Odwarstwienie (odklejenie) siatkówki – objawy, przyczyny, rodzaje, badania, leczenie

Odwarstwienie siatkówki jest poważną chorobą oczu, grożącym całkowitą i nieodwracalną utratą wzroku. Przy pojawieniu się pierwszych objawów odklejenia siatkówki najważniejsza jest szybka interwencja, ponieważ tylko natychmiastowa pomoc okulistyczna może przywrócić całkowitą lub bardzo dobrą ostrość widzenia. Wyróżniamy odwarstwienie siatkówki przedarciowe, trakcyjne, wysiękowe oraz trakcyjno-przedarciowe. Jak leczyć odklejoną siatkówkę?

Odwarstwienie (odklejenie siatkówki) – co oznacza?

Odwarstwienie siatkówki, potocznie określane jako odklejenie siatkówki (ISC-10 H33), to choroba oka, w przebiegu której dochodzi do odłączenia siatkówki sensorycznej od nabłonka barwnikowego. Ze względu na patomechanizm wyróżniamy cztery typy odwarstwienia siatkówki:

  • przedarciowe,
  • trakcyjne,
  • wysiękowe,
  • trakcyjno-przedarciowe.

Odklejona siatkówka powoduje problemy ze wzrokiem, może skutkować jego całkowitą utratą. Odwarstwioną siatkówkę oka należy różnicować z rozwarstwieniem siatkówki, które polega na rozszczepieniu jej warstw. Odklejanie się siatkówki może być powikłaniem rozwarstwienia tej struktury.

Odklejenie siatkówki – objawy – jak rozpoznać?

Siatkówka oka jest częścią gałki ocznej znajdującą się w jej wnętrzu. Dzięki posiadanym fotoreceptorom, które przetwarzają energię świetlną na wrażenia wzrokowe, umożliwia mam odbieranie otaczającego nas świata za pomocą wzorku. Odwarstwienie siatkówki jest stanem nagłym, dlatego wymaga natychmiastowej interwencji, takiej jak w kardiologii zawał serca. Aby móc odpowiednio zareagować niezbędna jest znajomość objawów tego schorzenia. Odklejenie siatkówki nie boli, jednak pojawia się szereg innych, charakterystycznych symptomów.

Objawy odwarstwienia siatkówki są liczne, możemy podzielić je na podmiotowe (które pacjent sam zauważa, subiektywne) oraz przedmiotowe (obiektywne, stwierdzane w badaniu lekarskim).

Do podmiotowych objawów odwarstwienia się siatkówki należą:

  • fotopsje – wrażenie błysków światła, „błyskawic” w polu widzenia, należą do klasycznych wczesnych objawów odwarstwienia siatkówki, czasem ruchy oczu prowokują ich powstawanie; najczęściej błyski w oku występują w części skroniowej pola widzenia;
  • męty w ciele szklistym, czyli obiekty poruszające się podczas ruchów oka i rzucające cień na siatkówkę; męty w oku mogą przypominać: „obrączkowate zmętnienie”, „pajęczynki”,„pył tytoniowy” – liczne, drobne, czerwone lub czarne kropki (mroczki przed oczami świadczą o przerwaniu ciągłości siatkówki sensorycznej);
  • „zasłona przed okiem”, „ciemna chmura” – stanowiąca ubytek pola widzenia, może ona znikać rano i pojawiać się ponownie w ciągu dnia, jest objawem patognomonicznym (jednoznacznie wskazującym na to, że siatkówka się odkleiła), „zasłona” zwykle powstaje w skrajnych obszarach widzenia i ma tendencję do szybkiego zwiększania się, chory z częściowym odwarstwieniem siatkówki może jeszcze całkiem dobrze widzieć;
  • gwałtowny spadek ostrości wzroku.

Do przedmiotowych objawów odwarstwienia siatkówki oka należą:

  • widoczny na dnie oka w badaniu oftalmoskopowym (oftalmoskopii) szarobiały, pofałdowany pęcherz uniesionej siatkówki, czasami falujący przy ruchach oka, kontrastujący z czerwoną barwą prawidłowej części dna oka lub pomarszczenie powierzchni siatkówki;
  • czerwony otwór na powierzchni pęcherza (tzw. dziura w siatkówce);
  • rozproszone w ciele szklistym skupiska barwnika, tzw. „pył tytoniowy”;
  • obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego – hipotonia gałki ocznej spowodowana jest odpływem cieczy wodnistej do przestrzeni podsiatkówkowej, gdzie ulega wchłonięciu.

Odwarstwienie siatkówki – przyczyny – dlaczego siatkówka się odkleja?

Do najczęstszych przyczyn odklejenia siatkówki należą:

  • ostre tylne odłączenie ciała szklistego,
  • zwyrodnienia szklistkowo-siatkówkowe (zwyrodnienie kraciaste – stwierdzane w ponad 30 proc. przypadków odwarstwienia siatkówki, zwyrodnienie szponiaste, zwyrodnieniowe rozwarstwienie siatkówki),
  • krótkowzroczność,
  • odklejenie siatkówki po uderzeniu lub innym urazie,
  • cukrzyca (retinopatia proliferacyjna – powikłanie cukrzycy),
  • guzy naczyniówki,
  • tylne zapalenie twardówki,
  • zespół wysiękowy błony naczyniowej,

Afakia, czyli bezsoczewkowość, zwiększa ryzyko odwarstwienia siatkówki.

Podział odwarstwień siatkówki – rodzaje

Przedarciowe odwarstwienie siatkówki

Spowodowane jest przerwaniem siatkówki, które umożliwia przejście przez otwór w siatkówce płynu podsiatkówkowego z upłynnionego ciała szklistego do przestrzeni podsiatkówkowej. Występuje u jednej na 10 000 osób w populacji ogólnej, a u 10 proc. z nich obustronnie.

jako objawy przedarciowego odklejenia siatkówki pacjent najczęściej opisuje błyski i fruwające przed okiem męty (pajęczyny lub sadza). Następnie pojawia się zasłona, która szybko się powiększa. Do przedarciowego odwarstwienia predysponują zmiany zwyrodnieniowe obwodowej siatkówki. W 40 proc. przypadków oczu z odwarstwieniem stwierdza się zwyrodnienie kraciaste. Charakteryzuje się ono różnego stopnia zanikiem siatkówki sensorycznej. Przeważnie występuje u osób krótkowzrocznych. Inną patologią obwodu siatkówki jest zwyrodnienie typu „ślad ślimaka”. W obrębie tych patologii może dochodzić do ścieczenia siatkówki i powstawania otworów lub przedarć.

Należy pamiętać, że nie wszystkie otwory prowadzą do odwarstwienia siatkówki. Dlatego też bezobjawowe zwyrodnienia nie wymagają leczenia. Wyjątek stanowią pacjenci, u których w drugim oku nastąpiło odwarstwienie siatkówki. Zwyrodnienia zazwyczaj nie dają żadnych objawów. Objawy w postaci błysków przed okiem związane są z mechanicznym podrażnieniem siatkówki, na skutek działania sił zagrażających jej przedarciem. Niebezpieczne są gwałtownie powstałe przedarcia połączone z nieprawidłowościami ciała szklistego. Leczenie profilaktyczne polega na stosowaniu fotokoagulacji laserowej lub przymrażania ogniskowego, czyli krioterapii.

W badaniu przedmiotowym, przeprowadzanym przez okulistę, widoczny jest pęcherz uniesionej siatkówki oraz otwór na jego powierzchni lub podstawie. W ciele szklistym można zaobserwować rozproszony barwnik przypominający pył tytoniowy, co sugeruje obecność przedarcia. Charakterystyczne dla odwarstwienia siatkówki jest również obniżone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Często współistnieje z:

  • ostrym tylnym odłączeniem ciała szklistego,
  • otworami siatkówki (przedarcia, dziury).

Czynniki predysponujące:

  • krótkowzroczność wysoka 3,5 proc. (predysponujące obwodowe zwyrodnienia siatkówki),
  • afakia (bezsoczewkowość) lub pseudofakia (stan po operacji zaćmy z wszczepioną sztuczną soczewką),
  • uraz (tępy, przebijający),
  • choroby układowe (zespół Marfana, Sticklera i Ehlersa-Danlosa).

Nieprzedarciowe trakcyjne odwarstwienie siatkówki

To typ odwarstwienia siatkówki, w którym sensoryczna część siatkówki jest odciągana od nabłonka barwnikowego przez kurczące się błony szklistkowo-siatkówkowe.

Trakcyjne odwarstwienie siatkówki związane jest z retinopatią cukrzycową proliferacyjną, a dokładniej z obkurczaniem się patologicznych błon włóknisto-naczyniowych. Do trakcyjnego odwarstwienia może dojść także w następstwie urazu przenikającego gałki ocznej. Trakcyjne, bezprzedarciowe odwarstwienie siatkówki u dzieci najczęściej wywołuje retinopatia wcześniacza. W przypadku trakcyjnego odwarstwienia nie występują ani błyski, ani męty przed okiem. Pojawiająca się zasłona postępuje bardzo powoli..

Przyczyny trakcyjnego odwarstwienia siatkówki:

  • retinopatia proliferacyjna w cukrzycy,
  • retinopatia wcześniaków,
  • penetrujący uraz tylnego odcinka oka,
  • ciężkie zapalenie wewnątrzgałkowe,

Objawy trakcyjnego odwarstwienia siatkówki

  • fotopsje i męty w ciele szklistym nie występują,
  • ubytki w polu widzenia postępują powoli,
  • gładka, nieruchoma powierzchnia odwarstwionej siatkówki, nie posiadająca otworów,
  • obecność trakcji szklistkowo-siatkówkowej (najwyższe uniesienie siatkówki w tym miejscu).

Nieprzedarciowe wysiękowe odwarstwienie siatkówki

Jest typem odwarstwienia siatkówki, w którym płyn podsiatkówkowy pochodzący z naczyniówki przedostaje się do przestrzeni podsiatkówkowej przez uszkodzony nabłonek barwnikowy.

Cechy charakterystyczne:

  • odwarstwienie siatkówki ma kształt wypukły,
  • powierzchnia siatkówki jest gładka, niepomarszczona,
  • siatkówka jest ruchoma i wywołuje zjawisko „dryfującego płynu”,
  • ubytek w polu widzenia może wystąpić nagle i rozwijać się szybko.

Przyczyny wysiękowego odwarstwienia siatkówki:

  • guzy naczyniówki:
    • pierwotne – czerniak, naczyniak,
    • przerzutowe,
  • zapalenia:
    • choroba Harady,
    • zapalenie tylnego odcinka twardówki,
    • martwicze zapalenie siatkówki,
  • przeciek z naczyń podsiatkówkowych:
    • naczyniówkowa neowaskularyzacja (tworzenie nowych naczyń),
    • siatkówkowe teleangiektazje (poszerzenie naczyń),
  • układowe:
  • jatrogenne (odwarstwienie siatkówki po operacji):
    • leczenie chirurgiczne odwarstwienia siatkówki,
    • panretinalna fotokoagulacja.

Odwarstwienie siatkówki – leczenie

W przypadku przedarciowego odwarstwienia siatkówki stosuje się leczenie chirurgiczne. Celem zabiegu jest skuteczne leczenie bez zbędnego ryzyka i obciążenia dla pacjenta. Procedurą przeprowadzaną w warunkach ambulatoryjnych jest retinopeksja pneumatyczna. Polega ona na przyłożeniu siatkówki i zamknięciu istniejących otworów przy użyciu gazu podanego do komory ciała szklistego.

Innym zabiegiem wykonywanym w odwarstwieniu siatkówki stosowanie plomb, czyli specjalnych silikonowych materiałów, które są przyszywane do twardówki. Powodują one wgłobienie ściany gałki ocznej, a tym samym zbliżenie do siebie odwarstwionych części siatkówki i zamkniecie otworów.

W bardziej skomplikowanych przedarciowych odwarstwieniach siatkówki stosuje się witrektomię przez część płaską ciała rzęskowego (ppV). Dotyczy to przypadków, kiedy nie można uwidocznić otworów siatkówki, bądź też nie mogą być zamknięte przez plomby.

Podstawowym leczeniem trakcyjnego odwarstwienia siatkówki bez przedarcia jest witrektomia przez część płaską ciała rzęskowego. Połączona jest ona z panfotokoagulacją wewnętrzną. Trakcyjno-przedarciowe odwarstwienie siatkówki wymaga leczenia chirurgicznego w trybie pilnym.

Leczenie wysiękowego odwarstwienia siatkówki jest zależne od przyczyny je wywołującej. Przeważnie stosuje się farmakoterapię.

Bibliografia

  1. Jacek J. Kański,Zdanek J. Gregor, Krystyna Pecold, Odwarstwienie siatkówki. Podręcznik diagnostyki i leczenia (z barwnymi ilustracjami), Wrocław 1998, wyd.1.
  2. Jacek J. Kański, Okulistyka kliniczna, Wrocław 1997, wyd.1
  3. George L. Spaeth, Chirurgia okulistyczna, red. wyd. pol. Jerzy Szaflik, Wrocław 2006, wyd.1.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Retinopatia wcześniacza

Wcześniactwo – urodzenie między 22 a 37 tygodniem ciąży – stanowi czynnik ryzyka wielu powikłań ...

Objawy jaskry

Pod pojęciem jaskry rozumiemy postępującą neuropatię nerwu wzrokowego, która nie jest jednak jedną chorobą, lecz ...

Wirusowe zapalenia powiek

Wirusowe zapalenia powiek są o tyle istotnym problemem, iż początkowe objawy im towarzyszące mogą być ...

Stożek rogówki (keratoconus) – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Stożek rogówki (keratoconus) to schorzenie charakteryzujące się ścieńczeniem i zmianą kształtu rogówki. Choroba ta zwykle ...

Wideo – Starczowzroczność

Starczowzroczność, czyli prezbiopia, oznacza brak zdolności oka do ostrego widzenia z bliskiej odległości. Zazwyczaj pojawia ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Retinopatia nadciśnieniowa – przyczyny, objawy, leczenie

Retinopatia nadciśnieniowa (zmiany w siatkówce oka) to powikłanie źle kontrolowanego lub nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Ta ...

Wideo – Odwarstwienia siatkówki

Odwarstwieniem siatkówki określa się odłączenie siatkówki sensorycznej od nabłonka barwnikowego. Ze względu na patomechanizm wyróżniamy ...

Zespół suchości (zespół Sjögrena)

Zespół suchości to inaczej zespół Sjögrena. To choroba autoimmunologiczna, taka u podłoża której leży produkcja ...

Amblyopia – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, ćwiczenia na leniwe oko

Amblyopia to zjawisko niedowidzenia przez jedno oko spowodowane przez określoną chorobę (wada refrakcji, zaburzenia budowy ...

Guzy tęczówki

Guzy tęczówki mogą mieć różny charakter: łagodny bądź złośliwy, bezbarwnikowy lub barwnikowy. Niektóre z nich ...

Badanie pola widzenia (perymetria, kampimetria)

Badanie pola widzenia (perymetria i kampimetria) to badanie okulistyczne, wykazujące ewentualne ubytki w polu widzenia. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon