Czy otyłość to choroba?

Według WHO otyłość jest stanem, w którym nadmierna ilość tłuszczu gromadzącego się w postaci tkanki tłuszczowej wpływa niekorzystnie na zdrowie. Wpływ na nią mają zarówno nieregularne odżywianie, jak i postęp technologiczny. Leczenie otyłości to przede wszystkim zmiany w sposobie jedzenia – diety redukcyjne, zakładające zmniejszenie ilości kalorii w stosunku do zapotrzebowania.

Gdy słyszymy słowo „otyłość”, na myśl przychodzi nam osoba duża, ociężała, mało ruchliwa, w nieatrakcyjnych, workowatych lub przyciasnych ubraniach. Jeżeli ten problem dotyka nas samych, najczęściej rozpatrujemy go w kategoriach estetycznych. Czujemy się brzydsi, wstydzimy się tego, jak wyglądamy, szczególnie gdy jesteśmy skąpo odziani. Przeszkadza nam to, że większość ubrań w sklepach kończy się na rozmiarze XL lub 44, a w tych z odzieżą dla puszystych możemy kupić tylko takie, w których wyglądamy kilkadziesiąt lat starzej. Szczególnie młode osoby otyłe, dla których dążenie do ideału piękna wykreowanego przez media jest bardzo ważne, cierpią zarówno z powodu swojego wyglądu, jak też gorszej sprawności fizycznej. Bo otyłość, mimo że jest chorobą, nie boli. Przynajmniej do czasu…

Według WHO otyłość jest stanem, w którym nadmierna ilość tłuszczu gromadzącego się w postaci tkanki tłuszczowej wpływa niekorzystnie na zdrowie. Aby określić, kto z nas ma wagę prawidłową, a u kogo występuje nadwaga i otyłość, trzeba przyjąć pewne kryteria. Do tego służy wskaźnik BMI (Body Mass Index).

Jak zmierzyć masę ciała?

Najlepszą i najprostszą metodą pozwalającą na oznaczenie masy ciała u osób dorosłych jest skorzystanie ze wskaźnika BMI. Można go niezwykle prosto wyliczyć przy pomocy dwóch danych: masy ciała i wzrostu. By przekonać się, czy nasza waga jest prawidłowa, należy podzielić masę ciała liczoną w kilogramach przez kwadrat wzrostu liczony w metrach. Przykładowo, jeśli mierzysz 165 cm i ważysz 60 kg, to Twoje BMI wynosi 22:

60 : (1,65²) = 60 : 2,7225 – czyli około 22.

Waga prawidłowa oznacza, że wyliczony wynik znajduje się w przedziale 18-25. BMI 26-29 równoznaczny jest z nadwagą. Wartość równa i przekraczająca 30 oznacza otyłość, która jest zagrożeniem dla zdrowia.

Należy jednak pamiętać, że wskaźnik BMI został stworzony do celów statystycznych, naukowych i nie do końca pokrywa się z rzeczywistością. Nie bierze on bowiem pod uwagę wieku, płci i budowy kostno-mięśniowej. U mężczyzn atletycznej budowy może wskazywać na otyłość, podczas gdy ilość tkanki tłuszczowej jest u nich niska. Bardziej miarodajną metodą oceny jest pomiar składu ciała, w tym tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej, który wykonuje się na specjalistycznych urządzeniach. Normy określone są dla płci i wieku, również dla dzieci.

Skutki otyłości

Osoby otyłe, u których nie obserwuje się objawów chorób współtowarzyszących i nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych, to zazwyczaj ludzie młodzi.

Choroby będące następstwem otyłości długo nie dają symptomów, łatwo więc je przeoczyć. Rozwój cukrzycy typu 2 i nadciśnienia tętniczego ściśle związany jest z otyłością. Do tego dochodzi wysoki poziom trójglicerydów i cholesterolu. Schorzenia te bywają wykrywane w stadium zaawansowanym. Często pierwszą dolegliwością, która zaczyna przeszkadzać, są bóle stawowe – stóp, stawów kolanowych, biodrowych lub kręgosłupa, związane ze zmianami zwyrodnieniowymi i przeciążeniem.

Inne choroby występujące często u otyłych to: kamica pęcherzyka żółciowego, zespół bezdechu sennego, choroba wieńcowa, dna moczanowa, rak sutka, macicy i jelita grubego, zespół policystycznych jajników, zaburzenia płodności. Nie można zapominać o psychologicznych skutkach otyłości, które mogą pogłębiać ten stan. W licznych badaniach naukowych dowiedziono, że osoby otyłe mają obniżoną samoocenę, negatywny obraz własnej osoby, obniżone poczucie własnej skuteczności i wpływu na zmianę danej sytuacji oraz często cierpią na zaburzenia nastroju, które mogą prowadzić nawet do depresji.

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

Otyłość jest chorobą, na którą składa się wiele przyczyn. Jednak bez względu na powód nadmiernego gromadzenia się tkanki tłuszczowej jest ona zawsze wynikiem dodatniego bilansu energetycznego – ilość energii dostarczonej z jedzeniem i napojami jest większa od spalanej w wyniku naszej codziennej aktywności.

Pierwszą z przyczyn są czynniki genetyczne. Zależność ta często jest zauważalna wśród rodzin cierpiących w kilku pokoleniach na nadwagę lub otyłość. Pamiętajmy jednak, że geny nie uległy zmianie nagle w czasie ostatnich czterdziestu lat, kiedy otyłość lawinowo zaczęła się rozprzestrzeniać w krajach wysoko rozwiniętych. Nie powinniśmy więc bezradnie rozkładać rąk, zrzucając winę wyłącznie na odziedziczone po przodkach geny. Nie mamy wpływu na ich zestaw, jednak na pozostałe czynniki stojące za rozwojem nadwagi i otyłości już tak.

Istotne mogą okazać się czynniki biologiczne – niektóre choroby, z których najczęstsze są niedoczynność tarczycy i zespół policystycznych jajników, a także rzadsze stany, takie jak zaburzenia hormonalne i uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Również niektóre leki mogą powodować tycie, dlatego lekarz powinien wykluczyć tego rodzaju podłoże nadwagi.

Walka z kilogramami – walka z nawykami

Następnym czynnikiem sprawczym otyłości, chyba najważniejszym i takim, który możemy modyfikować, jest podłoże środowiskowe. To, co niewątpliwie zmieniło się w ostatnich dziesiątkach lat, to dostępność produktów spożywczych, wielkość i kaloryczność porcji. Typowy kotlet mielony trzydzieści lat temu był o połowę mniejszy niż obecnie. Wielkość bułki, która dziś uważana jest za normalną, kiedyś byłaby określana jako „duża”. Pierwszy hamburger w latach pięćdziesiątych miał wielkość obecnego „dziecięcego”.

Przykłady można by mnożyć. Porównajmy chociażby wielkość talerza obiadowego z serwisu naszej babci i pojemność talerza sprzedawanego obecnie. Jemy więcej produktów o wątpliwej jakości, za to wysokokalorycznych, tłustych, zawierających wysoko przetworzone węglowodany. Pijemy do tego słodkie napoje, wzbogacane sztucznymi dodatkami.

Bombardujące nas ze wszystkich stron reklamy słodyczy i żywności typu fast food i promowanie większych porcji w restauracjach wpływa na to, że jemy więcej. Rosnąca ilość dostarczanych kalorii niestety nie idzie w parze ze zwiększeniem aktywności fizycznej. Postęp techniczny – transport, telefony komórkowe, internet oraz technologie dostępne w miejscu pracy powodują, że ruszamy się dużo mniej niż nasi dziadkowie. Złe nawyki żywieniowe, jak choćby nieregularne, obfite i pośpieszne posiłki (szczególnie wieczorne), niejedzenie śniadań, pośpiech w trakcie jedzenia i podjadanie sprzyjają powstawaniu otyłości.

Dochodzą do tego czynniki psychologiczne – narażenie na stres, większe tempo życia, zwiększone wymagania stawiane przez otoczenie. To wywołuje tzw. „zajadanie” problemów, gdyż jedzenie jest najprostszym, nie wymagającym wysiłku sposobem na rozładowanie napięcia.

Leczenie otyłości to przede wszystkim zmiany w sposobie jedzenia – diety redukcyjne, zakładające zmniejszenie ilości kalorii w stosunku do zapotrzebowania. Dodatkowo wskazane jest włączenie regularnej aktywności fizycznej i w niektórych przypadkach wsparcia psychologicznego.

Przy otyłości olbrzymiej, gdy inne metody nie dają efektu, pomocne może być leczenie chirurgiczne. Ważne jest, by pamiętać, że leczenie farmakologiczne, środki zmniejszające apetyt, przyśpieszające spalanie i zmniejszające wchłanianie w przewodzie pokarmowym mogą być traktowane wyłącznie jako wspomaganie odchudzania, ale nie zastąpią odpowiedniej diety i ruchu na co dzień.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Mleko w diecie

Zmniejszenie spożycia mleka lub całkowita jego eliminacja z diety jest jednoznaczna z pozbawieniem organizmu bardzo ...

Dieta cud – czy istnieje?

Czy istnieje „dieta cud”? Czy poszukiwanie diety będącej panaceum na wszelkie problemy żywieniowe, może zakończyć ...

Jak mądrze się odchudzać?

Słowo „dieta” pochodzi z języka greckiego. Dosłowne tłumaczenie oznacza „sposób życia”, jednak potocznie rozumie się ...

Dziecko i jego dieta

Problem nadwagi i otyłości dotyczy coraz to młodszych osób. Dzieci i młodzież cierpią z powodu ...

Dieta na mocne kości

Największy wpływ n a zdrowie układu kostnego mamy przede wszystkim utrzymując się w dobrej dyspozycji ...

Dieta a indeks glikemiczny

Indeks glikemiczny określa, w jakim stopniu dany produkt podnosi poziom cukru we krwi. Diety opierające ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Sposoby na odchudzanie

Wybierz odpowiednią dla siebie dietę. Odrzuć diety „tygodniowe”, restrykcyjne, bardzo niskokaloryczne, jednoskładnikowe, wykluczające duże grupy ...

Jak nie przytyć?

Nadwaga i otyłość są do pokonania, pod warunkiem, że do stylu życia zostanie wprowadzone skuteczne ...

Dieta bogata w tłuszcze a odchudzanie

Większość tych, którzy chcą zgubić zbędne kilogramy, spogląda nieufnie w stronę diety bogatej w tłuszcze ...

BMI – oblicz prawidłową masę ciała

Najlepszą i najprostszą metodą pozwalającą na oznaczenie masy ciała u osób dorosłych jest skorzystanie ze ...

DASH – jakie są wskazania i zasady, co można jeść, a czego unikać w diecie DASH?

Nadciśnienie tętnicze to choroba przewlekła dotykająca co czwartą dorosłą osobę na świecie. Nieleczona prowadzi do ...

Komentarze (0)