Kiedy nie należy się odchudzać? Kiedy i dla kogo odchudzanie może być szkodliwe?

Wiele kobiet rozpoczyna odchudzanie, nie licząc się często z konsekwencjami stosowania bardzo rygorystycznych diet. Można wymienić bardzo wiele przypadków medycznych, kiedy nie należy się odchudzać. Są to nie tylko: stany niedoborów żywieniowych, choroby przewlekłe, ale także okres ciąży czy połogu. Masa ciała powinna być zatem pierwszym kryterium, które weźmiemy pod uwagę, decydując się na dietę (BMI – ang. body mass index).

Czy i kiedy odchudzanie może zaszkodzić?

Decydując się na odchudzanie, mamy nadzieję, że wpłynie ono pozytywnie na nasz wygląd i zdrowie. Tymczasem niepotrzebna redukcja masy ciała lub zły dobór diety mogą dać odwrotne efekty, często wręcz niebezpieczne dla naszego zdrowia.

Należą do nich przede wszystkim przypadki braku utraty masy ciała lub jej przyrost, gdy zbyt drastycznie ograniczamy ilość posiłków. Organizm zaczyna wtedy oszczędzać energię, a metabolizm zwalnia. Pojawia się efekt odwrotny do zamierzonego. Ponadto powrót do starych nawyków żywieniowych po zakończeniu restrykcyjnej diety powoduje powtórny, nagły przyrost masy ciała (tzw. efekt jo-jo).

  • Przeciwwskazaniem do odchudzania jest utrata masy mięśniowej. Niewłaściwie dobrana dieta, zwłaszcza uboga w białko, powoduje, iż przy braku odpowiedniej ilości energii w pożywieniu, organizm czerpie ją także z aminokwasów będących budulcem mięśni.
  • Stwierdzenie przez lekarza niedoborów pokarmowych jest przeciwwskazaniem do stosowania restrykcyjnych diet. Ograniczając ilość spożywanych posiłków, a także stosując długotrwałe diety, w których skład jest monotonny (monodiety), narażamy się na niedobory ważnych dla życia i zdrowia pierwiastków (m.in. żelaza, którego niedobór jest przyczyną niedokrwistości i przewlekłego osłabienia) czy witamin, czego konsekwencją może być m.in.: obniżenie odporności, pogorszenie stanu skóry, wypadanie włosów.
  • Momenty wymagające wytężonej pracy umysłowej nie są dobrym momentem na rozpoczęcie diety odchudzającej. Głównym składnikiem dla odżywienia komórek nerwowych jest glukoza. Gdy całkowicie ograniczamy ilość węglowodanów w diecie, pojawiają się: zaburzenia koncentracji, trudności w skupieniu uwagi i zapamiętywaniu, a także pogarsza się samopoczucie.

Prawidłowa i nieprawidłowa masa ciała – czyli kiedy się nie odchudzać?

Masa ciała powinna być pierwszym kryterium, które weźmiemy pod uwagę, decydując się na dietę. W tym przypadku należy posiłkować się nie tylko wartością wskazaną przez wagę, ale także tym, czy jest ona współmierna do wzrostu. Wskaźnik BMI (ang. body mass index) oblicza się, dzieląc masę ciała (liczbę kilogramów) przez wysokość ciała (w metrach) podniesioną do kwadratu.

Za normę uznawany jest przedział wielkości od 18,5 kg/m2 do 25 kg/m2. Wartość zbyt niska odpowiada niedowadze, zaś przekraczająca 25 kg/m2 – wskazuje na zbyt wysoką masę ciała w stosunku do wzrostu.

Jeżeli wskaźnik BMI mieści się w granicach normy, zwykle nie ma konieczności stosowania rygorystycznych diet, by zredukować masę ciała. Stosując bowiem diety ograniczające w sposób znaczny kaloryczność i skład posiłków, narażamy się na niedobory żywieniowe, co stanowi czynnik niekorzystnie wpływającym na stan zdrowia.

W przebiegu jakich chorób nie wolno się odchudzać?

  • Należy bezwzględnie zrezygnować z prób redukcji masy ciała w przypadku chorób przebiegających ze zwiększonym metabolizmem, który może powodować niedowagę. Najlepszym przykładem może być tutaj nadczynność tarczycy. W przypadku hipertyreozy organizm szybciej spala kalorie, a chorzy często chudną.
  • Nie wolno się odchudzać w przypadku nadmiernego obciążenia wątroby i nerek. W dietach bogatobiałkowych, w których udział węglowodanów czy tłuszczów jest ograniczony do minimum (lub całkowicie), w wyniku trawienia dużej ilości białka dochodzi do wytworzenia produktów metabolizmu bogatych w azot, za których metabolizm i eliminację odpowiedzialne są właśnie głównie nerki i wątroba.
  • Ubytek masy kostnej i podejrzenie osteoporozy są nie tyle przeciwwskazaniem do rozpoczęcia odchudzania, ale do stosowania diety o zmniejszonej ilości kalorii, ale bogatej w wapń i inne mikroelementy. Szkodliwa będzie więc niezbilansowanych dieta utrudniająca utrzymanie masy kostnej. Paradoksalnie, także w długotrwałym stosowaniu diet bogatobiałkowych, gdzie w wyniku zwiększonej filtracji nerkowej dochodzi do utraty wapnia z moczem, może dochodzić do niedoborów tego pierwiastka w organizmie, co sprzyja rozwojowi osteoporozy.
  • Wystąpienie ciężkiej choroby ogólnoustrojowej, zwłaszcza nowotworowej, może być przyczyną postępującej utraty masy ciała i wyniszczenia organizmu. Jest więc oczywiste, iż pacjenci, zwłaszcza poddawani wyczerpującemu leczeniu, powinni dbać o przestrzeganie zbilansowanej i pełnowartościowej diety oraz nie dopuszczać do powstania niedoborów żywieniowych.

Odchudzanie w ciąży i połogu

Stosowanie diet mających na celu redukcję masy ciała, a więc ograniczających ilość i jakość posiłków, jest w ciąży ryzykowne i nieuzasadnione. Należy pamiętać, że przyrost masy ciała w ciąży jest czymś zupełnie naturalnym i wynika ze wzrostu: płodu, łożyska, macicy czy gruczołów piersiowych. Wraz z trwaniem ciąży wzrasta także zapotrzebowanie energetyczne – pod koniec ciąży kobieta powinna przyjmować średnio ok. 2500 kcal.

Istotne jest także to, że kobieta w ciąży powinna odżywiać się dla dwojga, a nie za dwoje. Oznacza to, że jej dieta powinna być zbilansowana, pełnowartościowa. Nieprawidłowo prowadzone żywienie w ciąży może być przyczyną rozwoju nadwagi i otyłości. Przyjmuje się także, że jeśli kobieta nie miała niedowagi w okresie poprzedzającym ciążę, nie ma konieczności zwiększania podaży energii w I trymestrze ciąży.

Zwiększony wydatek energetyczny w II i III trymestrze powinien być przyczyną zwiększenia ilości dostarczanej z pokarmem energii o ok. 300 kcal na dobę. W ciąży wzrasta także zapotrzebowanie na: białko, witaminy i żelazo. Stąd też oczywiste jest, że kobieta w ciąży powinna odżywiać się zdrowo i rozsądnie – nie może stosować drakońskich diet prowadzących do niedożywienia (które jest zagrożeniem dla niej i dla płodu), ale jednocześnie nie powinna dostarczać organizmowi zbyt wielu kalorii, aby nie dopuścić do rozwoju otyłości i nadwagi. Warto pamiętać, że zalecany przyrost masy ciała w ciąży to średnio ok. 11–13 kg.

U kobiet, które przed ciążą miały niedowagę, może on sięgać nawet 18 kg. Analogicznie u kobiet otyłych powinien być niższy (kilka kg w ciągu całej ciąży). Pomimo chęci wielu kobiet do szybkiego powrotu do formy sprzed ciąży tuż po urodzeniu dziecka, należy pamiętać, że kobieta w okresie karmienia wymaga podaży ok. 2600–2800 kcal na dobę. Oznacza to, że próbę redukcji masy ciała bezpośrednio po ciąży należy skonsultować z lekarzem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 11.07.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Potrawy smażone – dlaczego są niezdrowe?

Regularne jedzenie potraw smażonych może negatywnie wpływać nie tylko na sylwetkę, ale również na stan ...

Sałatki dietetyczne

W okresie wiosny i lata dostępnych jest wiele smacznych, sezonowych warzyw i owoców. Mogą one ...

CrossFit

CrossFit to rodzaj intensywnego treningu łączącego aktywności, takie jak m.in.: bieganie, podnoszenie ciężarów czy wspinanie ...

Najlepsze kasze na odchudzanie

Kasze, pomimo dość wysokiej wartości energetycznej, zaliczane są do produktów polecanych w dietach odchudzających. Ze ...

Jak skutecznie się odchudzać?

Skuteczne odchudzanie polega na stosowaniu się do szeregu zaleceń dietetycznych. Ważne miejsce zajmuje kontrola indeksu ...

Ocet jabłkowy na odchudzanie

Ocet jabłkowy wymieniany jest często w grupie naturalnych substancji przyspieszających spadek wagi. Uważa się go ...

Jak nie przytyć w okresie menopauzy?

W trakcie menopauzy dochodzi do spadku poziomu estrogenów i progesteronu, które odpowiadają za procesy produkcji ...

Najgorsze diety odchudzające – nieskuteczne i groźne dla zdrowia

Zjawisko nawagi i otyłości staje się coraz bardziej powszechnym problemem. Pociąga to za sobą stale ...

Właściwości cydru

Cydr to napój alkoholowy wytwarzany przede wszystkim z jabłek. W ostatnim czasie staje się on ...

Przyczyny porażek przy odchudzaniu

Zbędne kilogramy są nierzadko przyczyną niższej samooceny, a nawet problemów w kontaktach z innymi. Skuteczne ...

Zdrowe produkty utrudniające odchudzanie

Podstawą skutecznego odchudzania jest rezygnacja z wysokokalorycznych pokarmów na rzecz ich zdrowych zamienników. Zdarza się ...

Które owoce jeść w czasie odchudzania, a których unikać i dlaczego?

Owoce wydają się być produktami wskazanymi przy odchudzaniu, jednak osoby na diecie spotykają się też ...

Komentarze (0)