Czerniak oka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania czerniaka w oku

Czerniak oka to nowotwór złośliwy, który może dawać przerzuty. Objawy w początkowym stadium nie występują, co utrudnia diagnostykę. Bardziej zaawansowana zmiana może być widoczna jako guz na gałce ocznej lub plamka na tęczówce. Przyczyną jest m.in. promieniowanie UV, dodatkowo czerniak w oku może być dziedziczny. Sposób leczenia, podobnie jak rokowania, zależy od umiejscowienia i zaawansowania choroby.

Co to jest czerniak oka i jakie ma przyczyny?

Czerniak gałki ocznej stanowi niewielki odsetek zachorowań na ten typ nowotworu (w przeważającej liczbie przypadków mamy do czynienia z czerniakiem skóry). Warto jednak podkreślić, że jest on najczęstszym nowotworem gałki ocznej. Czerniak w oku z reguły jest guzem pierwotnym, czyli pierwszym ogniskiem tego nowotworu w organizmie. Ze względu na złośliwy charakter zmiany, istnieje ryzyko przerzutów czerniaka oka do innych organów drogą naczyń krwionośnych (w oku nie ma naczyń chłonnych).

Często nazywany jest rakiem gałki ocznej, choć z medycznego punktu widzenia jest to mylna nazwa. Rak to nowotwór wywodzący się z komórek nabłonkowych. Czerniak rozwija się z innego typu komórek – melanocytów.

Czynniki prowadzące do transformacji nowotworowej komórek barwnikowych, nie są jeszcze w pełni poznane. Uważa się, że ważna rolę odgrywa narażenie na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Długotrwałe kąpiele słoneczne są szczególnie niebezpieczne dla osób o jasnej karnacji i predyspozycjach do poparzeń.

Czynnikiem ryzyka rozwoju czerniaka jest również upośledzenie odporności, długotrwały stres i narażenie na czynniki kancerogenne. Nie jest całkowicie pewne, czy czerniak oka jest dziedziczny, niemniej zauważono, że nowotwór ten częściej pojawia się rodzinnie. Ryzyko zachorowania wzrasta, jeżeli wystąpił on u bliskich krewnych. Czerniak oka u dziecka występuje znacznie rzadziej niż u dorosłych, na ogół występuje u osób starszych, zwykle jednostronnie.

Czerniak oka – powieki, spojówki, tęczówki, naczyniówki

Czerniak gałki ocznej jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym oka u dorosłych. W obrębie narządu wzroku może występować w różnych lokalizacjach. Wyróżnia się czerniaki powieki, spojówki, błony naczyniowej (może lokalizować się w tęczówce, ciele rzęskowym, naczyniówce) oraz w oczodole. Najczęściej czerniak oka atakuje błonę naczyniową. Większość z nich pojawia się w tylnej części oka, która nie jest widoczna bez specjalistycznych urządzeń okulistycznych. Rosnący czerniak może naciekać twardówkę i okoliczne tkanki oczodołu.

Błona naczyniowa składa się z trzech części – naczyniówki, czyli warstwy oka pomiędzy twardówką i siatkówką, ciała rzęskowego oraz widocznej tęczówki. Najczęstszy czerniak błony naczyniowej to czerniak naczyniówki. Rzadziej guz lokalizuje się w ciele rzęskowym, a najrzadziej (ok. 5 proc. czerniaków błony naczyniowej) na tęczówce. Czerniak spojówki występuje stosunkowo rzadko. Łatwo go dostrzec, więc rozpoznawany jest dość szybko. Rośnie jako ciemny, uwypuklony guzek na spojówce gałkowej lub spojówce powieki.

Czerniak rosnąc, nacieka okoliczne struktury (twardówkę, tkanki oczodołu). Przerzuty czerniaka pojawiają się przede wszystkim w wątrobie, rzadziej w płucach, kościach i innych narządach. Nowotwór oka może dawać również przerzuty do skóry, które często początkowo mylnie uważane są za pierwotne ognisko nowotworu.

Czerniak na oku – objawy nowotworu gałki ocznej

Objawy czerniaka oka w pierwszym stadium choroby nie występują, przez to wyjątkowo trudno wcześnie go wykryć. Guzy rosnące w tylnym biegunie oka, są niewidoczne dla chorego i jego bliskich. Rozpoznaje się je podczas przeprowadzania wnikliwego badania okulistycznego. Niekiedy, pierwszym zauważalnym objawem są dolegliwości ze strony guzów przerzutowych (żółtaczka, kaszel, duszność, krwioplucie, czerniak skóry). Rozsiew nowotworu znacznie pogarsza rokowanie pacjenta.

Zmiany na tęczówce, spojówce, powiece rozpoznawane są stosunkowo wcześnie. Rosnący guz na oku łatwo zauważyć jako przebarwienie, widoczną gołym okiem plamkę barwnikową (np. na tęczówce, spojówce), uwypukloną, rosnącą zmianę na gałce ocznej. Duży czerniak tęczówki, może spowodować zniekształcenie źrenicy. Pojawiające się przebarwienia najlepiej widoczne są na jasnych oczach (niebieskich).

Czerniak ciała rzęskowego przez długi czas nie daje zauważalnych objawów. Można go wyryć dopiero przy pomocy badań dodatkowych. Rosnący guz wywołuje z czasem ograniczoną zaćmę, zaburzenia akomodacji lub jaskrę. Czerniak naczyniówki, to nowotwór oka, który bardzo trudno zdiagnozować w początkowym stadium zaawansowania. Rosnący guz może odwarstwić siatkówkę. Ponadto zmiana w oku może wywoływać ogniska krwotoczne w naczyniówce. Pacjenci skarżą się na zaburzenia ostrości wzroku i pola widzenia, błyski, dalekowzroczność.

Jak leczyć czerniaka oka?

Sposób leczenia czerniaka oka zależy od wielkości guza, jego umiejscowienia, szybkości wzrostu, stanu drugiego oka i stopnia zaawansowania nowotworu. Niewielkie guzy w oku mogą zostać poddane terapii oszczędzającej. Małe zmiany w niektórych lokalizacjach leczone są chirurgicznie – wycinane sektorowo. Inną często stosowaną metodą jest brachyterapia – czyli stosowanie płytek z pierwiastkami promieniotwórczymi, które zostają przymocowane na pewien czas do gałki ocznej. Promieniowanie niszczy tkankę guza. Niestety ten wybór metody wiąże się z możliwością powikłań, takich jak zaćma, uszkodzenie siatkówki i nerwu wzrokowego.

Termoterapia przezźreniczna, polega na nakierowaniu na guza wiązki promieniowania diodowego (zbliżonego do podczerwieni) i „podgrzania” guza, a przez to wywołanie jego martwicy i zmniejszenie objętości. Istnieją jednak doniesienia medyczne, wskazujące że ten rodzaj terapii wiąże się ze zwiększonym ryzykiem nawrotu nowotworu oka. Metoda ta może być stosowana jako przygotowanie do brachyterapii.

Usunięcie gałki ocznej (enucleatio), to obecnie ostateczność. Metoda ta stosowana jest przy dużych, zaawansowanych guzach. Wyboru rodzaju terapii powinien dokonać lekarz wyspecjalizowany w onkologii okulistycznej, po wnikliwym badaniu i ocenie wszystkich czynników ryzyka.

Czerniak w gałce ocznej – rokowania

Rokowanie co do przeżycia uzależnione jest od wielu czynników. Przede wszystkim znaczenie ma wielkość guza. Im większy nowotwór tym rokowanie w czerniaku oka gorsze. Naciek pozatwardówkowy guza rokuje bardzo źle. Podobnie pojawienie się przerzutów odległych.

Wpływ na rokowanie ma również:

  • wiek chorego (im pacjent starszy tym gorsze rokowanie),
  • położenie guza (głębsze położenie guza opóźnia jego zauważenie i rozpoznanie),
  • typ histopatologiczny nowotworu.

Wszelkie niepokojące plamki na oku należy zatem zgłaszać okuliście. Śmiertelność przy czerniaku oka, tak jak i przy innych typach nowotworów złośliwych, znacznie zmniejsza się, przy wczesnym wykryciu.

Bibliografia

  1. Okulistyka. Podstawy kliniczne, M. Niżankowska, Wyd. PZWL, Warszawa 2010.
  2. Patologia, znaczy słowo o chorobie, J. Stachura, Wyd. Polska Akademia Umiejętności, Kraków, 2009.
  3. Interna Szczeklika, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2013.
Opublikowano: ; aktualizacja: 01.03.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Wideo – Urazy oka

Według danych naukowych urazy narządu wzroku odpowiadają za 4–1 proc. przypadków ślepoty na świecie. Występują ...

Szczypiące oczy – przyczyny szczypania oczu

Przyczyna szczypania oczu bywa zwykle prozaiczna i wiąże się z podrażnieniem czy zmęczeniem. Częstą dolegliwością ...

Ostry atak jaskry

Przyczyną ostrego ataku jaskry jest nagłe zamknięcie kąta przesączania przez nasadę tęczówki, co uniemożliwia odpływ ...

Wideo – Widzenie barw

Zdolność widzenia barw jest funkcją komórek czopkonośnych, czyli fotoreceptorów zlokalizowanych w siatkówce. Prawidłowe rozpoznawanie barw ...

Podwójne widzenie (diplopia) – przyczyny, objawy, leczenie

Podwójne widzenie (diplopia), to zaburzenie wzroku, które polega na widzeniu dwóch obrazów zamiast jednego. Przyczyną ...

Jaskra – przyczyny, objawy i leczenie jaskry

Jaskra jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnej ślepoty na świecie. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jej wystąpienia ...

Wideo – Ciała obce w oku

Ciała obce mogą utkwić niemal w każdej strukturze gałki ocznej. O ile te na spojówce ...

Jaskra zapalna

Jaskra zapalna jest rodzajem jaskry wtórnej, związanej ze stanami zapalnymi oka. Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego może ...

Niewyraźne widzenie – przyczyny nieostrego, rozmytego i zamglonego widzenia

Zaburzenia widzenia powstają na skutek uszkodzenia jednego z elementów układu wzrokowego: gałki ocznej, drogi wzrokowej ...

Wideo – Zespół Hornera

Zespół Hornera związany jest z uszkodzeniem unerwienia współczulnego oka. Unerwienie współczulne rozwieracza źrenicy może być ...

Stożek rogówki (keratoconus) – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Stożek rogówki (keratoconus) to schorzenie charakteryzujące się ścieńczeniem i zmianą kształtu rogówki. Choroba ta zwykle ...

Zespół suchości (zespół Sjögrena)

Zespół suchości to inaczej zespół Sjögrena. To choroba autoimmunologiczna, taka u podłoża której leży produkcja ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon