne stosowanie DMSO w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza moczowego mogło dawać dobre efekty terapeutyczne. Mimo to, w obecnych algorytmach leczenia zapalenia pęcherza moczowego dimethyl sulfoxide nie znalazł swojego miejsca.

    Do znanych obecnie przyczyn zapalenia śródmiąższowego pęcherza zaliczamy oprócz wirusa opryszczki, bakterie typowe (Mycoplasma) i prątki gruźlicze, w tym atypowe. Tradycyjne leczenie polega zastosowaniu acykowiru i odpowiednich antybiotyków.

     

    DMSO w chorobach skóry

     

    Badania dermatologiczne z DMSO u ludzi są rzadko przeprowadzane. Przyczyna nie jest całkowicie jasna, zwłaszcza że stosowanie DMSO na skórę nie jest niebezpieczne, rzadko powoduje sporadyczne efekty na uboczu – świąd, podrażnienie skóry, mrowienie lub pieczenie, specyficzny zapach czosnku.

    O właściwościach leczniczych decyduje tutaj zdolność do skutecznego przenoszenia substancji leczniczej. Znacznie zwiększa penetrację przezskórną w połączeniu z innymi substancjami. DMSO ułatwia dyfuzję przez warstwę rogową naskórka, tworzy depozyty leku w warstwie właściwej skóry – również w przypadku 5-fluoro-uracylu do leczenia brodawek skórnych. Ta właściwość może stanowić przyszłość w leczeniu zmian skórnych.

     

    DMSO na zapalenie stawów i dawkowanie

     

    DMSO w niektórych badaniach wykazał działanie przeciwzapalne w modelach laboratoryjnych reumatoidalnego zapalenia stawów (uszkodzone duże stawy o rożnej lokalizacji). Po zastosowaniu dawkowania 2 proc. roztworu DMSO uzyskiwano zmniejszenie ilości krwinek białych w płynie stawowym i redukcje wydzielania przez specjalne komórki odpornościowe (monocyty) cytokin zapalnych, czyli miejscowych hormonów stymulujących komórki odpornościowe do wzmożonej aktywności. Niektóre prace sugerują dawkowanie DMSO dwa razy dziennie w miejscach zmienionych chorobowo.

    Działanie przeciwzapalne w zapaleniu stawów było potwierdzone w wąskim indeksie terapeutycznym, tj takim, w którym zbyt duże dawkowanie DMSO powodowało podrażnienia skóry. Może to skłaniać do stosowania DMSO jako lek na stawy. Przy czym odpowiedź na pytanie czy jest to dobry lek na ból stawów pozostaje niejasna, ze względu na brak wystarczającej ilości badań klinicznych.

    Preparaty zawierające związek DMSO można spotkać w postaci:

    • płynu (roztworów o rożnych stężeniach nawet do 90 proc.), do picia i nacierania,
    • żelu (kombinacje związków MSM i DMSO),
    • maści – reklamowanej jako naturalny środek przeciwzapalny i przeciwbólowy oraz maść na ból stawów,
    • roztwór do podawania dożylnego – wg. niektórych źródeł dobry efekt przeciwzapalny w reumatoidalnym zapaleniu stawów, efektem ubocznym wysokiej dawki jest silny ból głowy.

     

    DMSO w Polsce – gdzie kupić, jaka cena?

     

    Na stronie producenta można znaleźć kilka postaci produktu do stosowania drogą jelitową (doustnie), roztworów do stosowania miejscowego na skórę oraz żelów. Doustnie istnieją preparaty tzw. MSM w postaci płynu 15 proc. dimetylosulfonu z maksymalnym dawkowaniem 100 ml na dobę (20 łyżeczek). DMSO w Polsce jest również dostępne w sprzedaży wysyłkowej i niektórych aptekach, przy czym należy przestrzec przed samodzielnym spożywaniem tego typu preparatów bez racjonalnej wiedzy o wskazaniach. Cena DMSO nie jest wysoka, sprzedawany w postaci roztworu kosztuje około 20 złotych.

    Wg FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) obecnie DMSO można stosować teoretycznie w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza moczowego (dopuszczenie w 1978 roku), choć w polskich wytycznych nie ma wzmianki o tym preparacie, jako nośnik niektórych leków dermatologicznych oraz ma potwierdzone zastosowanie jako środek konserwujący narządy do przeszczepienia (zastosowanie w transplantologii).

    Racjonalne doniesienia wskazują również na zastosowanie opisywanej substacji w zapobieganiu uszkodzeniom skóry i tkanek w czasie stosowania chemioterapii nowotworów. Pomimo doniesień o nieszkodliwości absolutnie nie ma pewności co do bezpieczeństwa stosowania doustnego i dożylnego DMSO. Miejscowo, zewnętrznie w zapaleniach stawów może łagodzić objawy (DMSO żel, krem, maść), ale nie powinno odraczać rutynowej, odpowiedniej diagnostyki i leczenia pod nadzorem lekarza.

     

    Bibliografia

    Christensen E, Skogvoll E, Viset T, Waroe T, Sundstrom S. Photodynamic therapy with 5-aminolaevulinic acid, dimethylsulfoxide and curettage in basal cell carcinoma: a 6-year clinical and histological follow-up. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2009;23(1):58–66.

    Souza CS, Felicio LV, Ferreira J, et al. Long-term follow-up of topical 5-aminolaevulinic acid photodynamic therapy diode laser single session for non-melanoma skin cancer. Photodiagnosis Photodyn Ther. 2009;6(3-4):207–213.

    Lasher M, Lang R, Kadar I, Raved M. Treatment of diabetic perforating ulcers (mal perforate) with local dimethyl sulfoxide. J Am Geriatric Soc. 1985;33:41–43

    Duimel-Peeters, Halfens RJ, Snoeckx LH, et al. A systematic review of the efficacy of topical skin application of dimethyl sulfoxide on wound healing and as an anti-inflammatory drug. Wounds. 2003;15(11):361–370.

    Alberts D, Dorr RT. Case report: topical DMSO for mitomycin-C induced skin ulceration. Oncol Nurs Forum. 1991;18(4):693–695

    Ludwig CU, Stoll HR, Obrist R, Obrecht JP. Prevention of cytotoxic drug induced skin ulcers with dimethyl sulfoxide (DMSO) and alpha-tocopherole. Eur J Cancer Clin Oncol. 1987;23(3):327–329.

    Wagner EK, Aguilar JS, Roy D, et al. Dimethyl sulfoxide blocks herpes simplex virus-1 productive infection in vitro acting at different stages with positive cooperatively. BMC Infectious Diseases. 2002;2(9):1–10.

    Goldman L, Igelman JM, Kitzmiller K. Investigative studies with DMSO in dermatology. Ann NY Acad Sci. 1967;141(1):428–436
    Dimethyl Sulfoxide History, Chemistry, and Clinical Utility in Dermatology, Caprotti K., Caprotti JA., The Journal of Clinical and Aestetic Dermatology, 2012, SEP ; 5(9): 24-26

    Dimethyl Sulfoxide (DMSO) in Trauma and Disease, Jacob SW., de la Torre JC., CRC Press, 2015

    Internetowe wydanie Medycyny Praktycznej, Kraków 2017, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego – leczenie.
    DMSO Represses Inflammatory Cytokine Production from Human Blood Cells and Reduces Autoimmune Arthritis Hisse N., Lam V., Ingrid E. Plos One. 2016; 11(3): e0152538.


    http://www.dmso.org/articles/information/muir.htm


    http://www.jacoblab.com/
     

    Autor: lek. Radosław Korczyk

    Filtruj wyniki

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2018 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.