zarejestruj się zaloguj się

Płyn w osierdziu – przyczyny, objawy, leczenie płynu w worku osierdziowym

Tekst: lek. Tomasz Nęcki
Dodane: 30. października, 2017

Występowanie pewnej ilości płynu w jamie osierdziowej jest zjawiskiem fizjologicznym. Problemy pojawiają się wtedy, gdy dojdzie do nagromadzenia się zbyt dużej ilości płynu. Przyczyną takiego stanu może być nowotwór, choroba serca lub też niedoczynność tarczycy. Objawy nie muszą jednak występować, szczególnie w przypadku niewielkiej ilości płynu w worku osierdziowym. Jak wygląda leczenie w przypadku nadmiaru płynu w osierdziu?

lek. Tomasz Nęcki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Płyn w worku osierdziowym – jakie są przyczyny?

     

    Osierdzie (worek osierdziowy) to zbudowana z dwóch blaszek błona, która – u ludzi i innych kręgowców – osłania serce. Pomiędzy dwiema blaszkami osierdzia (fizjologicznie) znajduje się pewna treść – jest nią płyn.

    W prawidłowych warunkach u pacjentów stwierdzić można niewielką jego ilość, sięgającą typowo około 50 ml – jest to fizjologiczna ilość płynu w worku osierdziowym.

    Fizjologiczny płyn w worku osierdziowym ma charakter przesięku. Zdarza się jednak i tak, że w osierdziu stanowi on treść wysiękową. Płynem w osierdziu może być na przykład krew.

    Do nadmiernej ilości płynu w osierdziu (potocznie pacjenci określają ten stan jako „płyn w sercu”) doprowadzić może szeroki zakres różnych patologii. Przyczyną mogą być m.in. schorzenia infekcyjne. Płyn może się pojawiać przy bakteryjnym zajęciu osierdzia spowodowanym np. infekcją paciorkowcową czy gronkowcową, ale i przy zakażeniach – wirusowych, grzybiczych czy pasożytniczych (zapalenie osierdzia).

    Do innych przyczyn zbyt dużej ilości płynu w osierdziu zalicza się:

    • nowotwory (np. guzy płuc, piersi czy nowotwory hematologiczne),
    • choroby serca (np. stan po zawale serca),
    • uraz, w wyniku którego doszło do uszkodzenia struktur serca,
    • choroby reumatologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy i sarkoidoza),
    • mocznicę. 

    Duża ilość płynu w worku osierdziowym czasem nie wywołuje u pacjenta żadnych objawów. Bywa jednak, że stanowi zagrożenie dla życia.

     

    Objawy płynu w osierdziu

     

    Jak wspomniano wyżej, pacjenci, u których pojawi się płyn w osierdziu, mogą doświadczać groźnie przebiegających dolegliwości. Możliwe jest jednak i to, że nie pojawią się u nich żadne objawy.

    Wszystko zależy od tego, jak duża ilość płynu zgromadzi się w osierdziu (szczególnie przy niewielkiej ilości płynu w worku osierdziowym możliwy jest bezobjawowy przebieg tej patologii) oraz jaka jest przyczyna tej patologii u danego pacjenta.

    Wśród możliwych objawów obecności płynu w worku osierdziowym wymienia się:

    • tętno dziwaczne,
    • poszerzenie żył szyjnych,
    • hipotensję (obniżenie ciśnienia tętniczego krwi),
    • ściszenie tonów serca,
    • szybką męczliwość.

    Wymienione problemy występują zazwyczaj wtedy, gdy przez nagromadzenie płynu w worku osierdziowym pojawiają się u pacjenta zaburzenia pracy serca – kiedy płynu jest zbyt dużo, serce nie może w prawidłowy sposób kurczyć się i rozkurczać.

    Ostatecznie może dochodzić do wystąpienia tamponady serca (przejawiającej się powyżej opisanymi objawami) oraz do wstrząsu, a nawet – zatrzymania krążenia.

     

    Płyn w worku osierdziowym – jakie badania serca?

     

    W rozpoznawaniu obecności płynu w osierdziu największe znaczenie ma badanie echokardiograficzne (echo serca). To właśnie po przyłożeniu głowicy ultrasonograficznej do ściany klatki piersiowej możliwe jest stwierdzenie, że u pacjenta doszło do nadmiernego nagromadzenia płynu w worku osierdziowym, a także szacunkowe obliczenie ilości płynu w tejże jamie ciała.

    Echokardiografia jest kluczową metodą diagnostyczną przy podejrzeniu płynu w worku osierdziowym. Poza nią mogą być wykonywane również inne badania. Mają one na celu przede wszystkim odnalezienie przyczyn, które doprowadziły do pojawienia się u pacjenta płynu w osierdziu.

    Takimi badaniami mogą być: EKG, RTG klatki piersiowej, badania laboratoryjne (np. morfologia krwi i oznaczenie markerów stanów zapalnego), a czasami również tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

     

    Płyn w osierdziu – leczenie i rokowanie

     

    Postępowanie z pacjentem mającym płyn w worku osierdziowym zależne jest od przyczyny tego problemu i jego stopnia, a także od tego, jakie dolegliwości pojawiają się u chorego. W przypadku niewielkiej ilości płynu w worku osierdziowym i przy niewystępowaniu jakichkolwiek objawów, pacjent może podlegać tylko szczególnej obserwacji – bez wdrażania u niego jakiegokolwiek postępowania terapeutycznego.

    Inaczej przebiega postępowanie w przypadku tamponady serca stanowiącej zagrożenie życia. W jej przypadku u pacjentów może być wykonywana perikardiocenteza, czyli zabieg polegający na nakłuciu worka osierdziowego i ewakuacji znajdującego się w nim płynu.

    Rokowanie w przypadku płynu w osierdziu zależy przede wszystkim od przyczyny tego stanu. Lepsze rokowania dotyczą chorych z jednostkami, które można w stosunkowo łatwy sposób leczyć – jako przykład można podać płyn w worku osierdziowym spowodowany niedoczynnością tarczycy.

    Zdecydowanie gorsze bywa rokowanie w przypadku chorych, u których do pojawienia się „płynu w sercu” doprowadziła choroba nowotworowa czy uraz klatki piersiowej.

     

    Źródła:

    • Gackowski A. i wsp., Choroby osierdzia we współczesnej diagnostyce obrazowej. Kardiologia Polska, 2012, 70, 12: 13021308.
    • Olszowska M., Diagnostyka płynu w osierdziu. Kardiologia po dyplomie, 2012, 11, 7: 4148.
    • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2016/2017. Medycyna Praktyczna, 2016.
    Autor: lek. Tomasz Nęcki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.