Jaskra związana z patologią soczewki

Brak zdjęcia

25 października 2013

Zmiany patologiczne w obrębie soczewki oka mogą być przyczyną jaskry wtórnej zarówno otwartego, jak i zamkniętego kąta. Do najczęstszych typów jaskry związanej z patologią soczewki zaliczyć możemy jaskrę fakomorficzną oraz jaskrę fakolityczną – wynika to z powszechności występowania zaćmy w grupie osób po 60 roku życia.

Jaskra fakomorficzna
 

Jaskra fakomorficzna (ang. phacomorphic glaucoma) jest rodzajem ostrej jaskry wtórnej zamkniętego kąta. Schorzenie to pojawia się w oczach u osób cierpiących na zaćmę pęczniejącą (ang. intumescent cataract).

Objawy

W przebiegu zaćmy pęczniejącej dochodzi do procesu pęcznienia zmętniałych włókien w obrębie soczewki, w wyniku czego soczewka znacznie zwiększa swoją objętość. Wywiad chorobowy przeprowadzony z pacjentem cierpiącym na jaskrę fakomorficzną jednoznacznie wskazuje na stopniowe pogarszanie się widzenia oraz wzrost stopnia krótkowzroczności w miarę upływu czasu. Wraz z wiekiem wzrasta zawartość białka w obrębie soczewki. Dochodzi do powiększania się pęczniejącej soczewki w płaszczyźnie równikowej, co powoduje rozluźnienie więzadełek obwódki rzęskowej. Stan ten umożliwia przesunięcie się soczewki ku przodowi. Ponadto pęczniejąca soczewka powiększa się w wymiarze przednio-tylnym, w konsekwencji czego zwiększa się stopień przylegania tęczówkowo-soczewkowego. Sytuacja taka może sprzyjać wywołaniu bloku źreniczego oraz tzw. iris bombé (uwypuklenie się obwodowej części tęczówki do przodu). Dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego wtórnie do zablokowania źrenicy jak i kąta przesączania. Objawy kliniczne związane z jaskrą fakomorficzną z reguły przypominają ostry atak jaskry zamkniętego kąta.

Badania i leczenie

Badaniem w lampie szczelinowej stwierdza się bardzo płytką komorę przednią oraz znacznie poszerzoną źrenicę. Przeważnie dostrzec można również zmętnienie soczewki. Badanie w lampie szczelinowej oraz badanie gonioskopowe powinny uwzględniać drugie oko. Badanie drugiego oka, wykazując głęboką komorę przednią oraz otwarty kąt przesączania pozwala wykluczyć jaskrę pierwotną zamkniętego kąta. Ponadto w różnicowania tych dwóch jednostek chorobowych pomocne mogą się okazać się pomiary zarówno długości osiowej jak i refrakcji. Postępowanie terapeutyczne w początkowym etapie jest podobne do tego w przebiegu ostrej pierwotnej jaskry zamkniętego kąta. Po normalizacji ciśnienia wewnątrzgałkowego zabiegiem z wyboru jest irydotomia laserowa. Zaćma jest usuwana tylko w przypadkach, gdy oko nie jest zadrażnione, nie mniej jednak wiąże się to z dużym ryzykiem przerwania torebki soczewki oraz upływu ciała szklistego.

Jaskra fakolityczna
 

Jaskra fakolityczna (ang. phacolytic glaucoma, inna nazwa: jaskra białek soczewki) jest rodzajem jaskry wtórnej otwartego kąta. Schorzenie to pojawia się w oczach u osób cierpiących na zaćmę przejrzałą (ang. hypermature cataract). Zaćma przejrzała występuje w dwóch postaciach:

  • Pierwszą postacią jest tzw. zaćma przejrzała obkurczona, w przebiegu której dochodzi do zmniejszenia stopnia uwodnienia soczewki wyniku zmian torebce. Zmiany te obejmują zwiększenie przepuszczalności dla płynnych mas korowych. W wyniku zmniejszenia się objętości soczewki i wtórnego pomarszczenia jej torebki soczewka cechuje się nierówną powierzchnią o niejednorodnym zabarwieniu. W jej górnej części zagęszczone resztki mas korowych oraz białe plamy złogów wapniowych układają się w sposób nierównomierny, natomiast w jej dolnej części widać przeświecające brunatne jądro;
  • Drugą postacią jest tzw. zaćma Morgagniego. Ten typ zaćmy jest wynikiem rozpływu warstwy korowej umożliwiającego przemieszczenie się brunatnego oraz stwardniałego jądra soczewki w obrębie płynnych mas korowych. Jądro pod wpływem działania siły ciężkości układa się w dolnej części soczewki.

Według aktualnych danych epidemiologicznych jaskra fakolityczna występuje znamiennie częściej w krajach rozwijających się. Wynika to z faktu późnego zgłaszania się chorych do lekarza okulisty. Zaczopowanie beleczkowania, do którego dochodzi w przebiegu jaskry fakolitycznej, spowodowane jest przez przenikanie wielkocząsteczkowych białek soczewki do cieczy wodnistej przez nieuszkodzoną torebkę soczewki. Rolę w patogenezie choroby odgrywają także obarczone białkami soczewki komórki żerne – makrofagi. Badanie w lampie szczelinowej może ujawnić widoczny obrzęk w obrębie rogówki. Obecna jest także zaćma przejrzała.

Badaniem stwierdza się także głęboką komorę przednią z pływającymi białymi cząsteczkami w obrębie cieczy wodnistej. Cząsteczki te mają tendencję do układania się na dnie komory przedniej oka. Jeśli są bardzo liczne oraz bardzo gęste tworzą rzekomy ropostek, czyli rzekomy poziom ropy w komorze przedniej oka (łac. pseudohypopion). W gonioskopii (badaniu kąta przesączania rogówkowo-tęczówkowego) widoczny jest otwarty kąt przesączania. W postępowaniu terapeutycznym należy dążyć do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego stosując leczenie zachowawcze. Jeżeli ciśnienie zostało opanowane w pierwszej kolejności należy usunąć zaćmę, a następnie wykonać zabieg wypłukania komory przedniej z materiału białkowego. Lekarz powinien zachować szczególną ostrożność podczas kapsulotomii przedniej (zabiegu przecięcia tylnej torby soczewki w zaćmie wtórnej), aby nie doszło do rozerwania aparatu więzadłowego soczewki. Jaskra fakolityczna nie powinna być mylona z inną jednostką chorobową – fakoanafilaktycznym (fakoantygenowym) zapaleniem błony naczyniowej oka, której patogeneza obejmuje reakcję autoimmunologiczną z wytwarzaniem ziarniny na białka soczewki, które pojawiły się w oku w wyniku rozerwania torebki soczewki.

Inne rodzaje jaskry związane z patologią soczewki
 

Jaskra cząsteczek soczewki

Jaskra cząsteczek soczewki jest rodzajem jaskry wtórnej otwartego kąta. Objawy chorobowe mogą wystąpić w okresie od kilku tygodni do kilku lat po zaistniałym urazie powodującym przerwanie ciągłości torebki soczewki. Przyczyną tego rodzaju jaskry jest zatkanie beleczkowania wielkocząsteczkowymi białkami lub obładowanymi nimi komórkami żernymi – makrofagami, wydostającymi się przez naruszoną torebkę soczewki. Do uszkodzenia struktury gałki ocznej dochodzi w wyniku ostrego urazu (w tym operacyjnego), a rozwój jaskry jest bezpośrednio związany z ilością białka, które zostało uwolnione oraz stopniem nasilenia zapalenia.

W większości przypadków pacjent zgłasza dolegliwości bólowe, a gałka oczna jest zaczerwieniona. Dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego powyżej 21 mmHg. Czasem stwierdzić można miorotorbielowaty obrzęk w obrębie rogówki. Kąt przesączania jest otwarty, a w komorze przedniej obserwuje się masy uwolnione z soczewki.

Jaskra będąca wynikiem ektopii soczewki

Jaskra będąca wynikiem ektopii soczewki jest rodzajem jaskry wtórnej zamkniętego kąta. Mechanizm jej powstawania związany jest z zablokowaniem źrenicy przez soczewkę, która może uwięznąć w jej obrębie. Do przemieszczenia się soczewki do komory przedniej oka może dojść na skutek tępego urazu gałki ocznej. Przyczyną mogą być także zespoły związane z mikrosferofakią (zbyt małą soczewką oka o nieprawidłowym kształcie) jak np. zespół Weilla-Marchesaniego oraz zespół Marfana. Rozpoznanie stawia się na podstawie uwidocznienia ektopii soczewki oraz współistniejących objawów klinicznych charakterystycznych dla jaskry pierwotnie zamkniętego kąta.

Jaskra fakoanafilaktyczna

Jaskra fakoanafilaktyczna związana jest z rozwojem reakcji zapalnej przebiegającej z ziarninowaniem. Do rozwoju reakcji zapalnej dochodzi w wyniku uczulenia na własne białka soczewki, które zostały uwolnione podczas urazu lub zabiegu chirurgicznego. W obrazie klinicznym stwierdzić można osady w obrębie śródbłonka rogówki oraz odczyn zapalny zarówno w ciele szklistym jak i w komorze przedniej oka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Jak poprawić wzrok? Jakie są przyczyny pogorszenia wzroku?

Przyczyn pogorszenia wzroku jest bardzo wiele, np.: zbyt długa praca przy komputerze, uszkodzenie siatkówki (retinopatia) ...

Leczenie jaskry

Sposobów leczenia jaskry jest wiele, zaczynając od leczenia zachowawczego, poprzez laseroterapię i skończywszy na zabiegu ...

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) związane z wiekiem jest w krajach rozwiniętych główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty ...

Wideo – Nadciśnienie oczne a jaskra

Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe jest najważniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia jaskry. Samo nadciśnienie oczne nie jest tożsame ...

Wideo – Męty w oku

Częstym objawem zgłaszanym przez pacjentów u okulisty są męty fruwające przed okiem. Mętom mogą towarzyszyć ...

Jaskra zapalna

Jaskra zapalna jest rodzajem jaskry wtórnej, związanej ze stanami zapalnymi oka. Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego może ...

Zapalenie błony naczyniowej a zapalenie jelit

Zapalenie błony naczyniowej może być wynikiem toczącego się w organizmie procesu zapalnego, zlokalizowanego w obrębie ...

Wideo – Ślepota zmierzchowa (Kurza ślepota)

Ślepota zmierzchowa inaczej nazywana jest nyktalopią. Testem szczególnie przydatnym podczas diagnozowania chorych na jest adaptacja ...

Jaskra neowaskularna

Jaskra neowaskularna jest dość częstym typem jaskry, który powstaje w wyniku procesu tworzenia nowych naczyń ...

Wideo – Tarcza zastoinowa

Pod pojęciem tarczy zastoinowej należy zazwyczaj rozumieć obustronny obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, spowodowany podwyższonym ciśnieniem ...

Jaskra normalnego ciśnienia

Według statystyk WHO jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty w krajach rozwiniętych. Obecnie ...

Zwyrodnienie siatkówki – przyczyny, objawy, leczenie

Zwyrodnienie siatkówki to bardzo szerokie pojęcie, obejmujące szereg chorób oczu, którym towarzyszą zmiany degeneracyjne siatkówki. ...

Komentarze (0)