zarejestruj się zaloguj się

Koilonychia (paznokcie łyżeczkowate) – przyczyny, objawy, leczenie

Tekst: lek. Radosław Korczyk
Dodane: 02. października, 2017

Koilonychia to choroba paznokci, w przebiegu której płytka staje się wklęsła, przybiera kształt łyżeczki, stąd określenie paznokcie łyżeczkowate lub syndrom paznokci łyżeczkowatych. Koilonychia u noworodków bywa stanem fizjologicznym, mijającym wraz rozwojem dziecka, jednak tego typu zmiany na paznokciach u osób starszych są stanem patologicznym. Jakie są przyczyny choroby, jak odróżnić ją od onycholizy i jak leczyć koilonychię?

lek. Radosław Korczyk
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Koilonychia – co to za choroba paznokci?

     

    Koilonychia, określana także jako paznokcie łyżeczkowate, syndrom paznokci łyżeczkowatych lub wklęśnięcie płytki paznokciowej, polega na zmianie budowy anatomicznej płytki paznokciowej pod postacią zagłębienia płytki do dołu w kształcie łyżeczki. Powoduje to uniesienie wolnego brzegu paznokcia ku górze. Dodatkowym objawem koilonchii jest kruchość i łamliwość paznokci.

    Tego typu zmiany na paznokciach mogą być wrodzone i występują wtedy od urodzenia, częściej natomiast wklęsłe paznokcie są objawem wtórnym do chorób przewodu pokarmowego przebiegających z niedoborem żelaza i niedokrwistością. Przy przewlekłych schorzeniach przewodu pokarmowego należy zwrócić uwagę na wchłanianie żelaza, co może leżeć u podstaw właściwego rozpoznania. Fizjologicznie koilonychia u noworodków jest również wariantem normy i samoistnie ustępuje w ciągu pierwszych lat życia.

     

    Jakie są przyczyny paznokci łyżeczkowatych?

     

    Etiologia syndromu paznokci łyżeczkowatych może być wieloczynnikowa i jest najczęściej związana z anemią niedobarwliwą (niedobór żelaza). Żelazo jest potrzebne do prawidłowego funkcjonowania naskórka, którego produktem jest prawidłowa płytka paznokciowa. W przypadkach braku żelaza w organizmie może zatem dojść do dystrofii (zniekształcenie) dotychczas zdrowego paznokcia. Inne zaburzenia gospodarki żelazowej pochodzenia genetycznego, takie jak hemochromatoza również sprzyjają takim nieprawidłowościom.

    Do pozostałych przyczyn koilonychii zaliczamy:

    • choroba Raynauda (nawracające zblednięcia naprzemienne z zaczerwieniem końcowych części palców, spotykane w szeregu chorób reumatycznych, np. twardzinie układowej),
    • toczeń rumieniowaty układowy (pojawiają się także wybroczyny pod paznokciami wyglądem przypominające drzazgę);
    • stan po urazie płytki paznokciowej (na skutek uderzenia czy przytrzaśnięcia może wystąpić dodatkowo krwiak pod paznokciem);
    • przewlekłe infekcje paznokcia spotykane w onychomykozie, czyli grzybicy paznokci (zgrubiałe zielonkawe lub żółte paznokcie),

    Koilonychia to także skutek ekspozycji paznokci na rozpuszczalniki, np. benzynę. Paznokcie cieńczeją, są słabe kruche i łamwliwe.

     

    Czy koilonychia to objaw choroby?

     

    Zmiany na paznokciach w postaci wklęsłej płytki wtórne do niedoborów żelaza występują:

    • po wycięciu żołądka,
    • po przewlekłym zapaleniu przełyku – zespół Plummera-Vinsona,
    • chorobie trzewnej (celiakia),
    • chorobach nowotworowych żołądka, jelita grubego,
    • chorobie wrzodowej żołądka, dwunastnicy,
    • wrodzonych zmianach naczyniowych jelita przebiegających z przewlekłym krwawieniem (malformacje naczyniowe),
    • w przebiegu chorób nerek,
    • przewlekłych zapaleniach jelita.

    Opisane schorzenia przebiegają z niskim poziomem żelaza w organizmie. Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koilonychią a niedoborem żelaza nie jest jednak do końca poznany. Brak żelaza skutkuje niedoczynnością enzymów komórkowych od niego zależnych, co stymuluje komórki do proliferacji, czyli nadmiernego namnażania. Powstające komórki są niepełnowartościowe i łatwiej ulegają degeneracji. W ten sposób powstaje dystrofia płytki paznokciowej z deformacją paznokcie w kształcie łyżeczki.

     

    Koilonychia czy onycholiza?

     

    Zmiany morfologii płytki paznokciowej w przypadku koilonychii należy różnicować z onycholizą, czyli niecałkowitym oddzieleniem płytki paznokcia od jego łożyska. Jest to również objaw wtórny do nadczynności tarczycy, infekcji grzybiczych, łuszczycy. Palce pałeczkowate są odmiennym zjawiskiem, w którym płytka paznokciowa unosi się ku górze, poszerzając poprzecznie paliczek dalszy i zazwyczaj współistnieje z przewlekłymi chorobami zapalnymi płuc (astma, POCHP).

    Paznokcie w kształcie łyżeczki są na tyle charakterystyczne, że nie powinny stanowić problemu diagnostycznego.

    Leczeniem koilonychii zajmuje się lekarz chorób wewnętrznych we współpracy z dermatologiem. Nie należy zwlekać z rozpoczęciem terapii i wykonaniem badań dodatkowych.

     

    Jak leczyć paznokcie łyżeczkowate?

     

    Koilonychia ze względu na stan zapalny w okolicy łożyska może wikłać się infekcjami bakteryjnymi, prowadząc do zakażenia loży paznokcia. W leczeniu paznokci łyżeczkowatych należy stosować środki natłuszczające, zapobiegające wysychaniu skóry, preparaty miejscowo odkażające. W przypadku współwystępowania koilonychii z onycholizą należy włączyć leczenie przeciwgrzybicze doustne lub w postaci maści do stosowania miejscowego.

    W diagnostyce badaniem rozstrzygającym może być wykonanie morfologii krwi obwodowej, oznaczenie stężenia żelaza w surowicy krwi oraz ferrytyny. W dalszej kolejności badania obrazujące, takie jak gastroskopia, usg jamy brzusznej. Leczenie szczegółowe uzależniamy od choroby podstawowej, czyli w większości przypadków niedokrwistości z niedoboru żelaza. Prostym rozwiązaniem jest suplementacja żelaza doustnie.

     

    Bibliografia

    1. Fawcett R.S, Thomas M. Nail Abnormalities: Clues to Systemic Disease, American Family Phisician, 2004 15:69 (6).
    2. Nailing the Diagnosis: Koilonychia, The Permanente Journal, 2012, Summer, 16 (3): 65.
    3. Prathap P, Asokan N. Familial koilonychia. Indian J Dermatol. 2010 Oct;55(4): 406–7.
    4. Kumar G, Vaidyanathan L, Stead LG. Images in emergency medicine. Koilonychia, or spoon-shaped nails, is generally associated with iron-deficiency anemia. Ann Emerg Med. 2007 Feb;49(2):243, 250.
    Autor: lek. Radosław Korczyk

    Filtruj wyniki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.