Torbiel pajęczynówki u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie, rokowania

Torbiel pajęczynówki (torbiel podpajęczynówkowa) to rzadko występującą zmiana patologiczna zlokalizowana wewnątrz czaszki, która w zależności od wielkości, może nie wywoływać dolegliwości lub być przyczyną występowania objawów neurologicznych. Wyróżnia się torbiel pierwotną będącą anomalią rozwojową lub wtórną, powstałą na skutek procesu zapalnego lub urazu. Mała torbiel pajęczynówki nie stanowi zagrożenia dla zdrowia pacjenta i najczęściej wymaga jedynie obserwacji. Duża zmiana kwalifikuje się do leczenia operacyjnego.

Co to jest torbiel pajęczynówki i jakie są jej przyczyny powstawania?

Torbielą pajęczynówki (z ang. arachnoid cyst, skrót CA) nazywa się patologiczną przestrzeń wypełnioną płynem o podobnych właściwościach do płynu mózgowo-rdzeniowego, która powstaje ze zdwojenia lub rozszczepienia pajęczynówki. Opona pajęcza (pajęczynówka) wraz z oponą twardą i oponą miękką tworzą opony mózgowo-rdzeniowe, których rolą jest m. in. ochrona mózgu i rdzenia kręgowego przed urazami mechanicznymi.

Pajęczynówka ze strony zewnętrznej zrasta się z oponą twardą, natomiast od wewnątrz jest oddzielona od opony miękkiej przestrzenią wypełnioną płynem mózgowo rdzeniowym, który pełni funkcje amortyzacyjne.

Wyróżnia się dwa rodzaje zmian: torbiel pajęczynówki pierwotną, która jest obecna od urodzenia oraz torbiel wtórną będącą powikłaniem stanu zapalnego, przebytego krwotoku lub urazu. Najczęściej spotyka się torbiel pajęczynówki środkowego dołu czaszki, tylnego dołu czaszki i w okolicy skroniowej (płata skroniowego). Inne miejsca występowania to tylny dół czaszki, kąty mostkowo-móżdżkowe lub rzadziej sklepistość mózgu. W większości przypadków torbiel w mózgu występuje pojedynczo. Nieco częściej torbiele pajęczynówki obserwuje się u mężczyzn. Wymiary mają najczęściej do kilku centymetrów.

Torbiel pajęczynówki – objawy torbieli w mózgu\

Objawy związane z obecnością torbieli podpajęczynówkowej zależą od lokalizacji i wielkości zmiany. Małe torbiele bardzo często są bezobjawowe lub powodują niecharakterystyczne symptomy, które pacjenci utożsamiają ze zmęczeniem. Wzrost torbieli może spowodować pojawienie się takich symptomów jak:

  • ból głowy niereagujący na leczenie farmakologiczne, lokalizacja zależy od tego, gdzie rozwinie się torbiel – w skroni, z tyłu głowy, etc.
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi,
  • szumy uszne, jednostronne upośledzenie słuchu,
  • osłabienie lub senność,
  • nudności i wymioty,
  • podwójne widzenie.

Torbiel pajęczynówki w tylnym dole czaszki

Dość często diagnoza brzmi – torbiel pajęczynówki w tylnym dole czaszki. Zmiana w tej lokalizacji częściej powoduje objawy w postaci nie daje zazwyczaj zaburzeń dla w postaci problemów z widzeniem. Częściej za to obserwuje się zaburzenia koordynacji ruchowej i równowagi. Mogą pojawić się problemy z mową.

Duże torbiele pajęczynówki mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia a nawet życia pacjenta. Dlatego pojawienie się takich objawów, jak: drgawki, ataksja, niedowład lub porażenie połowicze, zaburzenia czucia, nadmierna senność, splątanie, powinno być bezzwłocznie skonsultowane ze specjalistą.

Torbiel pajęczynówki u dziecka

Torbiel pajęczynówki u dzieci może być również przyczyną zaburzeń w rozwoju lub zmiany zachowania. W niektórych przypadkach ucisk torbieli na przysadkę mózgową powoduje zaburzenia hormonalne u dzieci, np. niedobór hormonu wzrostu skutkujący niskim wzrostem, przedwczesne dojrzewanie lub brak miesiączkowania u dojrzewających dziewczynek. U dzieci częściej diagnozowane są torbiele pajęczynówki mnogie.

Czy torbiel w głowie jest groźna, czy może pęknąć?

Torbiele mózgu charakteryzuje dość duża dynamika zmian. Mogą się one dopełniać i ulegać powiększeniu jak również zmniejszać swoją objętość a nawet spontanicznie zanikać. Torbiel w głowie, zwłaszcza wykryta przypadkowo jest źródłem ogromnego stresu dla pacjenta, który zastanawia się, czy torbiel pajęczynówki może pęknąć. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że torbiel pajęczynówki jest zmianą łagodną o nienowotworowym charakterze.

Jak już wspomniano objawy i niebezpieczne powikłania zależą od jej wielkości. Małe torbiele nie powinny budzić niepokoju – w tym przypadku wystarczy okresowa obserwacja. Duże zmiany mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjenta, dlatego powinno się jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie chirurgiczne.

Torbiel pajęczynówki – sposoby leczenia

Najczęściej torbiele pajęczynówki wykrywa się przypadkowo w badaniach obrazowych mózgowia: tomografii komputerowej (TK) lub rezonansie magnetycznym (MR). Stwierdzenie zmiany w badaniu obrazowym powinno być skonsultowane z lekarzem specjalistą neurochirurgii, który na podstawie wywiadu zebranego od pacjenta i badania neurologicznego zadecyduje o dalszym postępowaniu.

Przy doborze odpowiedniego sposobu leczenia kluczowe znaczenie mają rozmiary torbieli pajęczynówki. Małe torbiele pajęczynówki niezależnie od lokalizacji i ewentualnych objawów nie są kwalifikowane do leczenia ze względu na możliwość spontanicznego zaniku zmiany.

Pacjent pozostaje pod obserwacją i okresową kontrolną radiologiczną. Zmiany o średniej wielkości, które dają objawy oraz duże torbiele podpajęczynówkowe są wskazaniem do leczenia operacyjnego. Wśród stosowanych zabiegów znajduje się drenaż (przebicie i usunięcie zawartości torbieli specjalną igłą) lub operacja (wycięcie) torbieli pajęczynówki metodą endoskopową albo klasyczną.

Bibliografia

Neurologia Merrita, H. Kwieciński, A. Kamińska, wyd. Elselvier Urban&Partner, 2012;

Neurologia w praktyce klinicznej, Bradley, Daroffm Fenichel, Jankovic, wyd. Czelej, 2006;

Wiadomości Lekarskie 2016, tom LXIX, nr 3 (cz II) „Wewnątrzczaszkowe torbiele pajęczynówki
w aspekcie klinicznym i radiologicznym”

Opublikowano: ; aktualizacja: 13.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Soczewki kontaktowe

Jedną z metod korekty wad wzroku są soczewki kontaktowe. Zakłada się je bezpośrednio na gałkę ...

Soczewki kontaktowe

Bezdyskusyjnymi zaletami noszenia soczewek kontaktowych jest wygoda i bezpieczeństwo noszenia na przykład przy uprawianiu sportów ...

Typy oczopląsu

Oczopląs jest powtarzalnym, mimowolnym ruchem gałek ocznych, na zasadzie tam i z powrotem. Może on ...

Zespół suchego oka

Suche oko spowodowane jest zaburzeniami dotyczącymi filmu łzowego. Są one związane ze zmniejszoną objętością łez ...

Łzawienie oczu

Łzawienie oczu (epiphora) jest bardzo uciążliwym objawem towarzyszącym wielu chorobom oczu, głównie o podłożu zapalnym. ...

Jak dbać o wzrok?

Na kłopoty ze wzrokiem skarżą się nie tylko osoby starze czy te, u których stwierdzono ...

Czerwone oczy – przyczyny, sposoby, leczenie czerwonych oczu

Czerwone oczy to jeden z najczęstszych objawów okulistycznych. Zwykle zaczerwienieniu gałki ocznej towarzyszą inne dolegliwości, ...

Zez

W warunkach fizjologicznych przy patrzeniu w dal gałki oczne ustawione są równolegle, wykonują one również ...

Zaczerwienienie oka

Czerwone oczy to jeden z najczęstszych objawów klinicznych spotykanych w praktyce nie tylko okulistów, ale ...

Astygmatyzm

Astygmatyzm związany jest ze stanami wpływającymi na zaburzenia krzywizn rogówki, soczewki lub deformacje bieguna tylnego ...

Półpasiec oczny

Półpasiec oczny to cięższa postać półpaśca, choroby wywoływanej przez wirus Varicella zoster – ten sam ...

Leczenie i udrażnianie kanalików łzowych

Niedrożność kanalików łzowych zazwyczaj diagnozowana jest u dzieci. Wrodzona niedrożność kanalika łzowego jest wadą rozwojową, ...

Komentarze (0)