zarejestruj się zaloguj się

Zator tętnicy płucnej – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie, śmiertelność

Tekst: lek. Natalia Wrzesińska
Dodane: 02. stycznia, 2018

Zator tętnicy płucnej oznacza stan, kiedy materiał zatorowy, czyli fragment skrzepu z żył głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej, zamyka jej światło. Przyczyny powstawania skrzepu w płucach to m.in.: ortopedyczne zabiegi chirurgiczne, urazy i złamania, niedowłady, długotrwałe unieruchomienia. Wśród objawów należy wymienić duszności i ból w klatce piersiowej. Leczenie zatoru w płucach dzieli się na zachowawcze oraz zabiegowe. Jakie są rokowania i śmiertalność w przypadku zatoru tętnicy płucnej?

lek. Natalia Wrzesińska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zator tętnicy płucnej – zakrzep w płucach

     

    Zatorowość płucna, inaczej zator tętnicy płucnej czy zawał płucny, to stan, w którym tętnice krążenia płucnego zamknięte są przez materiał zatorowy – najczęściej fragment zakrzepu (skrzepliny) powstałego w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej.

    Co to jest zator płucny? To groźna sytuacja mogąca doprowadzić do śmierci pacjenta, dlatego bardzo ważna jest szybka diagnostyka oraz odpowiednia profilaktyka u osób z grup ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

    Materiał zatorowy najczęściej stanowi fragment zakrzepu powstałego w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej, rzadziej w innych żyłach. Fragment zakrzepu może oderwać się i wraz z krwią przez prawy przedsionek, a następnie prawą komorę serca przedostać się do krążenia płucnego, powodując zatorowość płucną.

    Z dużym ryzykiem zatorowości wiąże się zakrzepica proksymalna, dotycząca żyły podkolanowej i wszystkich żył położonych powyżej, aż do żyły głównej dolnej. Zakrzepica dystalna (żył na podudziu) wiąże się z małym ryzykiem zatoru w tętnicy płucnej

    Innym niż fragment zakrzepu materiałem zatorowym może być: płyn owodniowy, powietrze (podczas wprowadzania cewnika do żył centralnych lub przy jego usuwaniu), tkanka tłuszczowa (po złamaniach kości długich), masy nowotworowe (np. w raku nerki) czy ciało obce (najczęściej materiał stosowany do embolizacji naczyń).

     

    Zator płuc – przyczyny i objawy

     

    Czynniki ryzyka zatorowości płucnej to czynniki ryzyka rozwoju zakrzepicy żył głębokich. Zostały one opisane poniżej.

    • Można wyróżnić czynniki ryzyka związane z interwencjami medycznymi. Są to zabiegi operacyjne, szczególnie ortopedyczne oraz zabiegi w obrębie jamy brzusznej czy obecność cewnika naczyniowego w dużych żyłach.
    • Większe ryzyko skrzepu w płucach mogą powodować niektóre leki: leczenie przeciwnowotworowe (chemioterapia, przeciwnowotworowe leki hormonalne), stosowanie doustnej antykoncepcji lub hormonalnej terapii zastępczej.
    • Jeżeli chodzi o zator płucny, przyczyny to urazy, zwłaszcza wielonarządowe, lub złamania (w szczególności kości długich kończyn dolnych lub złamania miednicy) stanowią poważny czynnik ryzyka. Podobnie niedowłady kończyn dolnych czy udar mózgu.
    • Ryzyko powoduje długotrwałe unieruchomienie, w tym długie loty samolotem (np. międzykontynentalne) oraz stany wymagające długiego leczenia, takie jak sepsa, zapalenie płuc, niewydolność oddechowa czy krążenia, choroby autoimmunologiczne.
    • Chorzy na nowotwory złośliwe również są w dużym stopniu narażeni na zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną. Przebyta zakrzepica żylna lub zakrzepica żylna w wywiadzie rodzinnym zwiększa ryzyko choroby. Choroby krwi, takie jak trombofilie, sprzyjają występowaniu zakrzepicy.
    • Kolejnym czynnikiem ryzyka powstania zatoru w tętnicy płucnej jest ucisk na żyłę, który może być spowodowany np. przez krwiaka lub w ciąży przez powiększającą się macicę.
    • Z czynników osobniczych należy wymienić m.in. otyłość czy wiek (częstość występowania zakrzepicy żył głębokich rośnie wraz z wiekiem).

    W aż 1/3 przypadków zatoru tętnicy płucnej nie udaje się zidentyfikować u chorego czynników ryzyka. Mówimy wtedy o samoistnej lub idiopatycznej zatorowości płucnej. Objawy często mają nagły początek. Najczęściej występuje duszność i ból w klatce piersiowej. Objawem zatoru płucnego u niektórych pacjentów również kaszel (zwykle suchy), krwioplucie czy omdlenia. Objawy zakrzepicy żył głębokich występują u około 1/3 pacjentów.

     

    Zator tętnicy płucnej – jakie badania wykonać?

     

    W przypadku zatoru płucnego objawy są niespecyficzne lub nie pojawiają się w ogóle, dlatego też postawienie diagnozy bywa utrudnione. Zatorowość można różnicować m.in. z zapaleniem płuc, odmą opłucnową, niewydolnością serca, zawałem mięśnia serca czy rozwarstwieniem aorty.

    Badanie D-dimeru jest najważniejszym badaniem laboratoryjnym, które pozwala na wykluczenie zatorowości, nie pozwala jednak na jej potwierdzenie, gdyż D-dimer może być podwyższony w wielu sytuacjach klinicznych. D-dimer to fragment fibryny, białka wytrącającego się z osocza w trakcie krzepnięcia. Chorzy z zatorowością płucną mają również zwykle podwyższoną troponinę, która jest wysoka również np. w zawale serca.

    Mogą wystąpić zmiany w EKG lub w obrazie rentgenowskim klatki piersiowej, jednak podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce zatorowości płucnej jest angiotomografia komputerowa. Umożliwia ona dokładną ocenę tętnic płucnych.

    Angiografia TK (lub scyntygrafia) jest badaniem pierwszego rzutu. Można wykonać również echo serca, w którym ocenia się pośrednie cechy obciążenia prawej komory lub w badaniu przezprzełykowym uwidacznia zator, jeśli jest on zlokalizowany w jednej z bliżej położonych tętnic płucnych.

     

    Zator w płucach – leczenie

     

    W zapobieganiu zawałowi płuc najważniejsze znaczenie ma wczesne uruchamianie po zabiegach operacyjnych i przebytych urazach oraz profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych u chorych z czynnikami ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Leczenie można podzielić na zabiegowe i zachowawcze.

    • Zabiegowe leczenie zatoru w płucach stosuje się obecnie niezwykle rzadko. Polega ono na usunięciu operacyjnym lub wewnątrznaczyniowym materiału zatorowego z tętnicy płucnej (embolektomia).
    • Zachowawcze leczenie ma na celu rozpuszczenie skrzepu w płucach. U chorych z zatorowością płucną wysokiego ryzyka, gdy nie ma przeciwwskazań, stosuje się leczenie trombolityczne – ukierunkowane na rozpuszczenie skrzepu za pomocą streptokinazy lub alteplazy.

    Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania leczenia trombolitycznego to: przebyty udar krwotoczny, udar niedokrwienny w ciągu pół roku, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, zabieg operacyjny lub uraz głowy (w ciągu ostatnich 3 tygodni), krwawienie z przewodu pokarmowego w przeciągu ostatniego miesiąca, rozwarstwienie aorty, skaza krwotoczna.

    U chorych mniejszego ryzyka wystarcza leczenie heparyną niefrakcjonowaną lub drobnocząsteczkową (w dawce odpowiedniej do masy ciała) lub doustnymi lekami przeciwkrzepliwymi (acenokumarol, warfaryna). Przez pierwsze dni leczenia należy je przyjmować łącznie z heparyną, a następnie oznaczać wskaźnik INR we krwi (powinien oscylować między 2 a 3 – wówczas lek działa).

    U chorych, u których stosowanie leków przeciwkrzepliwych jest bezwzględnie przeciwwskazane lub nieskuteczne, a ryzyko ponownej zatorowości płucnej duże, rozważa się umieszczenie specjalnego filtru w żyle głównej dolnej, który ma zapobiec przedostaniu się oderwanego fragmentu zakrzepu do serca i dalej do tętnicy płucnej.

    Długoterminowe leczenie zatoru tętnicy płucnej średniego i małego ryzyka trwa 3 miesiące. Jedynie w wybranych przypadkach (np. u chorych z nowotworem złośliwym) leczenie przeciwkrzepliwe stosuje się przewlekle. W życiu po zatorze płucnym bardzo ważne jest odpowiednie leczenie, gdyż pozwala ono uniknąć powikłań, a także nawrotu choroby. 

     

    Zator płucny – rokowanie i śmiertelność

     

    Zator płuc może nieść za sobą poważne następstwa dotyczące układu oddechowego i układu krążenia. Może doprowadzić m.in. do: niewydolności oddechowej, nadmiernego obciążenia prawej strony serca i w rezultacie do rozstrzeni prawej komory oraz niewydolności krążenia, wstrząsu i niedokrwienia serca (nawet zawału serca), zawału płuca i niedodmy czy do przewlekłego nadciśnienia płucnego.

    Rokowania w przypadku nieleczonej choroby zależą od stopnia zaawansowania zatoru płucnego. Śmiertelność waha się od mniej niż 1 proc. w zatorowości niskiego ryzyka do 30 proc. w zatorowości wysokiego ryzyka.

    Autor: lek. Natalia Wrzesińska

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2018 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.