Stany hiperkortyzolemii a odchudzanie

Brak zdjęcia

6 lutego 2014

Stany, w których zachodzi zwiększone wydzielanie kortyzolu, związane są z występowaniem otyłości. Pomimo tego, że przyczyny zwiększonego wydzielania nadnerczowego mogą być różne, konsekwencje dotyczące zmian sylwetki zwykle są podobne – należą do nich przyrost wagi oraz pojawiające się rozstępy.

Przyczyny hiperkortyzolemii

Kortyzol jest hormonem, należącym do grupy glikokortykosteroidów, produkowanym przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy. Nadnercza to gruczoły dokrewne, zlokalizowane na górnych biegunach nerek, których prawidłowe wydzielanie pozwala na właściwe funkcjonowanie organizmu. Zachwianie tej równowagi doprowadza do rozwijających się nieprawidłowości, które poza zmianą masy ciała doprowadzają do szeregu innych zaburzeń. Przyczynami zwiększonego wydzielania kortyzolu są:

  • Choroba Cushinga – jest to najczęstsza postać hiperkortyzolemii, związana z rozwojem gruczolaka przysadki, który w zwiększonych ilościach zaczyna produkować hormon kortykotropowy (ACTH), pobudzający nadnercza do produkcji kortyzolu i innych czynników.
  • Zespół Cushinga – do tego zaburzenia dochodzi zwykle, kiedy w nadnerczach rozwija się gruczolak, wytwarzający kortyzol w ilościach większych niż fizjologicznie. Może też być powodowany przez mikroguzkowy lub makroguzkowy rozrost nadnerczy.
  • Jatrogenny zespół Cushinga – bardzo częsta postać, która rozwija się w wyniku przedłużonego przyjmowania leków sterydowych.
  • Ektopowa produkcja ACTH – oznacza sytuację, kiedy ACTH jest wydzielane nie tylko przez przysadkę, ale do produkcji tego hormonu dochodzi również w innym miejscu organizmu, najczęściej taką produkcję może powodować rak drobnokomórkowy płuc,
  • Dziedziczne zespoły, takie jak zespół McCune’a i Albrighta oraz zespół oporności na glikokortykosteroidy.
  • Zespoły czynnościowe, do których mogą prowadzić depresja, ciąża, alkoholizm lub jadłowstręt psychiczny.

Hiperkortyzolemia a konsekwencje metaboliczne

Podwyższone stężenia kortyzolu wpływają na szereg zaburzeń w organizmie. Należą do nich:

  • nadwaga i otyłość,
  • hiperinsulinemia oraz insulinooporność,
  • stan przedcukrzycowy lub cukrzyca typu 2,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia lipidowe, w tym podwyższenie cholesterolu całkowitego, podwyższenie cholesterolu we frakcji LDL, trójglicerydów oraz obniżenie cholesterolu we frakcji HDL,
  • osteopenia lub osteoporoza, jako skutek katabolicznego działaniakortyzolu na tkankę kostną. Kortyzol powoduje resorpcję kości oraz ujemny bilans wapnia. W wyniku jego zmniejszonej absorpcji oraz zwiększonego wydzielania z moczem, prowadzi do odwapnienia kości.

Hiperkortyzolemia a przyczyny otyłości

Działanie mineralokortykosteroidowe – kortyzol działając na receptory dla mineralokortykosteroidów, związków wydzielanych przez nadnercza, odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej, powoduje zatrzymanie sodu a w konsekwencji także wody w organizmie. Skutkami mogą być przyrost wagi a także pojawiające się obrzęki.

Wpływ na stężenie glukozy – kortyzol doprowadza do nasilenia glukoneogenezy – procesu, podczas którego w wątrobie wytwarzana jest glukoza. Zmniejsza także zużycie glukozy przez tkanki. Wszystko to doprowadza do wzrostu stężenia glukozy we krwi.

Repozycja tkanki tłuszczowej – nadmiar kortyzolu prowadzi do odkładania się tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, karku oraz twarzy. To powoduje charakterystyczny wygląd osób z zespołem Cushinga, określany jako „otyłość brzuszna, byczy kark i twarz księżyca w pełni”.

Nadmierny apetyt – jest w tym przypadku główną przyczyną otyłości. Jego przyczyną może być hiperinsulinemia, czyli podwyższone stężenie insuliny we krwi, jako odpowiedź na zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Stany hiperkortyzolemii a dieta

Dieta bogato potasowa

W zespole Cushinga dochodzi do utraty potasu, ponieważ wydzielany w nadmiernych ilościach kortyzol pobudza receptory, na które fizjologicznie działa aldosteron, hormon który wpływając na gospodarkę wodno-elektrolitową doprowadza do zatrzymania sodu i wody przy jednoczesnym usuwaniu potasu. Konsekwencje niedoboru potasu mogą być różne, począwszy od łagodnych, takich jak:

  • skurcze mięśni,
  • nudności,
  • apatia,

do poważnych, jak zaburzenia rytmu serca. Pacjentom z zespołem Cushinga zaleca się, aby uzupełniali niedobory potasu, stosując dietę ze zwiększoną jego zwartością, przekraczającą 4 do 4,7 grama na dobę. Produkty pochodzenia zwierzęcego, zawierające dużą ilość potasu to np. kurczak, gęś, mleko, dorsz, szynka, jaja, twaróg. Spośród produktów pochodzenia roślinnego zaleca się spożywać: kakao, drożdże, fasolę, groch, orzechy, ziemniaki, szpinak, płatki owsiane, banany. Wysoką zawartość potasu można uzyskać również w wywarze, gotując kolejno różne warzywa.

Dieta bogatobiałkowa

Zaletą tej diety jest duża zawartość potasu. Zawartość białka w diecie powinna wynosić od 1,5 do 2 gramów na kilogram masy ciała. Istotne jest, aby minimum 50% tego białka miało wysoką wartość odżywczą. Do takich produktów należą mleko i jego przetwory, wędliny, chude mięso, ryby oraz białko jaja.

Dieta niskotłuszczowa

Z uwagi na często występujące zaburzenia lipidowe zaleca się produkty z niską zawartością tłuszczu, które nie doprowadzą do dużego wzrostu stężenia cholesterolu we krwi. Należy ograniczyć spożywanie tłustego mięsa, żółtek jaj oraz słodyczy. Spożywanie cholesterolu powinno być ograniczone do 100 mg na dzień. Smażenie należy zastąpić gotowaniem. Do produktów tłuszczowych, które mogą być spożywane zaliczają się m.in. mleko, oleje sojowy oraz słonecznikowy. Należy pamiętać o uzupełnianiu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), których zwartość w organizmie przy takiej diecie może się zmniejszyć.

Dieta cukrzycowa

Zalecana jest osobom, u których rozwinął się stan przedcukrzycowy albo cukrzyca typu 2. Wówczas należy uważnie przeliczać ilość spożywanych wymienników węglowodanowych.

Ograniczenie cukrów prostych

Produkty, które zawierają cukry proste przyczyniają się do szybkiego wzrostu poziomu glukozy, a co za tym idzie dużego wyrzutu insuliny. Należy zastąpić je tymi, które w swoim składzie zawierają węglowodany złożone – zaliczają się do nich np. makaron, brązowy ryż, ziemniaki, pieczywo razowe, kasza, otręby, fasola, groch, kukurydza.

Ograniczenie spożycia sodu

Sód jest pierwiastkiem, zawartym w soli kuchennej, którego spożycie należy ograniczyć w stanach hiperkortyzolemii. Produktami bogatymi w sód są sery, ryby i owoce morza, oliwki, ogórki kiszone, sos sojowy, maggi, dlatego należy zastąpić je produktami ubogosodowymi, takimi jak zielony groszek, pomidory, ziemniaki, biały ser, chuda pierś z kurczaka.

Suplementacja wapnia

Z uwagi na rozwijającą się osteoporozę zaleca się suplementację tego pierwiastka. Badania wykazały, że pomimo tego, że trudno jest uzupełniać niedobory wapnia i zapobiegać osteoporozie w stanach hiperkortyzolemii, to jednak dodatek tego pierwiastka w diecie wywiera pozytywny wpływ na kości. W zależności od wieku zaleca się odmienną ilość wapnia:

  • 1-10 rok życia: 800 mg,
  • 11-24 rok życia: 1200 mg,
  • powyżej 24 roku życia: 800 mg.

Antyoksydanty

Ich źródłem są świeże warzywa i owoce, pełne ziarna, zielona herbata. Pełnią funkcję w usuwaniu wolnych rodników, których ilość zwiększa się w stanach stresu, prowadzących do hiperkortyzolemii.

Stany hiperkortyzolemii a aktywność fizyczna

Nie ma określonych zaleceń dotyczących aktywności fizycznej w stanach hiperkortyzolemii. Pomimo tego nie powinno się zaniechać regularnego uprawiania sportu, dzięki czemu można opóźnić rozwój nadciśnienia tętniczego lub cukrzycy typu 2 oraz złagodzić występujące zaburzenia lipidowe.

Stany hiperkortzyolemii a leczenie farmakologiczne i chirurgiczne

Leczenie farmakologiczne opiera się na łagodzeniu występujących w tym zespole zaburzeń. Przede wszystkim należy dążyć do wyleczenia przyczyny, która doprowadziła do rozwoju hiperkortyzolemii. Jeśli u pacjenta rozwinęło się nadciśnienie tętnicze to należy stosować diuretyki tiazydowe, inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACEI) oraz blokery kanału wapniowego. Należy leczyć również zaburzenia gospodarki węglowodanowej, lipidowej, osteoporozę oraz zaburzenia psychiczne. W przypadku, kiedy przyczyną hiperkortyzolemii jest autonomiczny guz nadnerczy powinno sięusunąć go operacyjnie. W sytuacji zdiagnozowanego rozrostu nadnerczy należy usunąć oba nadnercza. Takie samo leczenie stosuje się w sytuacji wykrycia zespołu McCune’a i Albrighta. W zespole oporności na glikokortykosteoroidy zastosowanie znalazł deksametazon. Jeśli hiperkortyzolemia spowodowana jest nadużywaniem alkoholu złagodzenie objawów choroby można osiągnąć dzięki abstynencji.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.05.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Wysoki i podwyższony kortyzol (hiperkortyzolemia) – co to znaczy?

Kortyzol (hormon stresu, hormon nadnerczy) syntezowany jest przez korę nadnerczy. Badanie kortyzolu wykonuje się poprzez ...

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga to stan, któremu towarzyszy hiperkortyzolemia, czyli zwiększony poziom kortyzolu we krwi. Kortyzol należy ...

Cukrzyca a odchudzanie

Cukrzyca jest zaburzeniem metabolizmu węglowodanów, prowadzącym do wzrostu poziomu glukozy we krwi, rozwoju hiperinsulinemii i ...

Jakie właściwości ma topinambur (słonecznik bulwiasty)?

Topinambur, czyli słonecznik bulwiasty, to roślina, która staje się coraz bardziej popularna. Choć kaloryczność topinambura ...

Jak oszukać głód? Jak zmniejszyć uczucie głodu?

Odczuwanie głodu uzależnione jest od hormonów i czynności układu nerwowego. Napady głodu pojawiają się w ...

Chrom a odchudzanie

Jak ważną rolę w zapewnieniu prawidłowych przemian metabolicznych odgrywa chrom, odkryto przez przypadek w latach ...

Jak mniej jeść? Sposoby na zmniejszenie apetytu

Nadmierny apetyt to jedna z głównych przyczyn problemów z utrzymaniem szczupłej sylwetki. Ograniczenie łaknienia, zwłaszcza ...

Dieta IF – czym jest Intermittent Fasting, zasady i efekty postu przerywanego

Dieta IF, znana również jako przerywany post to model odżywiania, który zakłada spożycie pokarmów w ...

Kiedy nie należy się odchudzać? Kiedy i dla kogo odchudzanie może być szkodliwe?

Wiele kobiet rozpoczyna odchudzanie, nie licząc się często z konsekwencjami stosowania bardzo rygorystycznych diet. Można ...

Czy dieta wegetariańska to dobry sposób na odchudzanie?

Dieta wegetariańska zmniejsza ryzyko zachorowania na szereg chorób. Może być także dobrym sposobem na skuteczne ...

Jak przygotować się do odchudzania?

Badania pokazują, że tylko 5% przypadków nadwagi i otyłości spowodowanych jest chorobą czy zaburzeniami wchłaniania. ...

Choroba Addisona

Choroba Addisona jest to pierwotna niedoczynność kory nadnerczy. Słowo "pierwotna" oznacza, że proces chorobowy toczy ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon