Anizokoria – przyczyny i badania przy nierównych źrenicach

Anizokoria, czyli nierówne źrenice, to stan, którego przyczyną nie zawsze jest choroba. Jeżeli różnica szerokości źrenic nie przekracza 0,6 mm i nie występują żadne inne objawy, jest to tak zwana anizokoria fizjologiczna. Jedna źrenica większa od drugiej to jednak także jeden z objawów chorób okulistycznych i neurologicznych. Asymetria źrenic, zwłaszcza u dzieci, nie powinna być zatem bagatelizowana. Konieczna jest pogłębiona diagnostyka.

Anizokoria – co to jest?

Źrenica oka jest naturalnym otworem znajdującym się w centrum tęczówki. Struktura ta odpowiada za kontrolę ilości światła wpadającego do wnętrza oka za pomocą dwóch mięśni – zwieracza i rozwieracza źrenicy. Mięsień zwieracz źrenicy unerwiony jest przez tzw. włókna przywspółczulne biegnące do oka w nerwie okoruchowym (III nerw czaszkowy), którego początek (jądro) znajduje się w pniu mózgu. Rozszerzenie źrenicy związane jest z pracą unerwionego współczulnie mięśnia rozwieracza źrenicy.

W warunkach prawidłowych źrenice obu oczu są równe, symetryczne, a ich średnica nie przekracza 3–4 mm. Zwężenie źrenicy następuje, gdy źródło światła skierowane jest wprost na nią (reakcja bezpośrednia), a także, gdy pada ono na drugie oko (reakcja pośrednia). Do zwężenia źrenic dochodzi również podczas zbliżana się obserwowanego przedmiotu do oczu.

Stan, w którym średnice obu źrenic nie są takie same nazywa się anizokorią. U około 20 proc. zdrowych ludzi występuje niewielka nierówność źrenic, czyli tzw. anizokoria fizjologiczna. W tych przypadkach różnica szerokości źrenic nie przekracza 0,6 mm i może mieć różne nasilenie w ciągu dnia. Tego typu anizokoria od urodzenia nie jest powodem do niepokoju. Anizokoria wynosząca ponad 1 mm ma zazwyczaj podłoże chorobowe. Może wynikać z miejscowego schorzenia gałki ocznej, zaburzeń włókien przywspółczulnych, defektów układu współczulnego albo procesów chorobowych szerzących się w mięśniach rozwieraczu lub zwieraczu źrenicy.

Jakie są przyczyny anizokorii?

Nierówne źrenice w wielu przypadkach wiążą się z problemem stricte okulistycznym. Przy anizokorii przyczyna upatrywana jest w miejscowych schorzeniach obejmujących tęczówkę. Należą do nich:

  • tępy uraz gałki ocznej, w wyniku którego dochodzi do uszkodzenia mięśnia zwieracza – anizokoria po urazie oka objawia się jako rozszerzenie źrenicy i brak reakcji na światło i nastawność;
  • ostre zapalenie tęczówki – powoduje niewielkie zwężenie źrenicy z towarzyszącym światłowstrętem i zaczerwienieniem oka objętego chorobą;
  • niedokrwienie tęczówki w przebiegu ostrego napadu jaskry z zamkniętym kątem lub zespołu ostrego niedokrwienia gałki ocznej – oprócz rozszerzonej, słabo reaktywnej źrenicy pacjent skarży się na silny ból oraz zaburzenia widzenia;
  • zwyrodnienie zrębu tęczówki, na przykład w przebiegu kiły.

W rzadkich przypadkach asymetria źrenic może również pojawić się po zabiegu okulistycznym, np. operacji zaćmy, wskutek mechanicznego uszkodzenia mięśnia zwieracza źrenicy.

Anizokoria po urazie głowy i po operacji

Najczęstszą neurologiczną przyczyną anizokorii jest niecałkowite uszkodzenie nerwu okoruchowego. W tym przypadku stanowi, w którym jedna źrenica jest większa od drugiej zazwyczaj towarzyszy podwójne widzenie i ograniczenie ruchów gałki ocznej. Do uszkodzenia tego nerwu prowadzi wiele schorzeń, a także urazy czaszkowo-mózgowe, zwłaszcza przebiegające ze wstrząśnieniem mózgu lub utratą przytomność. U pacjentów może wystąpić zatem anizokoria po urazie głowy.

Warto wiedzieć, że u niektórych pacjentów z powodu trwałego uszkodzenia nerwu okoruchowego utrzymuje się stała anizokoria po operacji neurochirurgicznej. Rożna wielkość źrenic z brakiem reakcji na światło obserwuje się również podczas napadu drgawkowego lub bezpośrednio po nim. Przejściowa anizokoria występuje także u niektórych pacjentów podczas epizodu migrenowego bólu głowy.

Szczególną uwagę powinna przykuć anizokoria u dziecka. Przyczyny źrenic różnej wielkości u dzieci są podobne jak u osób dorosłych, jednak czynniki te są dla młodych pacjentów o wiele groźniejsze. Przy bacznej obserwacji można zaobserwować anizokorię u niemowląt. Stosunkowo często występuje anizokoria u wcześniaków.

Nierówne źrenice – kiedy jeszcze jedna źrenica jest większa od drugiej?

Jedna źrenica większa wraz z innymi symptomami może pojawić się w przebiegu udaru pnia mózgu oraz na skutek ucisku pnia mózgu przez tętniaka lub guz. Inną przyczynę anizokorii stanowią także zakażenia układu nerwowego. Trzeba mieć również świadomość, że nierówność źrenic jest jednym z wczesnych objawów świadczących o wzroście ciśnienia śródczaszkowego – stanowi to zagrożenie życia pacjenta. Stan ten może być wynikiem obecności guza lub ropnia mózgu bądź rozwinąć się na skutek urazu czaszkowo-mózgowego, podczas którego dochodzi do pęknięcia naczyń i rozwoju krwiaka nadtwardówkowego, podtwardówkowego lub śródmózgowego.

Innym schorzeniem przebiegającym z rozszerzeniem źrenicy po jednej stronie jest zespół Adiego – schorzenie dotykające zazwyczaj młode kobiety, w przebiegu którego, oprócz zaburzeń źrenicznych, występuje także brak odruchów kolanowych i skokowych. Omawiając przyczyny anizokorii należy wymienić również zespół Hornera spowodowany uszkodzeniem współczulnego unerwienia oka. Objawia się on zwężeniem źrenicy, opadnięciem powieki oraz niewielkim zapadnięciem gałki ocznej. Schorzenie rozwija się na skutek uszkodzenia szyjnego odcinka rdzenia kręgowego (guzy, urazy, jamistość rdzenia), pnia współczulnego (urazy, guz szczytu płuca, schorzenia szyjnych węzłów chłonnych) lub tętnicy szyjnej.

Różna wielkość źrenic – diagnostyka – jakie badania wykonać?

Różne źrenice wymagają diagnostyki obejmującej badanie okulistyczne oraz neurologiczne. Kluczową rolę w ustaleniu przyczyny nierówności źrenic odgrywa dokładny wywiad zebrany od pacjenta oraz jego rodziny, uwzględniający okoliczności pojawienia się symptomu, inne objawy, które towarzyszą anizokorii, choroby przewlekłe i stosowane leki. Podczas badania fizykalnego ocenia się m.in. reakcję bezpośrednią i pośrednią źrenicy na światło oraz reakcję akomodacji. Obserwuje się również obecność innych niepokojących objawów.

Kiedy źrenice są różnej wielkości, konieczne jest także badanie okulistyczne obejmujące badanie w lampie szczelinowej oraz badanie dna oka. W zależności od obecności objawów towarzyszących konieczne może być również poszerzenie diagnostyki o badania dodatkowe – obrazowe: OCT, TK lub MR głowy bądź odcinka szyjnego rdzenia kręgowego, RTG klatki piersiowej lub laboratoryjne. Trzeba wiedzieć, że w niektórych przypadkach ustalenie, dlaczego jedna źrenica jest większa, nie jest niemożliwe. Niemniej jednak każdy przypadek wymaga konsultacji ze specjalistą, by wykluczyć przyczyny nierówności źrenic zagrażające zdrowiu pacjenta.

Bibliografia:

  1. Neurologia w praktyce klinicznej, Bradley, Daroffm, Fenichel, Jankovic, wyd. Czelej, 2006.
  2. Okulistyka. Podstawy kliniczne, M.H. Niżankowska, wyd. PZWL, 2007.
  3. Neurologia Merrita, H. Kwieciński, A. Kamińska, wyd. Elselvier Urban&Partner, 2012.
     
Opublikowano: ; aktualizacja: 07.05.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Makulopatia cukrzycowa

Makulopatia cukrzycowa jest najczęstszą przyczyną utraty wzroku u pacjentów chorujących na cukrzycę, szczególnie cukrzycę typu ...

Wideo – Starczowzroczność

Starczowzroczność, czyli prezbiopia, oznacza brak zdolności oka do ostrego widzenia z bliskiej odległości. Zazwyczaj pojawia ...

Pęknięte naczynko w oku – czego to objaw, jaka jest przyczyna i jak się leczy?

Pękające naczynka w oku stanowią bardzo częsty objaw wśród pacjentów, zgłaszających się po poradę okulistyczną. ...

Opadająca powieka (ptoza) – jakie są przyczyny i leczenie

Ptoza, to zwykle wada wrodzona dzieci, jej objawem jest opadająca powieka. Przyczyny tego stanu to ...

Cukrzyca a choroby oczu

Powikłania cukrzycy związane ze wzrokiem to jedne z najpoważniejszych skutków długoletniej, źle wyrównanej i leczonej ...

Wideo – Retinopatia wcześniacza

Retinopatia wcześniacza rozwija się u przedwcześnie urodzonych dzieci o małej masie urodzeniowej, poddawanych tlenoterapii w ...

Półpasiec oczny

Półpasiec oczny to cięższa postać półpaśca, choroby wywoływanej przez wirus Varicella zoster – ten sam ...

Męty w oku

Pojawienie się w polu widzenia ruchomych mętów, czyli tzw. „latających muszek” jest jednym z objawów ...

Jaskra pierwotna otwartego kąta

Jaskra jest niejednolitą grupą chorób o podstępnym przebiegu, prowadzącym bez leczenia do nieodwracalnej ślepoty. U ...

Zespół Adiego – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Adiego to zaburzenie neurologiczne o nieznanej przyczynie. Objawia się poprzez nieobecne głębokie odruchy mięśniowe, ...

Wideo – Zapalenie rogówki

Zapalenia rogówki są najczęściej wywołane zakażeniami spowodowanymi przez bakterie wirusy, grzyby i pierwotniaki. Mogą one ...

Wideo – Daltonizm – co jest przyczyną problemów z rozróżnianiem barw?

Daltonizm to wrodzone upośledzenie widzenia barw, które jest spowodowane wrodzonym brakiem fotopigmentów lub nieprawidłową budową ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon