Żółtaczka noworodków

Żółtaczka noworodków jest procesem adaptacji układu pokarmowego i wątroby do życia pozamacicznego. Występuje u ponad połowy noworodków donoszonych oraz 80 % wcześniaków, pojawia się w 2-3 dobie życia. Przyczyną żółtaczki jest nadmiar bilirubiny – żółtego barwnika. Sposobem leczenia żółtaczki noworodków jest fototerapia – bezpieczna metoda polegająca na stosowaniu światła.

Czym jest żółtaczka noworodków?

Żółtaczka oznacza żółte zabarwienie powłok skórnych, błon śluzowych i białkówki w oku, spowodowana jest gromadzeniem się bilirubiny. Bilirubina jest substancją, która powstaje na w wyniku rozpadu krwinek czerwonych. Aby ją rozłożyć, zadziałać musi wątroba. Gdy jest wytwarzana w nadmiarze może gromadzić się w ośrodkowym układzie nerwowym powodując jego uszkodzenie.

Żółtaczka fizjologiczna noworodków jest procesem adaptacji układu pokarmowego i wątroby do życia pozamacicznego. Występuje u około 50-70 % noworodków donoszonych oraz 80 % wcześniaków, pojawia się w 2-3 dobie życia. Osiąga szczyt w 3-4 dobie życia, po czym stopniowo słabnie i ustępuje około 7-10 doby życia.

W życiu wewnątrzmacicznym dziecko potrzebuje znacznie więcej krwinek czerwonych niż po urodzeniu, inny jest też rodzaj zawartej w nich hemoglobiny jest to tzw. hemoglobina płodowa. Po porodzie dochodzi do wymiany rodzaju hemoglobiny, rozpada się hemoglobina płodowa. W stosunkowo krótkim czasie powstaje tak dużo żółtego barwnika, że jeszcze niedojrzała wątroba dziecka nie potrafi go sprawnie wychwycić i wydalić. Wątroba nie radzi sobie z uwolnioną substancją i stąd barwnik pojawia się w skórze. Jest to główna przyczyna żółtaczki fizjologicznej noworodków.

Stężenie bilirubiny we krwi żyły pępowinowej bezpośrednio po porodzie nie przekracza 2,5 mg %. Bezpieczne stężenie bilirubiny dla noworodka zdrowego donoszonego nie powinno przekraczać 15 mg %. Wysokie stężenia bilirubiny określa się mianem hiperbilirubinemii.

Ogólny stan noworodka w czasie trwania żółtaczki fizjologicznej nie ulega znacznym zmianom. U noworodka oprócz żółtego zabarwienia powłok skórnych można zaobserwować w tym czasie zmniejszoną ruchliwość, senność, słabsze ssanie i mniejszy przyrost masy ciała.

Leczenie żółtaczki fizjologicznej

Żółtaczka fizjologiczna u noworodka nie wymaga leczenia. Noworodka należy obserwować pod względem zażółcenia powłok skórnych. W przypadku jego nasilenia pobiera się krew do badania w celu oznaczenia poziomu bilirubiny we krwi. Pozwala to rozstrzygnąć charakter żółtaczki – fizjologiczny lub patologiczny.

W celu zmniejszenia stężenia poziomu bilirubiny stosowane są następujące metody leczenia:

  • fototerapia,
  • farmakoterapia,
  • przetaczanie wymienne krwi.

Leczenie żółtaczki – fototerapia noworodka

Fototerapia jest metodą bezpieczną, polegającą na zastosowaniu światła. Do fototerapii służą lampy fluoroscencyjne ze światłem białym lub niebieskim, lampy punktowe, materacyki fiberooptyczne. Pod wpływem fali światła bilirubina zmienia się w związki rozpuszczalne w wodzie, które z kolei wydalane są z żółcią lub moczem. Na skuteczność fototerapii mają wpływ: rodzaj i natężenie światła oraz powierzchnia naświetlanej skóry. Naświetlanie można stosować w sposób ciągły lub przerywany z jednakową skutecznością.

Fototerapię u zdrowych, donoszonych noworodków stosuje się przy poziomach bilirubiny:

  • powyżej 12 mg % w 2-ej dobie życia,
  • powyżej 15 mg % w 3-ej dobie życia,
  • 17 mg % w późniejszych dobach.

W przypadku noworodków chorych lub przy obecności czynników wystąpienia ciężkiej hiperbilirubinemii, stosuje się fototerapię przy niższych wartościach bilirubiny.

Profilaktycznie można stosować fototerapię:

  • u noworodków przedwcześnie urodzonych z rozległymi zasinieniami,
  • u noworodków z urodzeniową masą ciała poniżej 1000 g,
  • u noworodków z chorobą hemolityczną.

Do fototerapii noworodka układa się w inkubatorze zamkniętym, otwartym lub łóżeczku. Dziecku należy zabezpieczyć oczy przez założenia specjalnych okularów oraz odsłonić jak największą powierzchnię skóry (u noworodków płci męskiej należy osłonić narządy płciowe). Dziecko powinno być ułożone w odległości 40-50 cm od lamp naświetlających. Podczas fototerapii należy regularnie zmieniać pozycję dziecka (co 2-3 godziny), sprawdzać czy okulary szczelnie przylegają do twarzy i zabezpieczają oczy dziecka.

Czas stosowania fototerapii uzależniony jest od stężenia bilirubiny, stanu ogólnego dziecka. Co 2-2,5 godziny noworodka powinno przystawiać się do piersi. Częste karmienie uzupełnia płyny, przyspiesza perystaltykę i pasaż smółki, dzięki czemu zmniejsza się krążenie jelitowo-wątrobowe bilirubiny.

Inne sposoby leczenia żółtaczki noworodków

Farmakoterapia – w przypadku nieskutecznej fototerapii, gdy stężenie bilirubiny wzrasta, podaje się we wlewie dożylnym preparaty immunoglobulin.

Przetaczanie wymienne krwi wykonuje się w celu natychmiastowego obniżenia poziomu bilirubiny. Jednorazowo wymienia się około 90 % krwi krążącej co zazwyczaj powoduje obniżenie stężenia bilirubiny o 50 %. Jest to poważny zabieg leczniczy, który wykonuje się ze ściśle określonych wskazań. Zabieg należy rozważyć jeśli poziom bilirubiny w drugiej dobie życia przekracza 20 mg % oraz 25 mg % w kolejnych dobach i nie obniża się pomimo intensywnej fototerapii.

Żółtaczka u noworodka zwykle nie wywołuje negatywnych następstw, jednak w wyjątkowo rzadkich przypadkach, gdy leczenie rozpoczęto z opóźnieniem i stężenie bilirubiny we krwi znacznie się zwiększyło, może dojść do uszkodzenia mózgu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Opaska identyfikacyjna u noworodka

Każdy noworodek po urodzeniu zostaje oznakowany — dokonuje się tego jeszcze przed odpępnieniem, aby uniknąć ...

Trądzik niemowlęcy

Trądzik niemowlęcy jest zjawiskiem bardzo częstym. Trądzik może być obecny w chwili urodzin, lecz częściej ...

Karmienie piersią czy mleko modyfikowane?

Mleko u ssaków pojawiło się w procesie ewolucji jako zabezpieczenie młodego, niedojrzałego organizmu w czasie ...

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodka

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z najbardziej niebezpiecznych chorób. Choroba ta często powoduje powikłania wymagające ...

Sposoby na kolkę u niemowlaka

Przyczyną kolki niemowlęcej może być: alergia, nieprawidłowe karmienie, nietolerancja laktozy, nadmiar bodźców zewnętrznych. Laktoza jest ...

Żółtaczka u noworodka

Żółtaczka oznacza żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i twardówek, występujące u większości noworodków. Żółtaczka fizjologiczna ...

Poziom bilirubiny – normy i wyniki

Bilirubina (związana lub wolna, pośrednia) to produkt przemiany hemoglobiny. Oznaczanie jej stężenia wykonuje się, przeprowadzając ...

Jak odstawić dziecko od karmienia piersią?

W życiu każdej karmiącej kobiety nadchodzi taki moment, kiedy zaczyna się zastanawiać kiedy i jaki ...

Odruchy noworodków

Istnieje kilka typowych odruchów noworodka. Pozwalają one dziecku przetrwać w pierwszych miesiącach życia, po czym ...

Choroba hemolityczna noworodków

Choroba hemolityczna wynika z niezgodności antygenowej matki i płodu, w zakresie układu grupowego krwi AB0 ...

Żółtaczka u noworodków

Żółtaczka spowodowana jest gromadzeniem się bilirubiny i objawia się żółtym zabarwieniem powłok skórnych, błon śluzowych ...

Ciemiączko u niemowlęcia

Ciemiączka to zagłębienia na główce dziecka, które bardzo łatwo dają się zlokalizować. Ciemiączko u noworodka ...

Komentarze (0)