Ostre zapalenie spojówek

Spojówka jest to cienka, przeźroczysta błona wyścielająca tylną powierzchnię powiek oraz przednią część gałki ocznej. Przynajmniej raz w życiu, choć zwykle o wiele częściej, u każdej osoby dorosłej występuje zapalenie spojówek. Zapalenie spojówek może przebiegać jako ostre, podostre i przewlekłe.

Czym jest ostre zapalenie spojówek?

Jest to stan zapalny spojówki spowodowany zakażeniem wirusowym lub bakteryjnym, jak również alergią, kontaktem ze środkami chemicznymi lub różnymi chorobami. Wysoka zakaźność dotyczy wirusowego i bakteryjnego zapalenia spojówek. Na zakażenie narażeni są ludzie nieprzestrzegający podstawowych zasad higieny osobistej (nie mycie rąk) lub mający kontakt z zakażonym przedmiotem należącym do chorej osoby (np. użycie tego samego ręcznika). Ponadto zapalenie spojówek może również przenosić się drogą kropelkową, czyli poprzez kichanie lub kaszel. Z tego względu każda osoba cierpiąca z powodu wirusowego lub bakteryjnego zapalenia spojówek powinna zostać przez kilka dni w domu. Natomiast zaraźliwymi nie są: alergiczne zapalenie spojówek (spowodowane przez sierść zwierząt, pyłki, kosmetyki, perfumy) oraz zapalenie spojówek powstałe na skutek kontaktu z detergentami.

Objawy ostrego zapalenia spojówek

Ostre zapalenie spojówek najczęściej charakteryzuje się:

  • bardzo silnym przekrwieniem oka, co objawia się jako „czerwone oko”(może być ono również objawem zapalenia rogówki, tęczówki oraz ciała rzęskowego, a także zamknięcia kąta przesączania w ostrym ataku jaskry),
  • wydzieliną o charakterze surowiczym lub śluzowo ropnym,
  • obrzękiem spojówki w różnym stopniu wyrażonym,
  • uczuciem swędzenia, pieczenia, „piasku pod oczami”,
  • światłowstrętem,
  • łzawieniem,
  • zwężeniem szpary powiekowej.

Trzy ostatnie objawy są łącznie zwane triadą irygacyjną.

Zapalenie spojówek a przekrwienie

Przekrwienie gałki ocznej może być głębokie, powierzchowne i mieszane. Rodzaj tego przekrwienia wskazuje na to czy zapalenie spojówek przebiega w formie czystej, czy też w formie złożonej – np. zapalenie spojówki i rogówki.

Cechy charakterystyczne przekrwienia spojówkowego (powierzchownego):

  • rozszerzenie naczyń spojówki pozwalające prześledzić ich przebieg,
  • silniejsze przekrwienie na obwodzie oka niż w pobliżu rogówki,
  • poszerzone naczynia są przemieszczalne wraz ze spojówką,
  • spojówka blednie przy ucisku,
  • występuje szybkie zwężenie naczyń po podaniu adrenaliny lub neosynefryny.

Cechy charakterystyczne przekrwienia rzęskowego (głębokiego):

  • przekrwienie występuje głównie wokół rogówki,
  • jest nieprzesuwalne,
  • brak widocznego rysunku naczyń, występuje jednolite sinawoczerwone zabarwienie,
  • nie reaguje na próbę z adrenaliną.

Cechy przekrwienia mieszanego:

  • na przekrwienie rzęskowe nakładają się rozszerzone naczynia spojówki,
  • po próbie adrenalinowej przekrwienie spojówkowe zanika, a głębokie pozostaje.

Cechy morfologiczne zapaleń a możliwa etiologia

Wygląd zapalenia często wskazuje na możliwą etiologię choroby, dlatego warto pokrótce wspomnieć, z jakimi cechami morfologicznymi zapaleń możemy mieć do czynienia. Wyróżniamy:

  • zapalenie brodawkowate,
  • zapalenie olbrzymiobrodawkowe,
  • zapalenie grudkowe,
  • zapalenie błoniaste i rzekomobłoniaste.

Zapalenie brodawkowate

Spojówka wygląda jakby była usiana czerwonymi kropkami, jest spowodowane przerostem nabłonka spojówki oraz towarzyszącym naciekiem zapalnym, co sprawia, że tworzą się brodawki, których wymiary nie przekraczają 1 mm. Ten typ morfologiczny występuje często w zakażeniach bakteryjnych oraz w wiosennym zapaleniu spojówek.

Zapalenie olbrzymiobrodawkowe

Występujące tutaj brodawki olbrzymie są większe niż w zapaleniu brodawkowatym, o średnicy przekraczającej 1 mm, są bardziej wypukłe, a granice między nimi są szerokie i wyraźne. Ten typ zapalenia to odczyn zapalny spojówek na ciało obce, znajdujące się w oku, ma związek z noszeniem soczewek kontaktowych (szczególnie miękkich oraz z tworzącymi się na soczewkach osadami białkowymi), protezami ocznymi oraz obecnością szwów pooperacyjnych w oku. Występuje częściej u osób chorujących na astmę oskrzelową, katar sienny i z alergią na sierść zwierząt. Wielokątne brodawki przypominające kamienie brukowe występują w wiosennym zapaleniu spojówek.

Zapalenie grudkowe

Ten typ reakcji zapalnej polega na przeroście tkanki limfatycznej w luźnych częściach spojówek tzw. sklepieniach. Zapalenie grudkowe jest charakterystyczne dla infekcji wirusowych, zakażenia chlamydiami oraz nadwrażliwości na leki.

Zapalenie błoniaste i rzekomobłoniaste

W przebiegu zapalenia powstaje wysięk bogaty w białko i włóknik, którego koagulacja na powierzchni spojówki powoduje powstanie białych błon. W zapaleniu błoniastym oddzielenie błon powoduje krwawienie podłoża (np. zapalenie błonicze), natomiast w zapaleniu rzekomobłoniastym błony odstają od podłoża i można je bezkrwawo usunąć (np. ciężkie zapalenie adenowirusowe lub rzeżączkowe).

Zapalenia spojówek niewywołane zakażeniem

Ze względu na etiologię zapalenia spojówek dzielimy na cztery główne grupy:

  • zapalenia spojówek wywołane zakażeniem
  • zapalenia spojówek niewywołane zakażeniem
  • autoimmunologiczne zapalenia spojówek
  • innechoroby zapalne spojówek

Zapalenie spojówek proste

Wywołane przez różne czynniki:

  • fizyczne – światło, wiatr, pył, drażnienie oka przez nieprawidłowo rosnące rzęsy,
  • chemiczne – pary, dym, gazy o działaniu drażniącym,
  • nieprawidłowa korekcja wad refrakcji (źle dobrane okulary).

Toksyczne zapalenie spojówek

Charakteryzuje się rozlanym przekrwieniem, może mu towarzyszyć reakcja grudkowa. Zapalenie to może być reakcją na nadużywanie leków obkurczających naczynia, stosowanych przez pacjentów na własną rękę w celu zniesienia objawów niezakaźnego zapalenia spojówek, nieleczonego przyczynowo.

Zapalenie spojówek wywołane nieprawidłowościami filmu łzowego

Niedostateczne wydzielanie łez oraz nieprawidłowy skład filmu łzowego składają się na zespół suchego oka, którego głównymi objawami są uczucie ciała obcego pod powiekami, pieczenie oraz światłowstręt z tendencją do największego nasilenia objawów rano.

Zapalenia spojówek alergiczne

  • Przewlekłe, nawracające zapalenia alergiczne spojówek.
  • Atopowe zapalenie spojówek i rogówki.
  • Wiosenne zapalenie spojówek i rogówki.
  • Zapalenie spojówek wywołane soczewkami kontaktowymi.

Zapalenia spojówek wywołane zakażeniem

Bakteryjne zapalenia spojówek

  • Ostre, ropne zapalenie spojówek – stanowi tzw. proste bakteryjne zapalenie spojówek charakteryzujące się gwałtownym początkiem, czasem trwania ok. 2 tygodni oraz występowaniem głównie u dzieci. Zwykle jest ono wywołane bakteriami przenoszonymi przez brudne ręce, czasem przejściem zakażenia z nosa lub zatok przynosowych. Najczęściej wywołanie jest przez Streptococcus pneumoniae (może wywołać zapalenie rzekomobłoniaste), Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus.
  • Zapalenie spojówek rzeżączkowe – Neisseria gonorrhoeae jest czynnikiem etologicznym tego zakażenia, które ma gwałtowny początek i cechuje się silnym ropotokiem oraz dużym obrzękiem powiek. Najczęściej występuje u noworodków, w 2-4. dobie po urodzeniu i jest spowodowane przeniesieniem zakażenia z dróg rodnych matki.

Zakażenia chlamydiami

  • Jaglica– jest wywołana przez Chlamydia trachomatis, kiedyś nazywana „egipskim zapaleniem oczu”, jest szczególnie ciężkim, przewlekłym zapaleniem spojówek prowadzącym do ślepoty.
  • Chlamydiowe zapalenie spojówek u noworodków – jest ostrym, ropnym zapaleniem spowodowanym zakażeniem Chlamydia oculogenitalis, przeniesionym z dróg rodnych matki, przypomina zakażenie rzeżączkowe, jednak jego przebieg jest zacznie lżejszy i pierwsze objawy występują po 1-2 tygodniach.
  • Zapalenie wtrętowe spojówek u dorosłych – wywołanie jest przez Chlamydia oculogenitalis, zwykle występuje w skojarzeniu z zapaleniem cewki moczowej u mężczyzn oraz szyjki macicy u kobiet, może być wywołane bezpośrednim zakażeniem poprzez kontakt z wydzieliną z organów rodnych lub pośrednio np. na pływalniach (zapalenie spojówek kąpielowe).

Zakażenia wirusowe

  • Adenowirusowe zapalenie spojówek– wywołane przez adenowirusy przenoszone przez kontakt z wydzielinami z oczu i dróg oddechowych, zakażonymi przedmiotami oraz korzystanie z zanieczyszczonych basenów. Adenowirusy wywołują proste grudkowe zapalenie spojówek, gorączkę gardłowo-spojówkową oraz nagminne zapalenie rogówki i spojówek.
  • Opryszczkowe zapalenie spojówek – zawsze towarzyszy opryszczkowemu zapaleniu rogówki.
  • Zapalenie spojówek towarzyszące ospie (herpes zoster ophtalmicus) – zapalenie spojówek występuje także w przebiegu chorób zakaźnych wieku dziecięcego. Może wystąpić także po szczepieniu przeciw ospie wskutek przeniesienia do worka spojówkowego wirusa krowianki.

Inne choroby zapalne spojówek

  • Zapalenie spojówek w przebiegu zespołów skórno – śluzówkowych: Zespół Stevensa-Johnsona.
  • Pemfigoid bliznowaciejący.
  • Górne rąbkowe zapalenie spojówek i rogówki.
  • Rzekomobłonicze zapalenie spojówek.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Choroby alergiczne oczu a leki

Choroby alergiczne oczu powstają w wyniku kontaktu z czynnikiem uczulającym. Rozwijają się w obrębie spojówek ...

Szczypiące oczy – przyczyny szczypania oczu

Przyczyna szczypania oczu bywa zwykle prozaiczna i wiąże się z podrażnieniem czy zmęczeniem. Częstą dolegliwością ...

Choroby powiek – jakie objawy wskazują na chore powieki?

Powieki chronią nasze oczy i są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Pacjenci często zgłaszają: ...

Zaczerwienienie oczu

Jednym z najczęściej obserwowanych objawów, związanych z narządem wzroku są tzw. „czerwone oczy”. Zwykle przyczyna ...

Ropienie oczu u niemowląt

Ropna wydzielina, która pojawia się u niemowlęcia w kąciku oka lub zakleja je całe zawsze ...

Zapalenie spojówek u dzieci

Rodzice często zgłaszają się do lekarza rodzinnego z różnymi objawami dotyczącymi oczu dziecka. Sporą część ...

Odwarstwienie siatkówki

Przedarciowe odwarstwienie siatkówki związane jest z przerwaniem jej ciągłości. Do trakcyjnego odwarstwienia może dojść np. ...

Zapalenie spojówek

Częstymi objawami zapalenia spojówek są zaczerwienione oczy i obrzęknięte spojówki. W worku spojówkowym może zalegać ...

Wideo – Zapalenie spojówek

Częstymi dolegliwościami, z którymi pacjenci zgłaszają się do okulisty są: łzawienie, światłowstręt, zwężenie szpary powiekowej, ...

Ból oka

Ból oka jest jednym z objawów patologii dotyczącej samej gałki ocznej, a także procesów toczących ...

Zespół Reitera – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rehabilitacja

Zespół Reitera, obecnie znany raczej jako reaktywne zapalenie stawów, to choroba, w której dochodzi do ...

Wirusowe zapalenia powiek

Wirusowe zapalenia powiek są o tyle istotnym problemem, iż początkowe objawy im towarzyszące mogą być ...

Komentarze (0)