Ektazja rogówki

Ektazje rogówki, nazywane inaczej chorobami rozstrzeniowymi rogówki, są grupą schorzeń polegających na występowaniu nieregularności w zakresie kształtu rogówki – czyli wypukłej i przezroczystej warstwy zewnętrznej przedniej części gałki ocznej. Ektazje rogówki prowadzą do zaburzeń widzenia w wyniku astygmatyzmu.

Budowa rogówki
 

Aby zrozumieć w pełni problematykę związaną z omawianą grupą chorób, niezbędne jest przybliżenie struktury histologicznej rogówki. Rogówka zbudowana jest z pięciu warstw – w kolejności od przodu ku tyłowi są to:

  • nabłonek przedni rogówki – utworzony przeznabłonek wielowarstwowy płaski, składający się z 5-6 warstw komórek. Nabłonek przedni rogówki posiada duże zdolności regeneracyjne, co można zaobserwować po jego uszkodzeniu. Komórki macierzyste nabłonka przedniego rogówki znajdują się na obwodzie rogówki (w obrębie tzw. rąbka rogówki). Między komórkami nabłonka znajduje się dużo nerwowych zakończeń bólowych – receptorów bólowych (czyli tzw. nocyceptorów);
  • blaszka graniczna przednia (inaczej: błona Bowmana) – warstwa ta składa się z regularnie ułożonych włókien kolagenowych. Nie ma w niej komórek;
  • istota właściwa rogówki (inaczej: zrąb rogówki)– istota właściwa rogówki zajmuje 90% grubości rogówki. Zbudowana jest z pęczków włókien kolagenowych, które zatopione są w istocie podstawowej składającej się z siarczanu chondroityny i siarczanu keratanu. Między włóknami można znaleźć także nieliczne komórki – fibroblasty i krążące limfocyty. Nie ma tutaj naczyń krwionośnych, a odżywianie tej warstwy odbywa się przez dyfuzję;
  • blaszka graniczna tylna (inaczej: błona Descemeta) – zbudowana z włókien kolagenu, którego cząsteczki układają się w sześciokąty i węzły;
  • nabłonek tylny rogówki (inaczej: śródbłonek) – utworzony przez jednowarstwowy nabłonek płaski.

Poniżej zostanie przedstawiona charakterystyka poszczególnych schorzeń należących do grupy chorób rozstrzeniowych rogówki (ektazji rogówki).

Stożek rogówki

Epidemiologia

Stożek rogówki (ang. keratoconus)jest schorzeniem występującym relatywnie często – częstość jego występowania waha się w granicach 1/500-1/2000 osób. Choroba może występować rodzinnie – ma to miejsce w mniej niż 10% wszystkich przypadków choroby, aczkolwiek do tej pory nie jest jasny sposób jej dziedziczenia. Stożek rogówki jest także często obserwowany u pacjentów z takimi schorzeniami jak:

  • zespół Downa,
  • zespół Marfana,
  • zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (zespół Barlowa),
  • choroby atopowe (astma, alergie, atopowe zapalenie skóry),
  • liczne anomalie układu wzrokowego.

Istota choroby
 

W przebiegu choroby dochodzi do postępującego ścieńczenia rogówki, z jej równoczesnym uwypuklaniem się w części centralnej oraz okołocentalnej. Stożek rogówki niemal we wszystkich przypadkach występuje obustronnie, niemniej nie obserwuje się symetrii w odniesieniu do stopnia jego rozwoju.

Rozwój zmian chorobowych i objawy kliniczne

Najczęściej choroba postępuje począwszy od okresu dojrzewania i zwykle jej rozwój ulega zahamowaniu po zakończeniu okresu wzrostu. Progresja choroby może niekiedy nastąpić w późniejszych okresach życia, a samoistne zahamowanie rozwoju jest możliwe na każdym jej etapie. Zmiany morfologiczne w stożku rogówki polegają na:

  • ścieńczeniu zrębu (syn. istoty właściwej – patrz wyżej) rogówki w części centralnej i okołocentralnej,
  • fragmentacji i pęknięciach w obrębie przedniej błony granicznej (Bowmana),
  • pofałdowaniu i pęknięciach w obrębie tylnej błony granicznej (Descemeta),
  • bliznowaceniu o zróżnicowanym stopniu nasilenia.

Z uwagi na możliwe różnice w morfologii, stożki rogówki możemy podzielić na:

  • sutkowate – wierzchołek stożka jest położony centralnie, a krzywizna stożka jest stroma oraz przesunięta ku nosowi i w dół,
  • owalne – zmiany niewiele większe niż poprzednie, przesunięte w kierunku doskroniowym,
  • kuliste – zmiany największych rozmiarów, o średnicy ponad 6 milimetrów i równomierniej, ale niezbyt stromej krzywiźnie.

Początkowe objawy chorobowe związane ze stożkiem rogówki wiążą się przede wszystkim z uczuciem dyskomfortu widzenia oraz progresją utraty ostrości wzroku, czego przyczyną jest krótkowzroczność oraz nieregularna niezborność. Objawy na początku dotyczą jednego oka, później jednak proces chorobowy manifestuje się obustronnie. W dalszej fazie rozwoju stożka rogówki krótkowzroczność oraz nieregularna niezborność pogłębiają się.

Badania pomocnicze

W diagnostyce stożka rogówki pomocne jest badanie za pomocą lampy szczelinowej (syn. biomikroskopu), które pozwala wykazać:
 

  • przy użyciu tzw. filtru kobaltowego – okrężną, brązową linię złogów żelaza znajdujących się podnabłonkowo u podstawy stożka rogówki – tzw. pierścień Fleischera,
  • przy bocznym zogniskowanym oświetleniu rogówki od strony skroniowej – stożkowaty refleks po nosowej stronie – tzw. objaw Rizzuttiego,
  • w świetle przepuszczonym – w obrębie źrenicy pierścieniowaty obrys o wzmożonej intensywności czerwieni na tle czerwonego refleksu światła odbitego od dna oka – tzw. kroplę oleju,
  • delikatne, praktycznie równoległe, leżące w głębokich warstwach zrębu rogówki oraz znikające pod wpływem ucisku na gałkę oczną, tzw.linie Vogta.

Kolejnym narzędziem diagnostycznym przydatnym w diagnostyce stożka rogówki jest tzw. skiaskopia. Skiaskopia polega na oświetlaniu za pomocą specjalnego urządzenia zwanego skiaskopem siatkówki oka, z następczą oceną (przy przesuwaniu wiązki światła) kierunku ruchu cienia na dnie oka. W przypadku stożka rogówki cień wykazuje „ruch nożycowy”.

Najbardziej czułą metodą wykrywającą zmiany w krzywiźnie rogówki jest tzw. wideokeratografia komputerowa. Rzadziej do zobrazowania powierzchni rogówki używa sięręcznego keratoskopu (syn. krążków Placido).

Leczenie

Postępowanie terapeutyczne w początkowej fazie rozwoju stożka rogówki może opierać się wyłącznie na doborze okularów. W późniejszym okresie rozwoju, znacznego stopnia poprawę wzroku można osiągnąć poprzez zastosowanie przepuszczalnych dla gazu twardówkowych soczewek kontaktowych, niwelujących nieregularną krzywiznę rogówki.

Leczenie chirurgiczne powinno mieć miejsce w przypadku wystąpienia blizn położonych na osi widzenia, które uniemożliwiałyby osiągnięcie satysfakcjonującej ostrości wzroku przy użyciu twardych soczewek kontaktowych. Wiąże się ono z zabiegami przeszczepu rogówki, takimi jak:

  • keratoplastyka głęboka warstwowa przednia,
  • keratoplastyka drążąca.

Wodniak stożka

Istota choroby i objawy kliniczne

Wodniak stożka (ang. corneal hydrops) jest schorzeniem, które powstaje w wyniku gwałtownego wnikania płynu komorowego do istoty właściwej rogówki, co powoduje jej rozdęcie i objawia się dolegliwościami bólowymi. Ten ostry stan po dwóch lub trzech miesiącach ulega spontanicznej poprawie. Dochodzi do samoistnego wygojenia się pęknięć w obrębie błony Descemeta (blaszki granicznej tylne), czego efektem są blizny w obrębie istoty właściwej rogówki. Stopień pogorszenia wzroku w tej chorobie jest zależny od położenia i liczby powstałych blizn.

Leczenie

Postępowanie terapeutyczne w przypadku wodniaka stożka polega przede wszystkim na zmniejszeniu stopnia uwodnienia rogówki oraz niwelowaniu dolegliwości bólowych ze strony gałki ocznej i związanego z nimi światłowstrętu, kurczu powiek oraz łzawienia.

Zastosowanie znajdują:

  • krople z hipertonicznym roztworem 5% chlorku sodu,
  • krople z hipertonicznym roztworem 20% glukozy,
  • hydrofilne i miękkie soczewki kontaktowe,
  • opatrunki uciskowe.

Wodniak stożka nie jest wskazaniem do pilnej interwencji chirurgicznej.

Zwyrodnienie brzeżne przezroczyste

Istota choroby

Zwyrodnienie brzeżne przezroczyste (ang. pellucid marginal degeneration) jest schorzeniem występującym stosunkowo rzadko. W przebiegu zwyrodnienia brzeżnego przezroczystego pas ścieńczenia rogówki leży w jej dolnym półobwodzie, niedaleko niezmienionej części przyrąbkowej (obwodowej). Rogówka z profilu cechuje się obwisłym zarysem, a szczyt jej uwypuklenia odpowiada miejscu poniżej środka rogówki.

Leczenie

Najkorzystniejszym rozwiązaniem terapeutycznym w tym schorzeniu są soczewki twardówkowe przepuszczalne dla gazu. Niwelują one objawy związane z mimośrodkowym położeniem uwypuklenia. Niestety, nierzadko mamy do czynienia ze złą tolerancją soczewek kontaktowych. Z uwagi na obwodowe położenie zmian chorobowych istnieją pewne trudności w zastosowaniu leczenia chirurgicznego.

Rogówka kulista

Istota choroby
 

Rogówka kulista (ang. keratoglobus)jest zaburzeniem wrodzonym. Schorzenie to występuje najrzadziej spośród wszystkich wymienionych powyżej stanów chorobowych. Rogówka kulista wiąże się z innym niż w przypadku stożka rogówki kształtem deformacji krzywizny – przyjmuje ona kształt kulisty. Stan ten spowodowany jest położeniem maksymalnego ścieńczenia istoty właściwej rogówki na jej pośrednim obwodzie (przy podstawie uwypuklenia rogówki, a nie na jego szczycie).

Powikłania i stany współistniejące

W przebiegu tego schorzenia łatwo może dojść do przebicia rogówki pod wpływem nawet niewielkich urazów. Rogówka kulista często współistnieje z innymi stanami patologicznymi, spośród których należy wymienić schorzenia, których istotą jest defekt syntezy włókien kolagenowych (wrodzona łamliwość kości, niebieskie twardówki).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Cukrzyca a choroby oczu

Powikłania cukrzycy związane ze wzrokiem to jedne z najpoważniejszych skutków długoletniej, źle wyrównanej i leczonej ...

Wideo – Gradówka

Gradówka jest przewlekłym stanem zapalnym związanym z zablokowanie ujść gruczołów Meiboma lub innych gruczołów łojowych. ...

Zespół rozproszenia barwnika

Zespół rozproszenia barwnika jest schorzeniem, które może prowadzić do rozwoju szczególnej postaci jaskry, zwanej jaskrą ...

Wideo – Soczewki kontaktowe

Jedną z metod korekty wad wzroku są soczewki kontaktowe. Zakłada się je bezpośrednio na gałkę ...

Nadwzroczność

Nadwzroczność najczęściej jest spowodowana zbyt krótką gałką oczną. W warunkach fizjologicznych występuje ona u noworodków. ...

Wideo – Leczenie zakaźnego zapalenia rogówki

Leczenie zakaźnego zapalenia rogówki można podzielić na okres wyjaławiania i następującym po nim fazę gojenia. ...

Choroby powiek – jakie objawy wskazują na chore powieki?

Powieki chronią nasze oczy i są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Pacjenci często zgłaszają: ...

Jak dbać o wzrok? Co robić by mieć zdrowe oczy?

Wzrok pogarsza się wraz z wiekiem. Przyczynę stanowi tu zwyrodnienie plamki żółtej. Istnieje wiele czynników ...

Zwyrodnienia spojówek

Stany zwyrodnieniowe spojówek są stosunkowo często występującymi zmiany strukturalnymi, które oprócz defektów kosmetycznych, nie stanowią ...

Wideo – Ciała obce w oku

Ciała obce mogą utkwić niemal w każdej strukturze gałki ocznej. O ile te na spojówce ...

Guzy tęczówki

Guzy tęczówki mogą mieć różny charakter: łagodny bądź złośliwy, bezbarwnikowy lub barwnikowy. Niektóre z nich ...

Astygmatyzm

Astygmatyzm związany jest ze stanami wpływającymi na zaburzenia krzywizn rogówki, soczewki lub deformacje bieguna tylnego ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon