Głodówki a odchudzanie

Temat głodówek od dawna jest obiektem dużego zainteresowania, wzbudzającym przy tym wiele kontrowersji. Zwolennicy uznają ją za świetny sposób na oczyszczenie organizmu i zmniejszenie masy ciała, przeciwnicy natomiast uważają, że przyczynia się do pogorszenia stanu zdrowia. A jaka jest prawda? Czy głodówki są niebezpieczne, czy potrzebne?

Czym jest głodówka?

Głodówka definiowana jest jako okresowe nieprzyjmowanie pokarmów stałych.

Znanych jest kilka odmian głodówek. Istnieje tzw. głodówka klasyczna, podczas której dozwolone jest przyjmowanie tylko wody mineralnej, w wyjątkowych przypadkach herbat ziołowych. Znana jest głodówka „sucha”, która zakazuje spożywania jakichkolwiek produktów spożywczych, nawet wody, głodówka „kaskadowa”, charakteryzująca się naprzemiennym stosowaniem postu i zdrowego żywienia oraz obecnie bardzo modna głodówka warzywno-owocowa, która opiera się na spożywaniu wody oraz soków owocowych i warzywnych.

Wszyscy zwolennicy i twórcy tego typu zachowań żywieniowych uznają, iż głodówki mają zbawienny wpływ na organizm, przywracając mu wewnętrzną harmonię. Według nich podstawą leczniczego działania jest zasada endogennego, czyli wewnątrzustrojowego żywienia, polegającego na zużywaniu niepotrzebnych zapasów tłuszczu, zwyrodniałych komórek, ognisk zapalnych i toksyn. W myśl tejże zasady możliwa jest regeneracja oraz wzrost nowych komórek i tkanek, czego konsekwencją jest uzdrowienie i odmłodzenie organizmu.

Uznaje się głodówki jako metody leczenia m.in. zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2 i hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, choroby zwyrodnieniowe, zaburzenia miesiączkowania oraz redukcja nadwagi i otyłości. I to właśnie leczenie nadmiernej masy ciała za pomocą głodówek w obecnych czasach wzbudza najwięcej kontrowersji. Jest ona traktowana przez coraz większą rzeszę ludzi jako idealne rozwiązanie, aby szybko pozbyć się zbędnych kilogramów.

Skutki głodówki – wydatek energetyczny

Niestety, to idealistyczne podejście nie bierze pod uwagę skutków biochemicznych, jakie zachodzą w organizmie. Pamiętajmy, że pozbawiamy organizm potrzebnych składników pokarmowych, w konsekwencji czego dochodzi do jego nieprawidłowego funkcjonowania. Przyjmowanie pokarmów odbywa w się w sposób przerywany, ale energia wykorzystywana jest w sposób ciągły. Dlatego też człowiek dość dobrze adoptuje się do krótkotrwałego głodzenia (do 72 godzin), wykorzystując własne zasoby węglowodanów, tłuszczów i białek, a także uruchamiając mechanizmy spowolnienia przemiany materii.

Długotrwałe stosowanie głodówki (powyżej 72 godzin) niestety jednak prowadzi do niedożywienia i wyniszczenia organizmu. Należy zaznaczyć, iż reakcja na głodzenie jest różna dla różnych osób, zależy od zasobów energii i wszystkich innych dodatkowych sytuacji stresowych.

Podczas niedożywienia kalorycznego, mającego niewątpliwie miejsce podczas głodówki, organizm obniża trzy komponenty wydatków energetycznych. Po pierwsze, niższe jest ciepłotwórcze działanie pożywienia, czyli tzw. termogeneza, która jest ściśle związana z wielkością energii dostarczonej pod postacią pożywienia. Przy ograniczeniu więc spożycia żywności organizm traci mniej energii z tytułu trawienia, wchłaniania oraz transportu składników odżywczych.

Po drugie, obniżeniu ulega podstawowa przemiana materii (PPM) na skutek ograniczenia aktywności współczulnego układu nerwowego. Obniżenie to już w pierwszym tygodniu może sięgać 8% wobec początkowej wartości zapotrzebowania energetycznego.

Po trzecie, podstawowa przemiana materii ulega kolejnemu obniżeniu z tytułu zmniejszenia masy ciała. Szacuje się, że PPM obniża się o 70 kcal dziennie na każdy 1 kg spadku masy ciała, podniesiony do potęgi 0,75. Obniżenie całkowitej przemiany materii (CPM) jest więc znaczne i niestety w pewnym stopniu nieodwracalne. Po zaprzestaniu głodówki istnieje duża szansa, że organizm nie powróci już do tej samej wartości natężenia przemiany materii, którą posiadał przed procesem głodzenia. Dodatkowo organizm, aby uzupełnić powstałe niedobory i uchronić się przed kolejnymi głodówkami, będzie ponownie i zachłannie magazynować tkankę tłuszczową.

Skutki głodówki – poziom glukozy

Innymi metabolicznymi skutkami głodówki jest obniżenie poziomu glukozy we krwi. Wykazano, że już po trzech dniach głodówki poziom glukozy obniża się o 30% i pozostaje taki przez dłuższy czas. Jest to bardzo niekorzystne, ponieważ zbyt mała ilość dopływu glukozy do mózgu wywołuje zaburzenia w podstawowych czynnościach narządu, a w krytycznych sytuacjach może nawet dojść do uszkodzenia niektórych neuronów.

Innymi metabolicznymi skutkami są również zaburzenia w przemianie tłuszczy – wbrew pozorom podwyższeniu ulega stężenie trójglicerydów i cholesterolu. Fakt ten tłumaczony jest obniżeniem aktywności hormonu wydzielanego przez tarczycę fT3. Podczas długotrwałych głodówek taka sytuacja może sprzyjać rozwojowi choroby wieńcowej.

Podczas głodzenia cała gospodarka organizmu przestawia się w kierunku przemian katabolicznych, czyli rozkładu w celu przetwarzania i zużywania zapasów. Głównym materiałem energetycznym staje się tłuszcz, który pokrywa prawie 85% zapotrzebowania całego ustroju. Niestety, niezbędna do przeżycia glukoza nie może być wytworzona z tłuszczy, zatem do ciągłego procesu glukoneogenezy (wytwarzania glukozy) wykorzystywane są aminokwasy z mięśni. Sytuacja ta doprowadza do ujemnego bilansu azotowego, czego konsekwencją jest utrata 75 g białka (co odpowiada 300 g mięśni) na dobę.

O ile głodówka faktycznie obniża zasoby tłuszczowe, to niestety w trakcie głodzenia dochodzi też do znacznego obniżenia ilości masy komórkowej, w tym mięśniowej. Należy również wspomnieć, że przy niedostatecznych ilościach glukozy głównym materiałem energetycznym stają się ciała ketonowe, wytwarzane w wątrobie z kwasów tłuszczowych. Mózg i inne narządy, takie jak serce czy mięśnie, adaptują się do czerpania energii z utleniania związków ketonowych, ale przy przedłużającej się głodówce dochodzi do tzw. kwasicy metabolicznej, mogącej stanowić zagrożenie życia.

Skutki głodówki – niedobór witamin

Omawiając skutki głodzenia, należy również pamiętać, iż obok niedoborów energetycznych pojawiają się niedobory witamin i minerałów. Niedobory te doprowadzają do wystąpienia zaburzeń w funkcjonowaniu układu odpornościowego, który jest naszą tarczą obronną przed wirusami, bakteriami i innymi drobnoustrojami chorobotwórczymi. Podczas głodówek dochodzi do zmniejszenia stężeń m.in. witamin A, E, D, C, witamin z grupy B oraz pierwiastków śladowych, takich jak cynk, selen i żelazo. Wszystkie te mikroskładniki regulują rozwój i funkcjonowanie komórek układu odpornościowego, które natomiast, modulując odpowiedź immunologiczną, chronią nas przed chorobami, np. grypą.

Innymi skutkami stosowania głodówek są pogorszenie wyglądu skóry, łamliwość paznokci, wypadanie włosów, zła tolerancja zimna, obniżone ciśnienie, zmęczenie, obniżenie nastroju, drażliwość, trudności w koncentracji oraz w cięższych przypadkach depresja.

W wyjątkowych sytuacjach głodówka może być polecana przez lekarzy, na przykład przed operacjami czy w pierwszych dniach leczenia ostrego zapalenia trzustki, ale takie terapie odbywają się pod kontrolą i w warunkach szpitalnych pod okiem specjalistów.

Głodówka z medycznego punktu widzenia jest stanem niefizjologicznym, stanowiącym zagrożenie dla zdrowia, dlatego też nie jest polecana jako metoda na odchudzanie, oczyszczanie organizmu czy leczenie chorób cywilizacyjnych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.04.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Jak schudnąć bez efektu jo-jo i jak mu zapobiegać?

Drastyczne metody odchudzania często prowadzą do niechcianego przyrostu wagi. To właśnie efekt przybrania na wadze ...

Niepozorne błędy popełniane podczas gotowania, przez które tyjesz

Często zdarza się, że mimo przeświadczenia o przestrzeganiu zasad racjonalnego żywienia, nasza dieta daleka jest ...

Wideo – Skuteczne odchudzanie

O skutecznym odchudzaniu mówi się wtedy, gdy efekty w postaci utraconych kilogramów utrzymują się w ...

Wideo – Dieta bez efektu jo-jo

Efekt jo-jo oznacza, że po skończeniu diety odchudzającej, następuje wzrost masy ciała — czasem nawet ...

Nadwaga

Nadwaga jest definiowana jako nieprawidłowa lub nadmierna akumulacja tłuszczu, która może wpływać niekorzystnie na zdrowie. ...

Jak przyspieszyć metabolizm?

Metabolizm zależy od wieku, płci, masy ciała. Jednym ze sposobów na przyspieszenie metabolizmu jest odpowiednia ...

Wideo – Kiedy nie wolno się odchudzać?

Odchudzanie jest to celowe ograniczenie pożywienia, często powiązane ze zwiększoną aktywnością fizyczną w celu zmniejszenia ...

Dieta kapuściana – na czym polega i jakie są efekty diety prezydenckiej?

Dieta kapuściana (dieta Kwaśniewskiego) miała stanowić receptę na szybkie i łatwe odchudzanie. Zachęcając nieskomplikowanym oraz ...

Produkty niskokaloryczne – które mają najmniej kalorii?

Produkty niskokaloryczne są podstawą wszystkich diet odchudzających. Niska kaloryczność warzyw, owoców i innych potraw pozwala ...

Zdrowe produkty utrudniające odchudzanie

Podstawą skutecznego odchudzania jest rezygnacja z wysokokalorycznych pokarmów na rzecz ich zdrowych zamienników. Zdarza się ...

Dieta hiszpańska – zasady, produkty, jadłospis

Dieta hiszpańska to dieta niskokaloryczna, która obiecuje szybkie i skuteczne efekty już po 14 dniach. ...

Dieta kopenhaska

Dieta kopenhaska, zwana także dietą trzynastodniową lub szwedzką, to jeden z najbardziej kontrowersyjnych planów żywieniowych ...

Komentarze (0)