zarejestruj się zaloguj się

Oczopląs – przyczyny neurologiczne, laryngologiczne, okulistyczne

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Oczopląs – przyczyny neurologiczne, laryngologiczne, okulistyczne
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. listopada, 2017

Oczopląs to mimowolne i rytmiczne wahania gałek ocznych. Drgania mogą odbywać się w pozycji pionowej lub poziomej. Przyczyną laryngologiczną oczopląsu są np. choroby błędnika (uraz ucha wewnętrznego, zapalenie). Podłożem mimowolnych ruchów gałek ocznych mogą być również zaburzenia neurologiczne, niektóre choroby oczu (np. zaćma) czy reakcja organizmu na pewne leki. Jakie są inne przyczyny oczopląsu?

SPIS TREŚCI:

    Co to jest oczopląs?

     

    Oczopląs (nystagmus) jest zjawiskiem polegającym na mimowolnych ruchach gałek ocznych lub ich rytmicznych drganiach w płaszczyźnie pionowej, poziomowej lub ich ruchu obrotowym.

    Ruchy mogą mieć charakter stały lub zmienny, zależny od kierunku spojrzenia, a kierunek oczopląsu wyznaczany jest przez jego fazę szybką. Istnienie opisywanego objawu może stanowić wariant normy bądź być wyrazem wrodzonej lub nabytej choroby (oczopląs u niemowlaka, niemowlęcy).

    Niezależnie od podłoża jest on spowodowany przez pobudzenie receptorów znajdujących się w narządzie przedsionkowym (część ucha wewnętrznego: błędnik i kanały półkoliste). Oczopląs patologiczny nie jest objawem często spotykanym, dlatego jego pojawienie się powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, który zaproponuje odpowiednią diagnostykę oraz ewentualne leczenie.

    W praktyce najczęściej chorzy z niefizjologicznymi drganiami gałek ocznych kierowani są do neurologa bądź otolaryngologa.

     

    Rodzaje i przyczyny oczopląsu

     

    Zasadniczym podziałem oczopląsu, który determinuje dalsze postępowanie lekarskie jest klasyfikacja dzieląca go na: oczopląs fizjologiczny oraz oczopląs patologiczny. 

    Oczopląs fizjologiczny, do którego zalicza się oczopląs okoruchowy (optokinetyczny) i fiksacyjny, stanowi prawidłową reakcję organizmu. Oczopląs optokinetyczny obserwuje się u każdego człowieka podczas patrzenia na szybko poruszające się przedmioty.

    Na co dzień takie sytuacje mają miejsce podczas oglądania obrazów za oknem czy jazdy samochodem lub pociągiem. Brak obecności oczopląsu okoruchowego stanowi patologię i świadczy o uszkodzeniu centralnego układu nerwowego (uszkodzenie dróg nerwowych transmisji bodźców wzrokowych).

    Czy oczopląs jest groźny? Ten patologiczny może być skutkiem wielu procesów chorobowych, dotyczących nie tylko mózgu i schorzeń neurologicznych. Ze względu na miejsce uszkodzenia dzieli się go na trzy główne grupy patologii: oczopląs pochodzenia obwodowego (błędnikowy), oczopląs pochodzenia ocznego, oczopląs pochodzenia ośrodkowego.

     

    Oczopląs objawem chorób neurologicznych

     

    Oczopląs pochodzenia ośrodkowego stanowi wynik uszkodzenia centralnego układu nerwowego chorego. Schorzeniami układu neurologicznego przebiegającymi z nieprawidłowymi drganiami gałek ocznych są m.in. uszkodzenia w okolicy podstawy czaszki oraz jądra nerwu odwodzącego (nerw czaszkowy VI), choroby móżdżku (np. udar niedokrwienny), stwardnienie rozsiane czy uszkodzenia śródmózgowia.

    W wyniku zmian chorobowych śródmózgowia może dochodzić do pojawienia się oczopląsu retrakcyjno-konwergencyjnego (gałki oczne podczas patrzenia w górę przyjmują pozycję zbieżną oraz wciągane są rytmicznie w głąb oczodołu).

    Z kolei w chorobach móżdżku oczopląs (w odróżnieniu do uszkodzenia obwodowego) jest grubofalisty i nie zmienia swego nasilenia w przypadku zmiany kierunku spojrzenia ani nie zanika podczas zamykania oczu.

     

    Oczopląs – przyczyny to choroby błędnika

     

    Oczopląs pochodzenia obwodowego, tzw. oczopląs przedsionkowy (błędnikowy), pojawia się na skutek różnego rodzaju uszkodzeń w obrębie ucha wewnętrznego, zwłaszcza błędnika. Do najczęstszych przyczyn destrukcji tych struktur należy m.in. zapalenie błędnika i jego nerwu (nerw przedsionkowo-ślimakowy), np. wirusowe (jako powikłanie grypy, półpasiec uszny), autoimmunologiczne lub naczyniowe.

    Do innych laryngologicznych przyczyn drgania oczu zalicza się: 

    • toksyczne uszkodzenie błędnika (zatrucia alkoholem, antybiotyki, np. gentamycyna, salicylany, cisplatyna),
    • urazy ucha wewnętrznego (np. wstrząśnienie błędnika, złamania piramidy kości skroniowej),
    • osteosklerozę błędnikową (dotyczy zaburzeń ucha środkowego i wewnętrznego, gdzie dochodzi do niszczenia ich struktur, co skutkuje niedosłuchem),
    • nowotwór ucha wewnętrznego,
    • niedokrwienie ucha wewnętrznego.

    Oczopląs błędnikowy ma charakter drobnofalisty (niska amplituda drgań, wysoka ich częstotliwość) oraz zmienia swoje nasilenie w zależności od kierunku spojrzenia. Cechą specyficzną jest zanikanie lub osłabienie drgań gałek ocznych po zamknięciu oczu.

     

    Choroby oczu są przyczynami oczopląsu

     

    Oczopląs pochodzenia ocznego występuje w chorobach przebiegających z defektem gałek ocznych. Najczęstszymi przyczynami tych patologicznych drgań są: wrodzone wady gałek ocznych (np. zaćma), niedorozwój siatkówki, bielactwo, a także guzy skrzyżowania nerwów wzrokowych.

    W przebiegu wyżej wymienionych guzów obserwuje się czasem zjawisko spasmus nutans (oczopląs, kręcz szyi oraz potrząsanie głową w pionie/poziomie) u słabowidzących dzieci w wieku od 6. miesiąca życia do 3.–4. roku życia. W takich przypadkach oczopląs ma formę stałych ruchów gałek ocznych oraz głowy.

    Rzadziej oczopląs pochodzenia ocznego ma postać ukrytą (oczopląs ukryty), gdzie drgania występują tylko w momencie zasłonięcia jednej gałki ocznej i zanikają przy oczach otwartych.

     

    Inne przyczyny oczopląsu

     

    Oprócz wyżej wymienionych patologicznych przyczyn mimowolnych ruchów gałek ocznych oczopląs może być spowodowany działaniem ubocznym niektórych leków zażywanych przez pacjenta.

    Do farmaceutyków mogących powodować tego typu dolegliwości należą m.in: leki przeciwdrgawkowe (np. karbamazepina, fenytoina) oraz sedatywne (uspokajające), barbiturany, sole litu. Leki te są stosowane głównie w leczeniu: padaczki, choroby afektywnej dwubiegunowej, zaburzeniach snu czy stanach pobudzenia.

    Ponadto, ze względu na rodzaje ruchów gałek ocznych, oczopląs dzieli się na:

    • oczopląs wahadłowy – gałki oczne drgają rytmicznie w dwóch przeciwstawnych kierunkach jednakowo szybko (np. w górę i w dół lub w lewo i prawo),
    • oczopląs skaczący – drgania gałek w jedną stronę są szybsze niż w drugą.

    Należy pamiętać, że nieprawidłowe drgania gałek ocznych mogą powodować pogorszenie ostrości wzroku (zwłaszcza widzenia w dal). 

     

    Oczopląs – badania i leczenie

     

    Rozpoznanie oczopląsu patologicznego opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie, badaniu ogólnolekarskim ze szczegółowym badaniem neurologicznym i badaniu okulistycznym. Leczenie z kolei zależy od przyczyny schorzenia. 

     

    Oczopląs – jakie badania wykonać? 

     

    W zależności od stanu chorego oraz innych objawów klinicznych przydatne jest wykonanie badań obrazowych (np. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa). Zazwyczaj niezbędna jest również konsultacja neurologiczna oraz otolaryngologiczna.

    Oczopląs niefizjologiczny jest objawem niepokojącym, dlatego też wymaga odpowiedniej diagnostyki. Każda osoba skarżąca się na drgania i mimowolne ruchy gałek ocznych powinna udać się do lekarza rodzinnego, który adekwatnie do problemu zaproponuje optymalny sposób dalszego postępowania i skieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty.

     

    Leczenie oczopląsu

     

    Sposób leczenia oczopląsu patologicznego uzależniony jest ściśle od przyczyny dolegliwości. Terapią schorzeń powodujących nieprawidłowe drgania gałek ocznych zajmują się najczęściej neurolodzy, neurochirurdzy, okuliści bądź otolaryngolodzy. 

    Czy oczopląs da się wyleczyć? Niżej wymienione metody nie dają stuprocentowej skuteczności oraz nie gwarantują trwałego wyleczenia. Skuteczna terapia objawowa może przyczynić się jednak do poprawy ostrości wzroku chorego.

    W przypadkach, kiedy nie udało się ustalić przyczyny oczopląsu, preferowane jest leczenie objawowe mające na celu osłabienie lub zniesienie nieprawidłowych ruchów gałek. Najczęściej stosowanymi metodami terapeutycznymi są:

    • okulary pryzmatyczne – wykorzystywane u pacjentów z oczopląsem z kompensacyjnym ustawieniem głowy,
    • porażanie mięśni gałkoruchowych – w tym celu stosowane są iniekcje z toksyną botulinową do mięśni poruszających gałką oczną.

    W przypadku oczopląsu operacja obejmuje zabieg chirurgiczne mięśni gałkoruchowych. 

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zapalenie błędnika
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.