zarejestruj się zaloguj się

Zawał serca – jakie są przyczyny, objawy i co robić?

Tekst: lek. Dawid Lisiecki
Zawał serca – jakie są przyczyny, objawy i co robić?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. grudnia, 2017

Zawał serca to choroba, na którą co roku umiera blisko 200 tys. Polaków. Przyczyną jest niedokrwienie i niedotlenienie mięśnia sercowego w wyniku nagłego zamknięcia jednej z tętnic wieńcowych. Objawy zawału to: ból w klatce piersiowej promieniujący m.in. do żuchwy i lewego ramienia, ucisk, uczucie rozpierania za mostkiem, duszność i zlewne, zimne poty. W przypadku zawału bardzo ważne jest szybkie przystąpienie do masażu serca (etap reanimacji). 

lek. Dawid Lisiecki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zawał serca – jakie są przyczyny? 

     

    Do zawału serca prowadzi nagłe zamknięcie przynajmniej jednej z tętnic wieńcowych, czyli naczynia doprowadzającego krew (która przenosi m.in. tlen i dostarcza składniki odżywcze) do serca. Najczęstszą przyczyną tego stanu jest pęknięcie blaszki miażdżycowej, znajdującej się w naczyniu zaopatrującym serce w krew. Następstwem tego jest uruchomienie wielu procesów i przemian, przede wszystkim w układzie krzepnięcia krwi, prowadzących w efekcie do wykrzepiania w świetle naczynia, a w końcu do jego zamknięcia. To nagłe zamknięcie tętnicy wieńcowej jest przyczyną przerwy w dostawie krwi, a z nią m.in. tlenu do obszaru mięśnia sercowego unaczynionego przez tę tętnicę.

    W sytuacji, gdy wcześniej omówione niedokrwienie, a tym samym niedotlenienie serca, przedłuża się i trwa zbyt długo, może doprowadzić do śmierci kardiomiocytów (czyli komórek budujących mięsień sercowy), czego efektem jest martwica mięśnia sercowego w obszarze zbudowanym z tych niedotlenionych kardiomiocytów. Z uwagi na to, w przypadku samego już podejrzenia zawału serca, bardzo dużą rolę odgrywa czas, w jakim przeprowadzi się specjalistyczne leczenie zawału serca. Zawsze należy dążyć do zminimalizowania tego czasu, ponieważ jest to bardzo ważny czynnik rokowniczy. Decyduje on nie tylko o samym przeżyciu, ale także o późniejszej jakości życia osoby dotkniętej zawałem serca.

    Kilkuletnie obserwacje pokazują, że najwięcej incydentów zawału serca ma miejsce między godziną 4 rano a 12 w południe – prawdopodobnie jest to związane z fizjologią człowieka i zachodzącymi w organizmie procesami uzależnionymi od pory dnia (wzmożona aktywność płytek krwi oraz pobudzenie układu nerwowego występujące w godzinach porannych).

    Zawał może wystąpić zarówno u osoby wcześniej chorującej na chorobę niedokrwienną serca (czyli osobę objawową – odczuwającą sporadycznie bóle w klatce piersiowej, często związane z aktywnością/wysiłkiem fizycznym), jak i u osoby dotychczas niechorującej (a raczej niezdiagnozowanej) na chorobę wieńcową (niedokrwienną) serca.

    Do innych możliwych przyczyn zawału serca należą: skurcz tętnicy wieńcowej, wrodzona wada naczyń wieńcowych, kardiomiopatia przerostowa, wady zastawek serca, przedawkowanie środków psychoaktywnych (np. amfetaminy). 

     

    Zawał serca – objawy 

     

    Możemy mieć do czynienia zarówno z bezobjawowym zawałem serca, jak i manifestującym się bardzo silnymi objawami. Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem zawału jest ból w klatce piersiowej, który występuje u znacznej większości chorych.

    Pacjenci zgłaszają przedłużony (czyli taki, który trwa dłużej niż 30 minut) ból i dyskomfort w klatce piersiowej, nieustępujący po zaprzestaniu wysiłku, ani po przyjęciu leków z grupy nitratów (np. nitrogliceryna). Przeważnie nie jest on wyraźnie zlokalizowany, przez co chory nie jest w stanie wskazać dokładnie miejsca odczuwanych dolegliwości. Pacjenci raczej opisują go jako uczucie: ucisku, dławienia, ściskania, pieczenia, gniecenia czy też rozpierania i bólu za mostkiem.

    Ból zawałowy promieniuje do żuchwy, lewego ramienia, łokcia, nadgarstka, a także palców (powodując np. ich drętwienie) lub nadbrzusza.

    Innymi objawami zawału serca, są:

    • duszność (opisywana przez pacjentów jako „uczucie braku powietrza”),
    • bladość,
    • zimny, lepki pot,
    • zawroty głowy,
    • spadek lub wzrost ciśnienia tętniczego,
    • nieregularny puls,
    • silny lęk o własne życie,
    • pobudzenie bądź osłabienie psycho-ruchowe,
    • kaszel.

    W niektórych przypadkach zawału serca objawy są nietypowe (tzw. „maska zawału”). Dzieje się tak zwłaszcza w sytuacjach, gdy zawał dotyczy ściany dolnej serca – mogą mu towarzyszyć dolegliwości, takie jak: ból brzucha lub dyskomfort w nadbrzuszu, złe samopoczucie, nudności, wymioty.

    Czasami zdarza się również całkowicie bezobjawowy zawał (tzw. niemy zawał) – ma on często miejsce u chorych na cukrzycę (choroba ta jest związana ze zmniejszoną wrażliwością na ból) oraz osób starszych. Zdarza się, niestety, że zawał serca objawia się w sposób najbardziej dramatyczny, jakim jest nagłe zatrzymaniem krążenia, w wyniku czego dochodzi do zgonu.

     

    Zawał serca – co robić?

     

    Pierwsza pomoc w przypadku podejrzenia zawału serca polega na wezwaniu kwalifikowanej pomocy i stałej obserwacji chorego. Chory z podejrzeniem zawału bezwzględnie nie powinien wykonywać jakiejkolwiek aktywności fizycznej, nie powinien sam schodzić po schodach, poruszać się. Należy skłonić pacjenta, aby usiadł w pozycji wygodnej dla siebie. Jeżeli pacjent przyjmie pozycje, którą uzna za właściwą, np. oprze się o stół lub parapet, powinien być pod stałą asekuracją

    Osoba, u której wcześniej rozpoznano chorobę wieńcową (chorobę niedokrwienną serca) i przepisano jej nitroglicerynę (do doraźnego znoszenia bólu wieńcowego), w razie wystąpienia bólu w klatce piersiowej powinna zaprzestać wszelkiego wysiłku i przyjąć jedną dawkę nitrogliceryny na serce w sprayu bądź jedną tabletkę pod język. Nie wolno podawać jakichkolwiek leków przeciwbólowych – będą maskować prawdziwy obraz choroby. Chorego należy uspokoić, nawiązywać z nim ciągły kontakt.

    W momencie utraty przytomności należy ułożyć pacjenta w pozycji bezpiecznej ustalonej. Jeżeli dojdzie do zatrzymania krążenia, należy rozpocząć pośredni masaż serca (pierwsza pomoc przy zawale serca). W miejscach publicznych należy głośno wezwać pomoc i upewnić się czy nie ma osoby przeszkolonej do użycia zewnętrznego defibrylatora (najczęściej dochodzi do migotania komór, jedynym sposobem by przerwać nieskoordynowaną pracę mięśnia serca, jest zadziałanie prądem elektrycznym)

    W przypadku, gdy występuje ciśnienie skurczowe poniżej 90 mmHg, bladość, zimne poty (objawy mogące wskazywać na wstrząs), nie należy podawać nitrogliceryny, gdyż grozi to dalszemu spadkowi ciśnienia.

    Jeśli mimo podania leku (z grupy nitratów), w ciągu 5 minut promieniujący ból w klatce piersiowej nie ustąpi, albo ulegnie nasileniu, należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe (tel. 999 lub 112). Chorego z podejrzeniem zawału serca należy przewieźć do szpitala karetką pogotowia. Jeśli nie ma przeciwwskazań (chory nie jest uczulony na kwas acetylosalicylowy, nie choruje na astmę aspirynową, ani sam wcześniej nie przyjął kwasu acetylosalicylowego), należy podać 160325 mg kwasu acetylosalicylowego (np. aspirynę) w postaci tabletki, którą chory powinien rozgryźć. Pacjenta należy posadzić w pozycji półleżącej (tułów wyżej niż kończyny dolne) i zadbać, by miał pod plecami stabilne oparcie. Taka pozycja ułatwia oddychanie.

     

    Wstrząs kardiogenny to skutek zawału serca

     

    W trakcie zawału serca może dojść do wstrząsu kardiogennego, czyli stanu niewydolności mięśnia sercowego, wywołanego upośledzeniem funkcji skurczowej i wyrzutowej serca (czyli do upośledzenia zdolności wyrzucania krwi z serca na obwód), dlatego u pacjenta z zawałem serca absolutnie nie wolno stosować pozycji stosowanej przy wstrząsie wywołanym krwotokiem czy omdleniem (czyli nie wolno kłaść go płasko, z uniesionymi do góry nogami).

    Można także otworzyć okno (jednocześnie nie dopuszczając do wychłodzenia organizmu) i starać się ograniczyć choremu wszelkie ruchy, by niepotrzebnym wysiłkiem nie zwiększać zapotrzebowania serca na tlen.

    W sytuacji, gdy u chorego nastąpi zatrzymanie krążenia, należy przeprowadzić reanimację, stosując schemat 30:2. Polega on na zewnętrznym masażu serca 30 uciśnięciami środka klatki piersiowej na głębokość 45 cm z prędkością 100/min., przerywanymi dwoma wdechami, których wykonywanie nie jest bezwzględnym obowiązkiem osoby udzielającej pomocy.

    Autor: lek. Dawid Lisiecki
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.