Wcześniak - zagrożenia

Wcześniak to noworodek urodzony przed końcem 37 tygodnia ciąży z objawami niedojrzałości anatomicznej i czynnościowej wszystkich narządów i układów. Wcześniaki to bardzo zróżnicowana grupa dzieci w wieku płodowym od 23 tygodnia do 37 tygodnia ciąży.

Wcześniactwo - przyczyny

Wcześniaki mogą mieć zróżnicowaną masą ciała - od 500 gramów do 2500 gramów. Mimo, że coraz częściej ratuje się skrajnie niedojrzałe wcześniaki, blisko 80 % umieralności okołoporodowej dotyczy noworodków przedwcześnie urodzonych. Im krócej trwała ciąża, czyli im głębsza niedojrzałość noworodka, tym zaburzenia adaptacyjne są poważniejsze, dłużej trwające a rokowanie do życia i rozwoju niepewne.

Przyczyną wcześniactwa są zwykle medyczne problemy utrudniające donoszenie ciąży, jak:

  • przewlekłe choroby matki,
  • wady macicy i szyjki macicy,
  • łożysko przodujące,
  • odklejanie się łożyska,
  • ciąża mnoga,
  • przedwczesne pęknięcie błon płodowych,
  • choroba płodu,
  • i inne niemedyczne, jak: status społeczny kobiety, stres zawodowy i rodzinny, nadmierna praca, używki (nikotyna, narkotyki, leki, alkohol).

Poród niedojrzałego noworodka, zwłaszcza obarczonego skrajnym wcześniactwem, jest nadal najważniejszym problemem współczesnej neonatologii. Podstawowy cel działań leczniczych polega nie tylko na uratowaniu życia wcześniaków, ale również na uniknięciu ciężkich powikłań wcześniactwa i zapewnieniu dzieciom możliwie niezakłóconego rozwoju psychoruchowego i społecznego. Leczenie skrajnie niedojrzałych wcześniaków wymaga wiedzy, zaangażowania personelu oraz zastosowania bardzo nowoczesnych ale jednocześnie bardzo drogich metod leczniczych. Wcześniaki z bardzo małą masą urodzeniową powinny być leczone w odpowiednim ośrodku referencyjnym w warunkach oddziału intensywnej terapii.

Jak ocenić dojrzałość noworodka?

Niezwykle ważna jest ocena efektywnej dojrzałości noworodka. Określone cechy zewnętrzne i objawy neurologiczne punktuje się wg pewnych kryteriów. Sumując je otrzymuje się dość dokładną ocenę dojrzałości noworodka.

Wiele może nam powiedzieć skóra dziecka. Małe wcześniaki mają bardzo mało tkanki podskórnej i skłonność do obrzęków, ich skóra jest cienka, gładka, czerwonawa, z mniej lub bardziej widocznym przebiegiem naczyń podskórnych. Brak bruzd na stopach, niewykształcone brodawki i tkanka sutków świadczą o znacznej niedojrzałości noworodka, podobnie jak płaskie, niekształtne i niesprężyste małżowiny uszne. Duża niedojrzałość skóry wiąże się z brakiem meszku płodowego. Starsze wcześniaki mają go dużo, szczególnie na plecach.

Bardzo ważne są objawy neurologiczne. Im słabsze napięcie mięśniowe, tym większa niedojrzałość układu nerwowego. Objawia się to min: brakiem naturalnej dla dojrzałego noworodka pozycji zgięciowej kończyn górnych i dolnych w swobodnej pozycji leżącej, bezwładnym zwisaniem przy unoszeniu z pozycji na brzuchu i opadaniem główki przy podnoszeniu za ręce w pozycji na plecach. Ważna tez jest ocena odruchów noworodkowych. U wcześniaków można obserwować tylko niektóre.

Wcześniak - zaburzenia

Wcześniak napotyka sporo istotnych trudności wynikających z niedojrzałości enzymatycznej i metabolicznej. Dlatego trzeba monitorować poziom: glukozy, wapnia i bilirubiny we krwi, gospodarkę wodno-elektrolitową, temperaturę ciała, pracę jelit i nerek.

Najczęściej występują u wcześniaków zaburzenia oddychania związane z niedojrzałością płuc, tzw. zespół błon szklistych, niedodma, zespół zachłystowego zapalenia płuc. Słabość naczyń i częste niedotlenienie mogą powodować wylewy krwi do mózgu i płuc. Niedobory immunologiczne stwarzają ryzyko uogólnionych zakażeń.

U wcześniaków częściej występują zaburzenia rozwoju motorycznego i intelektualnego, gdyż łatwiej dochodzi do uszkodzeń układu nerwowego na skutek niedotlenienia i infekcji czy tez zabiegów ratujących ich życie.

Postępowanie z wcześniakiem

Wcześniaki wymagają przebywania w specjalnych warunkach min. w inkubatorze, dzięki któremu w sposób najbardziej zbliżony do warunków ciąży dojrzewają poszczególne narządy i cały organizm. Związane to jest z przedłużonym pobytem w szpitalu oraz rozłąką z matką i rodziną. Dlatego gdy tylko to możliwe, należy rozpocząć kangurowanie, umożliwić rodzicom jak najczęstszy kontakt z dzieckiem. Obecnie szpitale przystosowane są do tego, aby kontakt dziecka z rodzicami mógł odbyć się jak najszybciej. Wcześniak powinien być przytulany, bo potrzebuje miłości i bezpieczeństwa.

Ważną sprawą jest również karmienie wcześniaka. Ideałem jest karmienie piersią, a przynajmniej mlekiem matki. Jest to szczególnie cenne dla wcześniaków, gdyż mleko własnej matki jest najlepiej dostosowane do ich możliwości trawienia i wchłaniania.

Chociaż około 24 tygodnia ciąży płód wykonuje już aktywne ruchy ssania, to możliwość karmienia doustnego jest zależna od indywidualnych możliwości dziecka w zakresie siły ssania, koordynacji połykania z oddechem. Zdrowy wcześniak o masie ciała 2200 – 2500 g nie różni się bardzo od donoszonego noworodka i można podjąć karmienie piersią.

Noworodek z masą ciała 1500 – 2000 g jest znacznie słabszy i tylko te najbardziej żywotne mogą być karmione piersią. Małe noworodki, poniżej 1500 g oraz ciężko chore wcześniaki nie mają dostatecznie wykształconej koordynacji odruchu ssania, połykania i oddechu i nie mogą być karmione doustnie. Dzieci te muszą być karmione przez sondę założoną przez nos do żołądka. Podawanie w ten sposób mleka matki jest warunkiem dojrzewania przewodu pokarmowego do normalnej pracy.

Wcześniak - terapia

Po uzyskaniu stabilizacji stanu dziecka, czyli momentu kiedy podstawowe funkcje życiowe – oddychanie, krążenie, wydalanie i żywienie - umożliwiają mu funkcjonowanie w warunkach życiowych, noworodek wypisany jest do domu.

Bardzo ważną częścią terapii wcześniaka jest długotrwała, wieloletnia opieka nad wcześniakami wypisanymi do domu. Neonatolodzy zalecają, aby wszystkie wcześniaki urodzone przed 32 tygodniem ciąży uczestniczyły w co najmniej dwuletnich, a najlepiej 6-letnich programach kontroli i stymulacji rozwoju z uwzględnieniem: rehabilitacji neurologicznej, profilaktycznych badań okulistycznych i audiologicznych, psychologicznej oceny rozwoju, oceny neurologicznej i logopedycznej oraz wczesnego rozpoznawania i korekcji zaburzeń poznawczych (pamięci, koncentracji).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
3.9


Może cię

Biegunka u niemowlaka – jak sobie radzić?

Kupka niemowlaka to gorący temat dla wielu rodziców. Zmiany w ilości, kolorze czy konsystencji stolca ...

Wideo – Kolka u niemowlaka – przyczyny i objawy

Objawy kolki niemowlęcej to: krzyk niemowlęcia (zwłaszcza w godzinach popołudniowych czy wieczornych), duży niepokój, podkurczanie ...

Cukrzyca ciążowa – objawy i powikłania

W większości przypadków mamom cierpiącym na cukrzycę ciążową udaje się urodzić zdrowe dzieci. Nieleczona cukrzyca ...

Mleko zastępcze dla niemowląt

Mleko kobiece jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Są jednak sytuacje, gdy pokarm mamy trzeba zastąpić ...

Niska masa urodzeniowa

O niskiej masie urodzeniowej mówimy wtedy, kiedy waga dziecka jest niższa niż 2,5 kilograma. Około ...

Pozycje snu niemowlaka

Sen dziecka w dużej mierze jest zależy od pozycji, w jakiej rodzice ułożyli malucha przed ...

Wideo – Kiedy można mówić o urodzeniach przedwczesnych?

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia WHO, za noworodka urodzonego przedwcześnie uważa się dziecko urodzone ...

Przyczyny krzyku dziecka

Krzyk dziecka, które dopiero co przyszło na świat, jest najpiękniejszym dźwiękiem dla rodziców. Z czasem ...

Wideo – Pielęgnacja skóry noworodka

Skóra chroni organizm przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Bierze również udział w oddychaniu, regulacji temperatury, gospodarce ...

Wideo – Wcześniactwo. Konsekwencje przedwczesnych narodzin.

W Polsce częstość urodzeń noworodków z małą masą ciała wynosi, mnie więcej, 5,8%, a częstość ...

Ciemieniucha u niemowląt

Ciemieniucha to bardzo częsty problem występujący u małych dzieci. Są to płaty zrogowaciałego naskórka zlokalizowane ...

Wideo – Odśluzowanie noworodka po porodzie

Kolejną czynnością, przeprowadzaną po urodzeniu, jest odśluzowanie noworodka. Trzeba pamiętać, że nie każdy noworodek wymaga ...

Komentarze (0)