Suche oko

Jedną z coraz częstych dolegliwości okulistycznych jest tzw. „zespół suchego oka”, znany również pod nazwą „syndromu oka biurowego”. Poza dominującym uczuciem suchości, chory ma wrażenie obecności ciała obcego, tzw. „piasku pod powiekami”, może również skarżyć się na nadmierne łzawienie, pieczenie, lekki światłowstręt, zaczerwienienie oka bez ropnego wysięku.

Suche oko - przyczyny

Zespół suchego oka polega na niedostatecznym nawilżeniu jego powierzchni, co skutkuje rozwojem suchego zapalenia rogówki i spojówek. Dłuższe utrzymywanie się tego stanu, poza nieprzyjemnymi doznaniami, może prowadzić do rozwoju zakażeń rogówki i spojówek, objawiających się wydzieliną ropną oraz dolegliwościami bólowymi.

Do rozwinięcia się zespołu suchego oka prowadzi zmniejszone wydzielanie łez lub/i przyśpieszone parowanie filmu łzowego z powierzchni gałki ocznej. Bezpośrednich przyczyn tego stanu jest wiele. Niekorzystnie działające czynniki można podzielić na zewnętrzne jak i wewnętrzne, oddziaływujące jedynie miejscowo w obrębie oka bądź też mające swe źródło w chorobie ogólnoustrojowej. Kilka przyczyn może współistnieć u jednej osoby, nasilając tym samym dolegliwości. Objawy suchego oka są zwykle najbardziej dokuczliwe tuż po przebudzeniu, co jest związane z fizjologicznie mniej intensywnym wydzielaniem łez w godzinach nocnych.

Wysiłek wzrokowy

Jedną z najczęstszych przyczyn suchego oka jest nadmierny wysiłek wzrokowy:

  • praca przed komputerem,
  • prowadzenie samochodu,
  • oglądanie telewizji,
  • czytanie bez przerw na odpoczynek,
  • nieprawidłowo dobrana korekcja okularowa,
  • przewlekły brak snu.

Długa praca przed komputerem sprzyja rzadszemu mruganiu. Również monitor komputera, będący źródłem sztucznego oświetlenia, poprzez liczne odblaski oraz duży kontrast wyświetlanych treści, wpływa negatywnie na funkcjonowanie oka. Pomocne w tym przypadku mogą okazać się okulary z powłokami antyrefleksyjnymi, które blokują szkodliwe odblaski.

Istotną kwestią jest odpowiedni dobór korekcji okularowej. W przypadku gdy wada wzroku nie jest wystarczająco dobrze korygowana przez soczewki, oczy muszą stale wykonywać dodatkowy wysiłek celem utrzymania ostrości widzenia.

Z wiekiem proces zwany akomodacją staje się coraz mniej wydolny powodując odsuwanie się punktu ostrego widzenia do bliskich odległości, np. podczas czytania gazeta odsuwana jest coraz dalej od oka. Pamiętając o tym fizjologicznym zjawisku, warto okresowo poddawać się badaniom ostrości wzroku u okulisty, który odpowiednio dostosuje okulary do zmieniających się potrzeb pacjenta.

Warunki zewnętrzne

Również warunki zewnętrzne, w jakich przebywamy, mają znaczący wpływ na jakość nawilżenia oka. Niekorzystny wpływ mają takie czynniki jak:

  • praca w warunkach dużego zapylenia, w tym również dymu tytoniowego,
  • przewlekłe narażenie na silny wiatr, promieniowanie słoneczne (UV),
  • wielogodzinne przebywanie w klimatyzowanym (suchym)pomieszczeniu.

Praca biurowa łączy się z przebywaniem w klimatyzowanym, sztucznie oświetlonym i często zadymionym pomieszczeniu z wielogodzinną pracą przed monitorem, przyczyniając się istotnie do rozwoju suchego oka. Nie dziwi więc fakt, że zespół ten bywa nazywany syndromem oka biurowego.

Soczewki kontaktowe a produkcja łez

Kolejną często spotykaną przyczyną jest niedostateczna dbałość o higienę w trakcie użytkowania soczewek kontaktowych. Zbyt długie noszenie soczewek,szczególnie typu miękkiego, skutkuje odruchowych zmniejszeniem fizjologicznego wydzielania łez, najprawdopodobniej wskutek obniżenia wrażliwości rogówki na bodźce drażniące. Podobny mechanizm można zaobserwować w oczach poddanych tzw.laserowej korekcji wad wzroku. Dodatkowo, w przypadku podrażnienia oka pacjenci często bez konsultacji z lekarzem stosują krople obkurczające naczynia krwionośne, celem zmniejszenia objawów takich jak zaczerwienienie oczu. Jest to rozwiązanie dające szybką ulgę, jednak gdy krople te stosowane są zbyt długo, może dojść do pogorszenia stanu nawilżenia oka poprzez wywołanie tzw.„reakcji z odbicia”. Efekt ten może spowodować również zbyt długie używanie kropli przeciwbólowych oraz leków o działaniu przeciwhistaminowym (antyalergicznym).

Przyczyny ogólnoustrojowe

Do ogólnoustrojowych przyczyn związanych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju suchego oka, zaliczamy m.in.:

  • zmiany związane z wiekiem (stopniowy zanik gruczołu łzowego),
  • spadek stężenia estrogenów w okresie menopauzy,
  • choroby skóry, np. łojotok,
  • niedobór witaminy A,
  • choroby tarczycy,
  • cukrzyca,
  • ciąża,
  • stres,
  • choroby z autoagresji, np. zespół Sjogrena,
  • choroby wrodzone (np. wrodzony brak gruczoły łzowego),
  • przyjmowanie leków takich jak leki przeciwcholinergiczne, przeciwdepresyjne, niektóre grupy leków obniżających ciśnienie tętnicze, pochodne witaminy A, antykoncepcja hormonalna, leki psychotropowe, antyarytmiczne, przeciwparkinsonowskie, stosowane miejscowo leki zmniejszające przekrwienie oka, przeciwhistaminowe oraz anestetyki (w tym m.in. beta-blokery oraz acetazolamid stosowane w terapii jaskry).

Przyczyny miejscowe

Poza wspomnianymi już wcześniej przyczynami miejscowymi, takimi jak wysiłek wzrokowy oraz stosowanie soczewek kontaktowych, innymi zmianami miejscowymi, skutkującymi suchym zapaleniem rogówki i spojówek mogą być zmiany nowotworowe w strukturach odpowiedzialnych za wytwarzanie i dystrybucję łez, zmiany o charakterze bliznowacenia oraz zapalenie brzegów powiek m.in. o podłożu gronkowcowym.

Zespół suchego oka - wykrywanie

Podstawowymi testami wykrywającymi nieprawidłowości związane z wydzielaniem łez są test Shirmera oraz test przerwania ciągłości filmu łzowego:

W teście Shirmera lekarz wprowadza pod spojówkę delikatny papierek testowy. Papierek ten stopniowo nasiąka łzami. Po 5 minutach określa się długość nasiąkniętego paska (prawidłowo -minimum 10 mm), która odpowiada ilości wydzielonych łez. Pamiętać należy, że w warunkach ekspozycji na silne bodźce drażniące, takie jak ostre światło, oczy paradoksalnie mogą łzawić obficiej, co jest efektem przewlekłego podrażnienia i światłowstrętu;

Test przerwania ciągłości filmu łzowego informuje lekarza o jakości filmu łzowego, czyli trzech warstw powlekających powierzchnię gałki ocznej i chroniących oko przed wysychaniem. Na film łzowy, poza łzami, składają się także substancje wydzielane przez drobne gruczoły oka, między innymi mające swoje ujście na brzegach powieki. Jeśli film łzowy obserwowany w lampie szczelinowej (w dużym powiększeniu) ulegnie przerwaniu w czasie krótszym niż 10 sekund, świadczy to o nieprawidłowym jego składzie.

Dodatkowo lekarz podczas badania w lampie szczelinowej jest w stanie uwidocznić ubytki nabłonka rogówki oraz nawarstwienia śluzu i martwych komórek, które zalegają na powierzchni oka, powodując znaczną bolesność. W większości przypadków dobrze zebrany wywiad może okazać się wystarczającym do postawienia rozpoznania.

Zespół suchego oka - leczenie

Wyróżnia się leczenie ogólne, celujące w chorobę podstawową (np. leczenie immunosupresyjne w chorobach z autoagresji) oraz leczenie objawowe, na które składa się:

  • stosowanie substytutu łez, tzw. „sztucznych łez”, zawierających substancje nawilżające, takie jak hialuronian sodu,
  • unikanie czynników szkodliwych, tj. długotrwała praca przy komputerze bez regularnych przerw, przebywanie w suchych lub zadymionych pomieszczeniach,
  • stosowanie ciepłych okładów,
  • zamknięcie punktów łzowych (zabieg mający na celu zamknięcie dróg odpływu łez),
  • w krytycznych przypadkach może zajść konieczność czasowego zaszycia szpary powiekowej.

Należy pamiętać, że przewlekle utrzymujące się suche oko predysponuje do rozwoju infekcji, a co za tym idzie, obarczone jest groźbą poważnych powikłań. Suche oko zawsze powinno być diagnozowane i skutecznie leczone.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Szczypiące oczy – przyczyny szczypania oczu

Przyczyna szczypania oczu bywa zwykle prozaiczna i wiąże się z podrażnieniem czy zmęczeniem. Częstą dolegliwością ...

Sztuczne łzy a leczenie zespołu suchego oka

Zespół suchego oka to przewlekłe zapalenie rogówki i spojówek powodowane niedostatecznym wydzielaniem łez lub nieprawidłowym ...

Zespół suchości (zespół Sjögrena)

Zespół suchości to inaczej zespół Sjögrena. To choroba autoimmunologiczna, taka u podłoża której leży produkcja ...

Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta

Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta jest jedną z głównych postaci jaskry. Wiąże się ona ze współistnieniem ...

Jak dbać o wzrok? Co robić by mieć zdrowe oczy?

Wzrok pogarsza się wraz z wiekiem. Przyczynę stanowi tu zwyrodnienie plamki żółtej. Istnieje wiele czynników ...

Zespół suchego oka

Suche oko spowodowane jest zaburzeniami dotyczącymi filmu łzowego. Są one związane ze zmniejszoną objętością łez ...

Wideo – Zespół suchego oka

Pacjenci bardzo często zgłaszają się na badanie okulistyczne z powodu uczucie suchości, pieczenia czy uczucia ...

Makulopatia cukrzycowa

Makulopatia cukrzycowa jest najczęstszą przyczyną utraty wzroku u pacjentów chorujących na cukrzycę, szczególnie cukrzycę typu ...

Wideo – Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, czyli AMD, w krajach rozwiniętych jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty, ...

Jakie mogą być przyczyny pogorszenia się wzroku?

Do najczęstszych przyczyn pogarszania się wzroku należy długotrwałe patrzenie w monitor komputera i praca w ...

Wideo – Dopasowanie soczewek

Dopasowanie miękkich soczewek kontaktowych powinno odbywać się w gabinecie okulistycznym. Badanie rozpoczyna się od dokładnego ...

Zapalenie nerwu wzrokowego

Zapalenie nerwu wzrokowego rozwija się zwłaszcza około 30-go roku życia. Przyczyną zapalenia może być szereg ...

Komentarze (0)