zarejestruj się zaloguj się

Choroba niedokrwienna serca – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Tekst: lek. Iga Woźniak
Choroba niedokrwienna serca – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. grudnia, 2017

Choroba niedokrwienna serca to szerokie pojęcie obejmujące wszystkie stany, w których dochodzi do niedokrwienia mięśnia serowego (np. dławica piersiowa, zawał serca). Objawy niedotlenia serca to przede wszystkim piekący, gniotący ból w klatce piersiowej oraz duszność. W diagnostyce wiodące jest badanie EKG (spoczynkowe, wysiłkowe, metodą Holtera). Leczenie zakłada przestrzeganie zdrowej diety, umiarkowaną aktywność i stosowanie zaleconych leków.

lek. Iga Woźniak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

     Co to jest choroba niedokrwienna serca?

     

    Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) jest bardzo szerokim pojęciem, do którego wrzucono wszystkie stany, gdy dochodzi do niedokrwienia mięśnia sercowego. Serce, tak jak inne mięśnie ciała, aby mogło się kurczyć i tym samym pompować krew do naczyń naszego organizmu, wymaga stałej dostawy tlenu do komórek. Zapewnia ją przepływ natlenowanej krwi przez naczynia własne serca, tzw. naczynia wieńcowe. Jeżeli ilość transportowanego do komórek tlenu jest niewystarczająca, mogą ujawniać się specyficzne dla tzw. niedotlenienia serca dolegliwości znacznie obniżające komfort życia. Natomiast w przypadku całkowitego zatrzymania dostawy tlenu, skutkiem może być martwica komórek mięśnia sercowego zwana zawałem serca.

    Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) może występować w takich postaciach, jak:

    • dusznica bolesna – określana jako dławica piersiowa; typowy jest gniotący ucisk i ból w klatce piersiowej oraz duszności;
    • ostry zawał serca – dochodzi do martwicy nieznacznych obszarów mięśnia sercowego; występuje silny ból w mostku promieniujący do lewej ręki żuchwy, uczucie braku powietrza, bladość skóry, zimne poty;
    • ponowny zawał serca (dorzut zawału serca) –zwiększenie się obszaru martwicy; występuje nawrót piekącego zawałowego bólu wieńcowego;
    • niektóre powikłania po zawale serca;
    • ostre postaci choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego;
    • przewlekłą chorobę niedokrwienną mięśnia sercowego.

    Choroba wieńcowa jest rodzajem niedokrwienia mięśnia sercowego z podkreśleniem, że jej przyczyną są zmiany w tętnicach wieńcowych. Takie rozgraniczenie nakreśla więc dwie główne grupy przyczyn choroby.

     

    Przyczyny choroby niedokrwiennej serca

     

    Przyczyny chorób niedokrwiennych serca można podzielić na dwie grupy.

    1. Przyczyny niedotlenienia serca związane ze zmianami w tętnicach wieńcowych:
    • miażdżyca tętnic wieńcowych (stanowiąca 98 proc. przypadków choroby niedokrwiennej serca), charakteryzuje się postępującym zwężaniem naczyń wieńcowych i tym samym ograniczeniem przepływu natlenowanej krwi przez mięsień sercowy),
    • skurcz tętnicy wieńcowej,
    • zator tętnicy wieńcowej, mogący całkowicie zatkać tętnicę wieńcową uniemożliwiając dostarczenie tlenu do zaopatrywanego obszaru serca,
    • zapalenie tętnic wieńcowych w przebiegu różnych schorzeń układowych,
    • wady naczyń wieńcowych,
    • uraz tętnicy wieńcowej.
    1. Przyczyny problemów z sercem związane ze zmniejszeniem podaży tlenu w stosunku do zapotrzebowania mięśnia sercowego, ale bez obecności patologii w tętnicach wieńcowych:

     

    Niedotlenienie serca – objawy choroby niedokrwiennej

     

    Należy zdawać sobie sprawę, że choroba niedokrwienna serca jest niejako zbiorczym terminem dla wielu schorzeń. W uproszczonej klasyfikacji choroby wieńcowej wyróżniono tzw. stabilne zespoły wieńcowe, jak na przykład stabilna dławica piersiowa oraz tak zwane ostre zespoły wieńcowe obejmujące, m.in. zawały serca. Ich prawidłowe rozpoznanie i rozróżnianie wymaga spełnienia ścisłych kryteriów zarówno klinicznych (obecności konkretnych dolegliwości u pacjenta), jak i opartych o specjalistyczne badania, w tym badania laboratoryjne, obrazowe, czynnościowe bądź zapis czynności elektrycznej serca, czyli EKG.

    Choć dolegliwości występujące w wyżej wymienionych zespołach mogą różnić się zarówno intensywnością, czasem trwania czy ustępowaniem po podaniu leków, to są one wspólne dla wszystkich tych schorzeń, a więc mogą sugerować niedokrwienie serca. Należą do nich takie objawy, jak:

    • ból w klatce piersiowej (ból za mostkiem), pojawiający się w czasie wysiłku lub stresu emocjonalnego; ból jest opisywany jako rozpierający, piekący, sprawia wrażenie ciężaru na klatce piersiowej; ma charakter dławiący i uciskający;
    • szybkie bicie serca;
    • płytki oddech;
    • duszność,
    • uczucie zmęczenia, osłabienia,
    • zawroty głowy, stan przedomdleniowy lub omdlenie,
    • nudności i wymioty.

     

    Niedokrwienie serca – czynniki ryzyka modyfikowalne i niemodyfikowalne

     

    Na rozwój niedokrwienia mięśnia sercowego wpływa wiele czynników. Część z nich jest od nas zupełnie niezależna. Są to tzw. czynniki ryzyka niemodyfikowalne. Wśród nich można wymienić wiek (na niedotlenienie serca w przebiegu choroby niedokrwiennej bardziej narażeni są mężczyźni powyżej 45. lat i kobiety powyżej 55. lat), predyspozycję genetyczną decydującą o wczesnym występowaniu w rodzinie choroby niedokrwiennej serca lub chorób innych tętnic na podłożu miażdżycy oraz upośledzoną tolerancję glukozy lub cukrzycę.

    Główne czynniki ryzyka występowania miażdżycy, a więc również i choroby niedokrwiennej serca, można modyfikować, zaś ich zwalczanie zmniejsza nie tylko zachorowalność na choroby sercowo-naczyniowe, ale również liczbę zgonów z nich wynikających. Do tego typu czynników ryzyka zaliczamy:

    • nieprawidłowe żywienie – istnieją udokumentowane, uznawane za powszechne zależności między spożyciem nasyconych kwasów tłuszczowych i poziomem cholesterolu we krwi a występowaniem chorób serca; spożywanie nadmiaru sodu w diecie, zwłaszcza w postaci chlorku, wpływa na ciśnienie tętnicze, a co za tym idzie – na ryzyko nadciśnienia, udaru, chorób sercowo-naczyniowych i niewydolności serca; odpowiednia dieta w chorobie niedokrwiennej serca ma także wpływ na zmniejszenie ryzyka powikłań;
    • palenie tytoniu – skutki zdrowotne palenia tytoniu zależą od liczby wypalanych papierosów dziennie i czasu trwania nałogu; nikotynizm potęguje wpływ innych czynników ryzyka jak wiek, płeć, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. Wykazano, że także palenie bierne zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i innych schorzeń zależnych od palenia; należy podkreślić, że zaprzestanie palenia po zawale serca jest najbardziej skutecznym sposobem prewencji;
    • małą aktywność fizyczną – trening fizyczny korzystnie wpływa na przebieg miażdżycy, zmniejszając całkowitą śmiertelność o 20–25 proc.; regularne ćwiczenia fizyczne mogą skutecznie spowolnić zmiany związane ze starzeniem i wydłużając okres przeżycia wolny od niedokrwiennej choroby serca;
    • nadwagę lub otyłość – tkanka tłuszczowa zgromadzona pod postacią otyłości brzusznej jest metabolicznie aktywna, a co za tym idzie syntetyzuje i uwalnia do krwi wiele związków mogących odgrywać istotną rolę w układzie sercowo-naczyniowym; tłuszcz wiąże się ze zwiększoną sekrecją wolnych kwasów tłuszczowych, hiperinsulinemią, insulinoopornością, nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami w gospodarce lipidowej, oddziałuje więc na pozostałe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a więc – na samo ryzyko.

    Niedokrwistości serca sprzyja ponadto podwyższone ciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu LDL oraz niskie stężenie HDL, a także zwiększony poziom triglicerydów.

     

    Diagnostyka choroby niedokrwiennej serca

     

    Podstawą właściwego rozpoznania niedotlenienia serca w chorobie niedokrwiennej jest właściwie przeprowadzony wywiad. Istotnym elementem diagnostycznym są badania serca, przede wszystkim badanie EKG spoczynkowe oraz EKG wysiłkowe, które cechuje duża czułość i swoistość. Do nieinwazyjnych badań serca przy podejrzeniu choroby niedokrwiennej zalicza się także scyntografię oraz echokardiografię (UKG). Ocenie podlegać może również stopień uwapnienia tętnic wieńcowych. W przypadku braku występowania objawów choroby niedokrwiennej serca (tzw. nieme niedokrwienie serca) wskazane może być ponadto EKG Holtera.

    Do inwazyjnych badań układu krążenia, którym poddaje się pacjenta w diagnostyce niedokrwienia serca, należy koronarografia, czyli angiografia tętnic wieńcowych. badanie polega na prowadzeniu do światła tętnic kontrastu, dzięki któremu stają się ona widoczne w badaniu rentgenowskim. Umożliwia to ocenę ich drożności. Wskazaniem do koronarografii jest m.in. stabilna dławica piersiowa, zawał serca, ostry zespół wieńcowy, niewydolność serca związana z jego niedotlenieniem. W sytuacji kiedy badanie nie wykazuje zmian w obrębie tętnic, jednak wywiad potwierdza dusznicę bolesną, a dodatkowo test wysiłkowy jest dodatni, mamy do czynienia z tzw. sercowym zespołem X.

     

    Choroba niedokrwienna serca a ryzyko śmierci

     

    Do osób obciążonych większym niż średnie ryzykiem zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych w populacji ogólnej należą:

    • osoby z już rozpoznanym niedotlenieniem mięśnia sercowego, miażdżycą tętnic obwodowych lub naczyń mózgowych,
    • osoby bez objawów,
      • gdy zagrożenie śmiercią oszacowane wg karty ryzyka SCORE z powodu występowania licznych czynników wynosi 5 proc. lub więcej (jest to uproszczony sposób oszacowania 10-letniego ryzyka zgonu z powodu incydentu sercowo-naczyniowego w zależności od płci, wieku, skurczowego ciśnienia tętniczego, stężenia cholesterolu całkowitego oraz palenia tytoniu);
      • gdy istnieje pojedynczy silny czynnik ryzyka (stężenie cholesterolu całkowitego ≥ 320 mg/dl, podwyższenie cholesterolu LDL ≥ 240 mg/dl, ciśnienie tętnicze skurczowe≥ 180 mmHg lub rozkurczowe ≥ 110 mmHg);
      • gdy współistnieje cukrzyca typu 2, bądź cukrzyca typu 1 z obecnością białka w moczu.
    • bliscy krewni chorych, u których wcześnie rozwinęła się jawna klinicznie choroba sercowo-naczyniowa.

     

    Leczenie choroby niedokrwiennej serca

     

    Podstawą leczenia niedokrwienia mięśnia sercowego jest zmiana trybu życia majaca na celu zmniejszenie częstotliwości występowania epizodów niedokrwienia. Ważne jest stosowanie zdrowej, odpowiednio zbilansowanej diety ograniczającej tłuszcz pochodzenia zwierzęcego, ciężkostrawne potrawy smażone i żywność typu fast food. Zaleca się zwiększenie spożycia bogatych w błonnik warzyw i owoców, uwzględnienie w jadłospisie źródeł kwasów omega-3 oraz zwiększenie ilości posiłków kosztem ich objętości. W chorobie niedokrwiennej serca alkohol powinien lec maksymalnemu ograniczeniu. Należy zrezygnować z palenia papierosów oraz, w miarę możliwości, unikać ekspozycji na stres. Cenna jest regularna, dostosowana do możliwości aktywność fizyczna.

    W leczeniu farmakologicznym wykorzystywane są m.in.:

    • nitraty – stosowane przede wszystkim celem przerwania bólu dławicowego;
       
    • kwas acetylosalicynowy potocznie okreslany jako aspiryna działa przeciwpłytkowo, czyli zapobiegaagregacji płytek;
       
    • beta-blokery – sprzyjają spadkowi rytmu serca i zmniejszają zapotrzebowanie serca na tlen;
       
    • klopigogrel – szczególnie u poacjentów po przebytym zwale mięśnia sercowego;
       
    • statyny – obniżają poziom tzw. złego cholesterolu odpowiedzialnego za rozwój miażdżycy.

    Warunkiem skuteczności leczenia niedotlenienia mieśnia sercowego jest regularne przyjmowanie zaleconych przez kardiologa preparatów.

    Autor: lek. Iga Woźniak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.