Siatkówczak – przyczyny, objawy, leczenie siatkówczaka oka

Siatkówczak to wewnątrzgałkowy złośliwy nowotwór oka. Najczęściej rozpoznawany jest siatkówczak u dziecka, u dorosłych niemal nie występuje. Siatkówczak obustronny jest rzadkością, zwykle guz na gałce ocznej pojawia się z jednej strony. Pierwsze objawy siatkówczaka to odblask w źrenicy oka, biała plamka na oku, zniekształcenie źrenicy, zez. W rozpoznaniu pomaga m.in. USG i badanie dna oka. Rokowanie zależy od zaawansowania nowotworu, guz może być jednak wyleczalny.

Co to jest siatkówczak oka?

Siatkówczak oka (łac. retinoblastoma) to złośliwy nowotwór oka. Guz rozwija się z pierwotnych komórek siatkówki oka. Zajmuje drugie miejsce (po czerniaku naczyniówki) wśród nowotworów oka, choć występuje dość rzadko (1 chore dziecko na 15 000–20 000 urodzonych dzieci).

Siatkówczak u niemowląt i małych dzieci rozpoznawany jest najczęściej, zwykle w wieku do 3 lat. Chorują na niego także dzieci starsze i nastolatki. Siatkówczak u dorosłych występuje wyjątkowo rzadko i jest praktycznie niespotykany. Częściej (w 2/3 przypadków) siatkówczak rozwija się w jednym oku. W pozostałych przypadkach występuje siatkówczak obuoczny, ale nie zawsze jednocześnie.

Wyróżnia się dwa podstawowe typy siatkówczaka.

  • Siatkówczak dziedziczny – guz w oku rozwija się zazwyczaj obuocznie, najczęściej wieloogniskowo. Nowotwór ten występuje rodzinnie i dziedziczy się w sposób autosomalnie dominujący. Wadliwe geny mogą być przekazane potomstwu. Pierwsze objawy siatkówczaka zauważa się już u dzieci poniżej 1. roku życia. W przypadku siatkówczaka dziedzicznego istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia innych nowotworów (np. szyszyniaka płodowego, kostniakomięsaka, czerniaka złośliwego, włókniakomięsaka).
  • Siatkówczak niedziedziczny – mutacja genu wywołującego chorobę następuje w pojedynczych komórkach siatkówki. Pierwsze objawy pojawiają się u dzieci od 1. do 5. roku życia. Choroba nie dziedziczy się i nie jest przekazywana potomstwu. Zwykle występuje guz oka z jednej strony i zawsze jednoogniskowo. Nie istnieje również zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia innych nowotworów złośliwych.

Jak wygląda siatkówczak na zdjęciach?

Przy siatkówczaku objawy są zależne od wielkości guza, stopnia zaawansowania, umiejscowienia i jego postaci. Najczęstsze objawy raka oka to leukokoria i zez. Pozostałe występują rzadziej i świadczą o postępującym zaawansowaniu choroby.

  • Leukokoria to biały refleks źrenicy, która może być poszerzona. Często objaw ten nazywany jest objawem ślepego kociego oka. Jest on dość szybko zauważany przez rodziców dziecka i prowadzi do rozpoznania choroby. Dodatkowo źrenica może być zniekształcona, poszerzona (widoczna asymetria źrenic) i przestać reagować na światło. Początkowo leukokoria może być widoczna jedynie pod określonym kątem, lecz w miarę rozwoju guza staje się stałym objawem. Niekiedy leukokoria uwidacznia się na zdjęciach wykonywanych z lampą błyskową. Efekt nieco różni się od zwykłego „efektu czerwonych oczu” – jeśli to siatkówczak, na zdjęciach mogą nawet uwidocznić się białe masy guza.
  • Zez to drugi co do częstości zauważany objaw siatkówczaka u dziecka. Niestety, jest dość późnym objawem i świadczy o zajęciu dużej części siatkówki.

Objawy siatkówczaka – jak rozpoznać siatkówczaka na oku?

Do innych objawów siatkówczaka na gałce ocznej zalicza się:

  • zmiany tęczówki – różnobarwność tęczówek, jednostronne zapalenie tęczówek, wysięk ropny w przedniej komorze oka, pojawienie się białych plamek na oku (na tęczówce);
  • ból oka, zaczerwienienie oka;
  • zapalenie tkanek oczodołu;
  • wytrzeszcz, powiększenie gałki ocznej;
  • zaćmę, jaskrę;
  • samoistne pęknięcie gałki ocznej.

Siatkówczak jest chorobą oczu, która stopniowo obniża jakość widzenia u dzieci. Niestety mali pacjenci sami tego nie zauważają i rzadko o tym mówią. Rodzice mogą zaobserwować ten objaw, kiedy dziecko przekręca głowę w stronę zdrowego oka, aby spojrzeć na pokazywany przedmiot.

Należy pamiętać, że siatkówczak może rozwijać się początkowo zupełnie bezobjawowo, co opóźnia rozpoznanie choroby.

Badanie oka w wykrywaniu siatkówczaka oka u dziecka

W przypadku podejrzenia siatkówczaka (np. siatkówczak występujący w rodzinie) i zauważenia niepokojących objawów (np. zez, leukokoria) należy koniecznie zgłosić się do okulisty. Lekarz wykona serię badań okulistycznych i starannie obejrzy całe dno oka.

Inne badania dodatkowe pomagające w rozpoznaniu siatkówczaka to ultrasonografia oka i tomografia komputerowa. Pozwolą one uwidocznić powstające w guzie zwapnienia.

Badanie rezonansu magnetycznego nie uwidacznia zwapnień, ale pokazuje ewentualne nacieki guza na otaczające go tkanki. Niekiedy zalecane jest również przeprowadzenie testów genetycznych na obecność charakterystycznych dla siatkówczaka mutacji genów. W przypadku zaawansowanego nowotworu konieczne jest przeprowadzenie badań ogólnych celem poszukiwania guzów przerzutowych.

Leczenie siatkówczaka – czy siatkówczak jest wyleczalny?

Siatkówczak to nowotwór oka u dzieci, który nieleczony może dawać przerzuty odległe i prowadzić do zgonu. Jeszcze do niedawna jedynym sposobem leczenia było wycięcie gałki ocznej (enukleacja). Obecnie metodę tę stosuje się w bardzo zaawansowanych guzach.

Współcześnie istnieje wiele schematów leczenia siatkówczaka. W większości przypadków terapię zaczyna się od chemioredukcji. Uzyskuje się w ten sposób zmniejszenie rozmiarów guza. Następnie na tak przygotowany nowotwór działa się metodami miejscowo niszczącymi jego tkanki. Należą do nich fotokoagulacja laserowa, hipertermia, krioterapia, radioterapia miejscowa.

Rokowanie przy siatkówczaku zależne jest od zaawansowania choroby. Dzięki rozwojowi medycyny w większości przypadków udaje się uratować dziecku życie i zachować dość dobrą jakość widzenia. Po zakończeniu leczenia pacjenci powinni się zgłaszać na wizyty kontrolne do okulisty. Początkowo co kilka miesięcy, później raz do roku.

Bibliografia:

  • Niżankowska M., Okulistyka. Podstawy kliniczne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.
  • https://okulistyka.mp.pl/chorobyoczu/chorobysiatkowki/94455,siatkowczak
Opublikowano: ; aktualizacja: 06.06.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Choroby oczu a alergia

Choroby alergiczne dotyczą głównie powiek, spojówek i rogówki, czyli tych struktur gałki ocznej, które narażone ...

Wideo – Siatkówczak oka

Siatkówczak jest najczęstszym pierwotnym złośliwym nowotworem wewnątrzgałkowym wieku dziecięcego. Zapadalność w ciągu całego życia wynosi ...

Nadwzroczność

Nadwzroczność najczęściej jest spowodowana zbyt krótką gałką oczną. W warunkach fizjologicznych występuje ona u noworodków. ...

Jaskra neowaskularna

Jaskra neowaskularna jest dość częstym typem jaskry, który powstaje w wyniku procesu tworzenia nowych naczyń ...

Opryszczka rogówki

Opryszczkowe zapalenie rogówki (opryszczka rogówki) wywołane jest zakażeniem wirusem opryszczki zwykłej (HSV z ang. herpes ...

Wideo – Podejrzenie istnienia zeza

Podejrzenie istnienia zeza zarówno u dzieci jak i dorosłych wymaga pilnej konsultacji okulistycznej. U niemowląt ...

Ostrość wzroku a starzenie się organizmu

Procesy związane ze starzeniem się organizmu dotyczą każdej jego części, w tym również narządu wzroku. ...

Wideo – Zespół Sjögrena

Zespół Sjögrena jest schorzeniem o podłożu autoimmunologicznym, powodującym zmniejszenie wydzielania łez połączone z suchym zapaleniem ...

Wideo – Grzybicze i wirusowe zapalenie rogówki

Grzyby, w krajach rozwiniętych, rzadko wywołują zapalenie rogówki, jednak stanowi to znaczny problem na obszarach ...

Czerniak oka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania czerniaka w oku

Czerniak oka to nowotwór złośliwy, który może dawać przerzuty. Objawy w początkowym stadium nie występują, ...

Jaskra – przyczyny, objawy i leczenie jaskry

Jaskra jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnej ślepoty na świecie. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jej wystąpienia ...

Wideo – Wylew krwi do ciała szklistego

Wylew krwi do ciała szklistego może powstać samoistnie, bądź po urazie. Obniżenie ostrości wzroku i ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon